Ny fandikana teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny kinyarwanda dia asa iray mitaky fahalalana lalina momba ny rafitry ny teny roa tonta sy ny kolontsaina fonosin'izy ireo. Ny teny malagasy dia ao anatin'ny fianakaviamben'ny fiteny Aostrôneziana, raha toa ka fiteny Banto kosa ny teny kinyarwanda, izay teny ofisialy any Roanda. Noho izany fahasamihafan'ny fianakaviam-piteny izany, dia misy ny sakana ara-panjakana sy ara-pitsipika tokony hodinihin'ny mpandika teny tsirairay mba hahazoana dika teny mazava, voajanahary, ary manaja ny fitsipiky ny teny kendrena.
1. Ny Rafitry ny Fiteny sy ny Filaharan'ny Teny (Syntaxe)
Ny iray amin'ireo fahasamihafana lehibe indrindra eo amin'ny teny malagasy sy ny teny kinyarwanda dia ny filaharan'ny teny ao anaty fehezanteny. Amin'ny teny malagasy, ny rafitra mahazatra dia ny VOS (Matoanteny - Fameno - Lazaina). Ohatra: "Mihinana vary ny zaza" (Matoanteny: mihinana; Fameno: vary; Lazaina: ny zaza).
Mifanohitra amin'izany, ny teny kinyarwanda dia manaraka ny rafitra SVO (Lazaina - Matoanteny - Fameno), izay rafitra mahazatra indrindra amin'ireo fiteny Banto. Amin'ny kinyarwanda, ilay fehezanteny teo aloha dia adika hoe: "Umwana arya umuceri" (Lazaina: Umwana [ny zaza]; Matoanteny: arya [mihinana]; Fameno: umuceri [vary]). Noho izany, ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra sy manova ny filaharan'ny teny mba tsy ho lasa dika teny ara-bakiteny izay tsy misy dikany ho an'ny mpamaky Roandey.
2. Ny Sokajin'ny Anarana (Classes Nominales) amin'ny Teny Kinyarwanda
Raha tsy manana sokajin'anarana ara-pitsipika ny teny malagasy fa mampiasa mpanoritra ("ny") na mpisolo entina manavaka ny tokana sy ny maro, ny teny kinyarwanda kosa dia manana rafitra sokajin'anarana tena saro-takarina (misy sokajy miisa 16 eo ho eo). Ireo sokajy ireo dia miankina amin'ny prefix na tovona miaraka amin'ny fototeny.
- Sokajy voalohany (Class 1 & 2): Entina manondro ny olona (ohatra: umuntu - olona iray; abantu - olona maro).
- Sokajy hafa: Entina manondro biby, zavatra, hevitra tsy azo tsapain-tanana, ary toerana.
Ny olana lehibe ho an'ny mpandika teny malagasy dia ny fampifanarahana ny mpamari-toetra sy ny matoanteny amin'ny sokajin'ny anarana ampiasaina ao amin'ny fehezanteny kendrena. Rehefa mandika teny, dia tsy maintsy jerena tsara ny tovona mifanaraka amin'ny anarana mba hifanaraka tsara ny rafitra manontolo (accord grammatical).
3. Ny Matoanteny sy ny Tovona ary ny Tovana
Ny teny malagasy dia mampiasa tovona (tonga-, maha-, mana-) sy tovana (-ina, -ana) betsaka mba hanehoana ny fitodiky ny matoanteny (mpanao, atao, mpandray, sns.). Ao amin'ny teny kinyarwanda kosa, ny matoanteny dia miforona amin'ny alalan'ny fanakambanana tovona maro izay manondro ny lazaina, ny fotoana (lasa, ankehitriny, hoavy), ary ny endrika (aspect).
Ohatra, ny matoanteny iray amin'ny kinyarwanda dia mety hahitana fampahalalana momba ny mpanao, ny fotoana, ary ny fameno ao anatin'ny teny tokana. Tokony ho mailo ny mpandika teny rehefa mandika ireo matoanteny maneho fitodihana manokana amin'ny teny malagasy (toy ny matoanteny mpandray na mpitaona) mba hahitana ny matoanteny mifanaraka amin'izany amin'ny kinyarwanda amin'ny alalan'ny fampiasana ny endrika "applicative" na "causative" amin'ny fiteny Banto.
4. Fampifanarahana ara-kolontsaina sy ny Ohabolana
Tena manankarena ohabolana sy fomba fiteny ny teny malagasy. Ny fandikana ohabolana malagasy ho amin'ny teny kinyarwanda dia tsy tokony hatao ara-bakiteny mihitsy, fa mila fitadiavana ohabolana Roandey izay manana ny dika sy ny hafatra mitovy amin'izany.
Ohatra, ny ohabolana malagasy hoe: "Ny teny toy ny atody, ka raha vaky tsy azo atambatra intsony" dia miresaka momba ny fitandremana amin'ny fitenenana. Amin'ny teny kinyarwanda, misy fomba fiteny na ohabolana mitovy hevitra amin'izany izay miresaka momba ny vokatry ny teny navoaka, toy ny hoe: "Nta jambo ditsirwa n'indi" na koa ohabolana mifandraika amin'ny fitandremana amin'ny teny tenenina. Ny fandalinana ny kolontsaina Roandey sy ny fampiasana ny ohabolana eo an-toerana dia manampy amin'ny fanaovana dika teny manohina ny fon'ny mpamaky.
5. Torohevitra sy Paikady ho an'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana vokatra tsara amin'ny fandikana teny malagasy ho amin'ny teny kinyarwanda, ireto manaraka ireto misy paikady vitsivitsy azo ampiharina:
- Famakafakàna ny zava-kendren'ny lahatsoratra: Fantaro tsara aloha ny hafatra tian'ny lahatsoratra malagasy hampitaina alohan'ny hanombohana ny fandikana.
- Fampiasana Rakibolana sy Fitaovana Nomerika: Ampiasao ny rakibolana manokana momba ny fiteny Banto sy ny teny kinyarwanda mba hanamarinana ny voambolana ara-teknika.
- Famakiana lahatsoratra amin'ny teny kinyarwanda: Ny famakiana gazety, boky, na lahatsoratra amin'ny kinyarwanda dia manampy ny mpandika teny hahafantatra ny fomba fanoratra voajanahary sy ny voambolana ampiasain'ny tompon-tany ankehitriny.
- Fanaovana fanitsiana (Revision): Avelao hiala sasatra kely ny sora-tananao, ary avereno vakina indray ny dika teny mba hanitsiana ny fahadisoana ara-tsipelina na ara-pitsipika alohan'ny hanolorana azy amin'ny mpanjifa.
Ho fehin'izany, na dia sarotra aza ny mampifandray ny teny malagasy sy ny teny kinyarwanda noho ny fahasamihafan'ny fianakaviam-piteny niaviany, ny fanajana ny fitsipiky ny rafitry ny teny kinyarwanda sy ny fandalinana ny kolontsaina Roandey dia antoka iray lehibe ahafahana mamokatra dika teny manara-penitra sy eken'ny rehetra.