Fassara tsakanin harsuna biyu wadanda ba su da dangantaka ta kusa a fannin asali ko tsarin nahawu babban aiki ne mai bukatar zurfin sani da kwarewa. Harshen Hausa, wanda yake karkashin rukunin harsunan Chadic (karkashin babban rukunin Afroasiatic), da kuma harshen Armenian (wanda ke karkashin rukunin harsunan Indo-European), suna da bambance-bambance masu yawa na tsarin sauti, nahawu, da al'adu. Wannan makala tana bayyana cikakken tsari, matsaloli, da mafita ga duk mai son yin fassara mai inganci daga Hausa zuwa Armenian.
Bambance-bambancen Tsarin Rubutu da Haruffa
Harshen Hausa a yau an fi rubuta shi da haruffan Latin (Boko), ko da yake akwai tsarin rubutun Ajami (haruffan Larabci). A daya bangaren kuma, harshen Armenian yana amfani da nasa tsarin rubutun na musamman mai suna "haruffan Armenian" wanda Mesrop Mashtots ya kirkiro tun a shekara ta 405 Bayan Haihuwar Annabi Isa (A.D.). Wannan tsarin rubutu yana da haruffa 39 na musamman.
Ga mai fassara, wannan shi ne shinge na farko. Dole ne a fahimci yadda ake rubuta sunaye na musamman da kuma kalmomin aro. Yayin da ake fassara daga Hausa zuwa Armenian, dole ne mai fassara ya kasance yana da masaniyar yadda ake juya sautukan Hausa zuwa haruffan Armenian ba tare da bata ainihin furcci ko ma'anar kalmar ba.
Tsarin Nahawu: Bambancin Jumloli da Siffofi
Bambancin nahawu tsakanin Hausa da Armenian yana da girma kwarai da gaske. Wannan yana bukatar mai fassara ya sake gina jumloli gaba daya maimakon fassara kalma-da-kalma. Ga wasu muhimman bambance-bambancen nahawu:
- Tsarin Kalmomi a Jumla (Word Order): Yawancin lokaci Hausa tana amfani da tsarin SVO (Subject-Verb-Object), misali: "Yaron ya sayi littafi." A harshen Armenian kuma, tsarin jumla ya fi sauki kuma ana iya amfani da tsarin SOV (Subject-Object-Verb) ko ma wasu tsare-tsaren daban dangane da abin da aka fi jaddadawa a jumlar. Wannan yana nufin dole ne mai fassara ya kiyaye kada ya fassara jumloli kai-tsaye domin hakan zai sa jumlar ta Armenian ta zama mara ma'ana.
- Jinsi (Gender): Harshen Hausa yana da rabe-raben jinsi na maza da mata a cikin sunaye da wakilan suna (misali: shi/ta, ya zo/ta zo). Harshen Armenian kuwa ba shi da tsarin jinsi na nahawu kwata-kwata. Lokacin fassara daga Hausa zuwa Armenian, za a iya rasa wannan bayani na jinsi idan ba a yi hankali ba, wanda ke bukatar mai fassara ya nemo hanyoyin da zai fito da bayanin a fili idan yana da muhimmanci ga mahallin jawabin.
- Tsarin Lakabi da Siffofin Suna (Noun Cases): Harshen Armenian yana da tsarin "Cases" guda bakwai (7) wadanda ke canza karshen sunaye dangane da matsayinsu a jumla (kamar nominative, accusative, genitive, dative, ablative, instrumental, da locative). Harshen Hausa ba shi da wannan tsarin; maimakon haka, yana amfani da kalmomin alaka (prepositions) da sauran hanyoyi don bayyana wadannan dangantaka. Wannan yana nufin mai fassara zuwa Armenian dole ne ya san wace "case" ce ta dace da kowace kalma ta Hausa.
Kalubalen Al'adu da Kalami
Harshe madubin al'umma ne. Al'ummar Hausawa da na Armenian suna rayuwa a yankuna mabambanta da kuma al'adu mabambanta. Hausa tana da tasirin al'adun Afirka ta Yamma da kuma addinin Musulunci, yayin da Armenian take da dadadden tarihin Kiristanci da al'adun yankin Caucasus da Gabashin Turai.
Wasu kalmomi ko karin magana na Hausa ba su da takamaiman kalma guda daya a Armenian. Misali, kalmomi irin su "zumunci," "kunyar surukai," ko "gayya" suna da ma'ana ta musamman ta zamantakewa a kasar Hausa. Haka zalika, kalmomin da suka shafi abinci kamar "tuwo," "fura," ko "kunun gyada" ba su da takwarori a harshen Armenian. A irin wannan yanayi, mai fassara yana da zabuka kamar haka:
- Yin amfani da fassarar kwatanci (Descriptive translation) don bayyana ma'anar kalmar.
- Aro kalmar ta Hausa sannan a rubuta bayaninta a cikin baka ko a kasan shafi (footnote).
- Nemo kalmar da ta fi kusa da ita a al'adance a kasar Armenia, koda kuwa ba ta yi daidai kashi dari bisa dari ba.
Matakan Fassara Kwararru Daga Hausa Zuwa Armenian
Domin samun fassara mai inganci wadda za ta gamsar da masu karatu a kasar Armenia, ya kamata a bi wadannan matakai na tsari:
- Karatu da Fahimta: Karanta ainihin rubutun na Hausa sau da dama don fahimtar ainihin sakon da marubucin yake son isarwa, yanayin rubutun (formal ko informal), da kuma masu karatu.
- Neman Kalmomi da Kwatanci: Gano kalmomi masu wahala ko na musamman da kuma karin magana, sannan a bincika takwarorinsu a harshen Armenian.
- Fassara ta Farko (Drafting): Fara fassara sakin layi bayan sakin layi, tare da mayar da hankali kan isar da sakon maimakon fassara kalma-da-kalma.
- Gyara da Tace Rubutu (Editing): Bayan kammala fassarar, a sake duba rubutun na Armenian don tabbatar da cewa nahawunsa ya inganta kuma babu kuskuren rubutu.
- Duba Mahallin Al'ada (Localization): Tabbatar da cewa rubutun ya dace da al'adun Armenian kuma ba zai haifar da rashin fahimta ko bacin rai ba.
Shawarwari Ga Masu Fassara
Ga duk wanda ke son gudanar da ayyukan fassara tsakanin wadannan harsuna biyu, yana da kyau ya kiyaye wadannan abubuwa. Na farko, yin amfani da kamus na musamman da kuma manhajojin fassara na zamani (CAT Tools) yana taimakawa wajen kiyaye daidaiton kalmomi. Na biyu, tuntubar kwararrun masu magana da harsunan biyu na asali (native speakers) yana da matukar muhimmanci, musamman lokacin fassara takaddun shari'a, na likitanci, ko na adabi. A karshe, ci gaba da karanta littattafai da labarai a harsunan biyu zai taimaka kwarai wajen bunkasa sanin kalmomi da salon magana na zamani.