Itzuli Zulua portugesa lineako doako itzulpen tresna - FrancoTranslate

Ukuhumusha phakathi kwesiZulu nesiPutukezi kuyibhuloho elibalulekile elixhuma amasiko, ezomnotho, kanye nabantu base-Afrika EseNingizimu namazwe akhuluma isiPutukezi emhlabeni jikelele, ikakhulukazi omakhelwane bethu abafana neMozambique kanye ne-Angola, kanye neBrazil nePortugal. IsiZulu singolunye wezilimi zesiBantu ezikhulunywa kakhulu eNingizimu Afrika, kanti isiPutukezi silulimi lwesiRomance olunomlando ocebile nemithetho eqinile yohlelo lolimi. Kulaba abenza umsebenzi wokuhumusha phakathi kwalezi zilimi zombili, kunezinto eziningi ezidinga ukucatshangelwa ukuze kuqinisekiswe ukuthi umyalezo odluliswayo unembile, unemvelo, futhi uhlonipha umongo wamasiko ahlukene.

0

Ukuhumusha phakathi kwesiZulu nesiPutukezi kuyibhuloho elibalulekile elixhuma amasiko, ezomnotho, kanye nabantu base-Afrika EseNingizimu namazwe akhuluma isiPutukezi emhlabeni jikelele, ikakhulukazi omakhelwane bethu abafana neMozambique kanye ne-Angola, kanye neBrazil nePortugal. IsiZulu singolunye wezilimi zesiBantu ezikhulunywa kakhulu eNingizimu Afrika, kanti isiPutukezi silulimi lwesiRomance olunomlando ocebile nemithetho eqinile yohlelo lolimi. Kulaba abenza umsebenzi wokuhumusha phakathi kwalezi zilimi zombili, kunezinto eziningi ezidinga ukucatshangelwa ukuze kuqinisekiswe ukuthi umyalezo odluliswayo unembile, unemvelo, futhi uhlonipha umongo wamasiko ahlukene.

Umehluko Wezakhiwo Zohlelo Lolimi Phakathi kwesiZulu nesiPutukezi

Enye yezinselele ezinkulu lapho uhumusha kusuka esiZulwini kuya esiPutukezi wumehluko omkhulu wezakhiwo zamagama nemisho. IsiZulu singolulimi olusebenzisa izijobelelo neziqalo (agglutinative language), lapho amagama akhiwa ngokuhlanganisa izinhlamvu ezahlukene ezithwala incazelo. Ngokwesibonelo, isenzo esisodwa sesiZulu singaqukatha isihloko, umgomo, isikhathi, kanye nendlela isenzo esenzeka ngayo. Igama elithi "ngizokutshela" liqukethe isiqalo somuntu wokuqala ("ngi-"), isikhathi esizayo ("-zo-"), isihlanganisi somgomo womuntu wesibili ("-ku-"), kanye nesiqu sesenzo ("-tshela").

Ngakolunye uhlangothi, isiPutukezi silulandela kakhulu uhlelo lwezilimi ezihlaziyayo (analytic/inflected languages). Emishweni yesiPutukezi, amagama ahlukene asetshenziselwa ukuveza isihloko, isenzo, kanye nomgomo (ngokwesibonelo, "eu vou te dizer"). Lokhu kusho ukuthi umhumushi kumele abe nekhono lokuhlakaza igama elilodwa lesiZulu eliyinkimbinkimbi ukuze alalele futhi alihlele kabusha libe ngamazwi amaningana ahambisana nemithetho yohlelo lolimi lwesiPutukezi ngaphandle kokulahlekelwa yincazelo yokuqala.

Izigaba Zamabizo kanye Nezivumelwano

IsiZulu saziwa kakhulu ngohlelo lwaso lwezigaba zamabizo (noun classes), lapho amabizo ehlukaniswa ngezingu-15 noma ngaphezu kuye ngokuthi awabantu yini, awezilwane, amathuluzi, noma izinto ezingaphatheki. Isigaba ngasinye sinomphumela oqondile ezivumelwaneni zesivumelwano sesihloko, isiphakamiso, nesenzo emshweni. Lapho uhumushela esiPutukezi, lolu hlelo lwezigaba zamabizo kumele luhunyushwe luye ohlelweni lobulili obubili kuphela: owesilisa (masculino) kanye nowesifazane (feminino).

