Interpretatio inter linguas quae diversis structuris grammaticis utuntur semper magnum afferens laborem postulat. Cum de translatione ex lingua Latina, quae est lingua synthetica et flexione abundans, in linguam Africanicam (vulgo Afrikaans), quae est lingua analytica et morphologice simplicissima, agitur, investigatores ac translatores in multas difficultates incidunt. Haec commentatio rationes ac methodos describit quibus scripta Latina fideliter ac nitide in sermonem Africanicum converti possint, rationem habens syntaxis, temporum verbi, et colorum semanticorum.
De Natura Utriusque Linguae et Dissonantia Morphologica
Lingua Latina, ut omnibus notum est, casibus nominalibus regitur. Nominativus, genitivus, dativus, accusativus, vocativus, et ablativus determinant rationes inter sententiae partes sine magna praepositionum necessitate. Contra, lingua Africanica, e dialectis Bataviae saeculi XVII orta, flexionem nominalem fere omnino abiecit. Non habet casus (exceptis paucis pronominibus personalibus), non habet genera grammaticalia quae adiectiva mutent, nec verba secundum personas vel numeros flectit. Hac de causa, ubi Latinus scriptor utitur uno verbo flexo, ibi translator Africanicus saepissime uti debet ordine verborum rigido et praepositionibus ad sensum exprimendum.
Syntaxis Comparata et Ordo Verborum
In lingua Latina, propter flexionem casuum, ordo verborum liberior est, licet saepissime verbum in fine sententiae collocetur. Lingua Africanica autem ordinem verborum rigidissimum habet, praesertim sub regula quae dicitur SVO (Subiectum - Verbum - Obiectum) in enuntiatis principalibus, et SOV (Subiectum - Obiectum - Verbum) in enuntiatis secundariis (subordinatis). Insuper, structura negationis duplicis (ex.gr. nie... nie) est proprietas unica linguae Africanicae quae in Latina omnino deest. Translator igitur non verba de verbo reddere debet, sed sententias integras secundum architecturam syntacticam linguae recipientis reformare.
Resolutio Structurarum Complexarum Latinarum
Inter textus Latinos et translationes Africanicas, maxima impedimenta oriuntur ex his structuris syntacticis:
- Ablativus Absolutus: Cum haec structura careat coniunctionibus, sensus eius temporalis, causalis vel concessivus ex contextu erui debet. In linguam Africanicam haec constructio convertenda est per enuntiatum subordinatum temporale (inductum a coniunctionibus ut nadat vel terwyl) aut per structuram praepositionalem cum na vel met. E.g., "urbe capta" fieri potest "nadat die stad ingeneem is".
- Accusativus cum Infinitivo (AcI): Haec constructio, usitatissima post verba sentiendi et declarandi, in lingua Africanica locum non habet. Pro ea, utendum est enuntiato subordinato quod coniunctione dat (quod) incipit. E.g., "dicit se venire" vertitur in "hy sê dat hy kom".
- Gerundium et Gerundivum: Necessitas vel destinatio in lingua Africanica verbis auxiliaribus sicut moet (debere) vel phrasibus sicut om te exprimitur. E.g., "libri legendi sunt" redditur ut "boeke moet gelees word".
Nota Translatologica: Fides translationis non in verborum imitatione constat, sed in mentis auctoris demonstratione per instrumenta propria linguae recipientis. Qui Latine scripta in Africanicum sermonem transfert, quasi novam vestem ex alio filo texere cogitur.
De Verborum Temporibus et Modis
Ratio temporum verbi inter has duas linguas valde discrepat. Latina verba habent tria genera temporum praeteritorum (imperfectum, perfectum, plusquamperfectum) et duo futurorum. Lingua Africanica autem tempus praeteritum fere omnino ad unam formam redegit, auxiliari verbo het et participio praeteriti (quod saepissime praefixo ge- formatur) utendo. E.g., "scripsit", "scribebat", et "scripserat" omnia in Africanico sermone converti solent in "hy het geskryf", nisi contextus aliter postulet. Futura vero per verbum auxiliare sal exprimuntur. Modus coniunctivus, qui in lingua Latina sententias hypotheticas vel optativas vel subordinatas illustrat, in lingua Africanica plerumque verbis auxiliaribus sou (vellet/posset) vel mag temperatur.
Lexicon et Color Semanticus
Cum lingua Latina sit fons terminorum philosophicorum, iuridicorum et scientificorum totius Europae, lingua Africanica lexicon habet quod mixturam ex verbis Germanicis (Batavis) et mutuationibus recentioribus ostendit. Cum interpretando, curandum est ut vocabula Latina abstrusa non simpliciter in formam Anglicam vel Neolatinam transmutentur, sed, si fieri potest, genuinis verbis Africanicis reddantur ad puritatem sermonis servandam. Tamen, in textibus academicis, multa vocabula Latina (ut persona non grata, mutatis mutandis) etiam in lingua Africanica sine mutatione retinentur.
Praecipua Consilia ad Translatorem
Ut translatio sit successu digna, haec consilia sequenda sunt:
- Contextum perspicere: Priusquam interpretationem incipias, totum textum perlege ut tonum, stilum, et consilium auctoris intellegas.
- Flectere structuras, non sensum: Noli timere periodos longas Latinas in plures sententias breviores Africanicas dividere. Africanicus sermo brevitatem et claritatem amat.
- Cautio in interpretatione metaphorarum: Metaphorae Romanae saepe sensum amittunt si litteraliter convertantur. Quere formulas idiomaticas Africanicas quae idem valeant.
- Uti instrumentis lexicographicis: Non solum dictionaries Latino-Batavos (vel Latino-Anglicos) consule, sed etiam thesauros linguae Africanicae (ut Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal - HAT) ad verba aptissima invenienda.
Conclusio
Licet translatio ex lingua Latina in linguam Africanicam ob distantiam structuralem difficilis videatur, ea est via nobilis ad utriusque linguae divitias revelandas. Per rigidam syntaxis curam, simplicitatem verborum Africanicorum bene adhibitam, et profundam Latini textus intellegentiam, interpres potest monumenta vetera in hac lingua nova ac viva denuo fulgere facere.