Lo mehluko udala inselele lapho igama lesiZulu lingenabo ubulili obuthile, kodwa isiPutukezi sidinga ukuthi ukhethe phakathi kwesilisa nesifazane. Ngokwesibonelo, amagama afana nelithi "isihlalo" (isigaba 7) noma "umuthi" (isigaba 3) kumele athole ubulili esiPutukezi ("a cadeira" - owesifazane, noma "a árvore" - owesifazane). Umhumushi kumele azi kahle uhlu lwamabizo esiPutukezi nezihlanganisi zawo ukuze agweme amaphutha okuhambisana kobulili namagama, okuyinto evamile kakhulu kubahumushi abasaqala.

Ukuhunyushwa Kwezaga, Izisho Nemishwana Yemvelo

IsiZulu sinothile kakhulu ngezaga nezisho ezithatha umongo wazo empilweni yendabuko, emvelweni, nasebudlelaneni babantu. Ukuhumusha lezi zisho ngqo (literal translation) esiPutukezi kuvame ukuletha umphumela ongenangqondo noma odidayo. Ngokwesibonelo, isaga sesiZulu esithi "inyathi ibuzwa kwabaphambili" asikwazi ukuhunyushwa ngokuthi "o búfalo é perguntado kune labo abangaphambili." Umqondo walesi saga uthi ukuhlakanipha kutholakala kulabo abanolwazi noma abadala, ngakho-ke kumele kutholwe isisho sesiPutukezi esihambisana nalesi simo, njengokuthi "pergunte aos mais experientes" noma isaga esifanayo esiPutukezi esithi "mais sabe o diabo por velho do que por diabo."

Ukuze ukwazi ukwenza lokhu ngempumelelo, umhumushi kumele abe nolwazi olujolile lwamasiko omabili. Lokhu kubizwa ngokuthi yi-transcreation (ukuhumusha ngobuciko obugcina umqondo namasiko), lapho umgomo ungeyona imithombo yamagama kuphela, kodwa kuwukudlulisela imizwa kanye nencazelo egcwele yombhalo oqondiswe kubaluleki bomdabu besilimi esihunyushelwayo.

Ukuveza Amagama Amasha Nemikhakha Edidiyelwe Yesimanje

Enye yezindawo ezinkulu lapho abahumushi abahlangana khona nezinselele ezinkulu yimikhakha yezobuchwepheshe, ezomthetho, kanye nezokwelapha. Njengoba umhlaba uqhubeka nokuthuthuka, isiPutukezi sakhe amagama amaningi ahambisana nalezi zinguquko ngenxa yokusetshenziswa kwaso emhlabeni jikelele njengolimi lwezohwebo nezemfundo ephakeme. Ngokwesibonelo, isiZulu, nakuba sithuthuka njalo, ngezinye izikhathi sisashoda ngamagama aqondile wezinto ezintsha zobuchwepheshe (isibonelo, "artificial intelligence" noma "blockchain"). Lapha, umhumushi kumele asebenzise izindlela ezifana nokuboleka amagama (transliteration), ukuchaza umqondo (circumlocution), noma ukusebenzisa amagama asungulwe amabhodi afana ne-PanSALB (Pan South African Language Board). Ukwazi ukuthi uzolisebenzisa nini igama elibolekiwe nendlela yokulivumelanisa nemithetho yokuphimisela yesiZulu kubaluleke kakhulu ukuze umbhalo ube lula ukufundeka.

Indima Ye-Teknoloji Nobuchwepheshe Ekuhumusheni

Ngaleli khulu leminyaka lama-21, umhumushi ophumelelayo kumele akwazi ukusebenzisa amathuluzi esiphequluli nemishini yokuhumusha (CAT Tools). Amathuluzi afana neTrados, memoQ, noma iPhrase asiza kakhulu ekugcineni isitayela nomqondo ofanayo emibhalweni emide. Lapho uhumusha kusuka esiZulwini kuya esiPutukezi, ukuhleleka kwamagama kusayithi lakho (Translation Memory) kusiza ukugweme ukuhumusha imisho efanayo kaningi. Kodwa-ke, ngenxa yokuthi imishini yokuhumusha ezenzakalelayo (Machine Translation) efana neGoogle Translate noma i-DeepL isacumbaza kancane olimini lwesiZulu, umhumushi kumele ahlale elubhekisisa kahle uhlelo lolimi olukhiqizwe ngomshini. Ukuhlela kabusha (post-editing) kombhalo okhiqizwe ngomshini kunesidingo esikhulu kunalokho okwenzeka phakathi kwezilimi zaseYurophu ezifanayo, ngoba ukuhumusha okungaqondile kungadala amaphutha amakhulu.

Amathiphu Abalulekile Okuhumusha Phakathi KwesiZulu NesiPutukezi

  • Qonda Uhlobo lwesiPutukezi Oludingekayo: IsiPutukezi saseBrazil (Português do Brasil) sihluke kakhulu esiPutukezi sase-Angola, saseMozambique, noma sasePortugal (Português Europeu) ngokwamagama, uhlelo lolimi, kanye nesipelingi. Ngaphambi kokuba uqale ukuhumusha, cwaninga ukuthi abafundi bakho bakuphi ukuze usebenzise isitayela namagama afanele.
  • Naka Izinkathi Zesenzo (Verb Tenses): Uhlelo lwesiPutukezi lunezinkathi zesenzo eziningi ezahlukene, ikakhulukazi izindlela zokuzikhethela (subjuntivo) ezisetshenziselwa ukuveza izifiso, ukungaqiniseki, noma amathuba. EsiZulwini, lezi zimo zivame ukuvezwa ngezinhlamvu ezithile noma ngomongo wesisho. Qiniseka ukuthi uyawuqonda kahle umongo womusho wesiZulu ngaphambi kokukhetha inkathi yesenzo esiPutukezi.
  • Sebenzisa Izichazamazwi Nezincwadi Zesitayela: Ngenxa yokuthi ukuhumusha phakathi kwalezi zilimi zombili akuyona into evamile kakhulu njengokuhumusha phakathi kwesiNgisi nesiZulu, amathuluzi amaningi e-inthanethi angase angabi nembandela. Sebenzisa izichazamazwi ezithembekile ezibhalwe ngongoti bezenzo, futhi uzakhele uhlu lwakho lwamagama (glossary) ukuze ugcine ukuhambisana kwayo yonke imibhalo yakho.
  • Funda Imibhalo Ebhaliwe Yesibili: Ukufunda imibhalo eyahlukene yesiPutukezi (izindaba, imibhalo yezomthetho, izincwadi) kuzokusiza ukuba uqonde indlela ababhali bomdabu abakha ngayo imisho, okuzokwenza ukuthi ukuhumusha kwakho kuzwakale kungokwemvelo kakhulu kunesiPutukezi esihunyushwe ngqo kusuka kolunye ulimi.

Ukuhlaziya Umongo Namasiko ekuhumusheni

Ekugcineni, umsebenzi wokuhumusha kusuka esiZulwini kuya esiPutukezi awugcini nje ngokushintsha amagama, kodwa umayelana nokuhlonipha nokubungaza amasiko. IsiZulu sinenhlonipho eyisipesheli ebonakala ngokusetshenziswa kwamagama athile kanye nezindlela zokukhuluma nabantu abadala noma abasezikhundleni. EsiPutukezi, le nhlonipho idinga ukuboniswa ngezindlela ezifanele ezifana nokusebenzisa "o senhor" noma "a senhora" esikhundleni selithi "você" elivamile, kuye ngokuthi ukhuluma nobani.

Ukuhlanganisa lawa mathiphu namakhono okuhumusha kuzoqinisekisa ukuthi abafundi bolimi lwesiPutukezi bathola umyalezo ofanayo, onamandla afanayo, nowalowo obhalwe ngesiZulu sokuqala, ngaphandle kokuphazanyiswa wukushoda kokuvumelana kwamagama noma ukungazi kahle amasiko omabili.

Other Popular Translation Directions