Narjamahkeun téks tina hiji basa ka basa séjén sanés ngan saukur mindahkeun kecap sacara literal, tapi ogé ngalibatkeun transfer budaya, rasa basa, jeung sistem gramatikal anu béda. Hal ieu kacida karasa nalika urang narjamahkeun ti Basa Sunda (hiji basa Austronésia anu dipaké ku puluhan juta jalma di kulon pulo Jawa, Indonésia) ka Basa Marathi (hiji basa Indo-Arya anu dipaké ku leuwih ti saratus juta panyatur di nagara bagian Maharashtra, India). Dua basa ieu miboga kulawarga basa jeung struktur sintaksis anu béda pisan. Ku alatan éta, prosés narjamahkeun ti Basa Sunda ka Basa Marathi merlukeun pamahaman anu jero ngeunaan struktur sintaksis, perbédaan morfologis, sarta kontéks sosial-budaya ti unggal basa.
Bédana Struktur Kalimah (Sintaksis): SVO vs SOV
Salah sahiji tantangan pangbadagna dina prosés narjamahkeun ieu nyaéta béda dina pola dasar struktur kalimah. Basa Sunda sacara umum ngagunakeun pola SVO (Subject-Verb-Object) atawa Subjek-Pagawéan-Objek dina kalimah deklaratifna. Contona, dina kalimah basajan: "Kuring ngadahar sangu." Di dieu, "Kuring" mangrupa Subjek (S), "ngadahar" mangrupa Pagawéan/Verba (V), jeung "sangu" mangrupa Objek (O).
Sabalikna, Basa Marathi ngagunakeun pola SOV (Subject-Object-Verb). Lamun kalimah di luhur ditarjamahkeun sacara literal dumasar pola Marathi, susunanana bakal robah jadi "Kuring sangu ngadahar" (dina basa Marathi: "मी भात खातो" - Mi [S] bhāt [O] khāto [V]). Penerjemah kudu ngabogaan kabiasaan mental pikeun mindahkeun kata pagawéan ka tungtung kalimah sangkan kalimah Marathi anu dihasilkeun karasa alami jeung bener sacara gramatikal.
Sistim Génder jeung Kasus dina Basa Marathi
Dina Basa Sunda, urang henteu mikawanoh sistim génder gramatikal (grammatical gender) pikeun kecap barang atawa kecap gaganti. Kecap gaganti jalma katilu saperti "manéhna" bisa dilarapkeun boh ka lalaki boh ka awéwé, atawa malah ka barang. Kitu ogé, kecap barang saperti "meja", "korsi", atawa "panonpoé" henteu ngabogaan génder.
Nanging, Basa Marathi miboga sistim tilu génder anu kompleks pisan: Maskulin (Pulinga), Feminin (स्त्रीलिंग - Stree-linga), jeung Nétral (Napunsak-linga). Unggal kecap barang dina basa Marathi boga génder nu tangtu, jeung verba (kecap pagawéan) sarta kecap sipat (adjektiva) kudu loyog atawa akur jeung génder sarta jumlah (tunggal/jamak) ti subjek atawa objek kalimah. Contona:
- Basa Sunda: Budak lalaki keur leumpang. -> Basa Marathi: Mulga chalato ahe. (Verba tungtungna "-to" pikeun maskulin)
- Basa Sunda: Budak awéwé keur leumpang. -> Basa Marathi: Mulgi chalati ahe. (Verba tungtungna "-ti" pikeun feminin)
Salajengna, basa Marathi mikawanoh sistim kasus (case marking) anu merlukeun parobahan bentuk kecap (infleksi) anu disebut oblique case saméméh ditambahan ku posposisi (postposition). Lamun dina basa Sunda urang ngagunakeun preposisi (kecap hareup saperti "di", "ka", "tina"), dina basa Marathi dipaké posposisi (kecap anu napel di tukangeun kecap barang). Salaku conto, "di imah" (Sunda) ditarjamahkeun jadi "gharat" (Marathi, asalna tina kecap "ghar" [imah] ditambahan akhiran "-at" [di]).
Tingkatan Sopan Santun jeung Register Basa
Basa Sunda kawentar ku sistim Undak-Usuk Basa atawa Tatakrama Basa Sunda, anu ngawengku tingkatan basa saperti basa Loma (akrab/kasar) jeung basa Lemes (hormat, boh keur sorangan boh keur batur). Ieu mangrupa eunteung tina ajén-inajén sopan santun masarakat Sunda. Penerjemah kudu taliti pisan dina nangtukeun register téks sumber sangkan bisa mindahkeun ajén hormat eta ka jero basa Marathi.
Basa Marathi ogé ngabogaan cara pikeun némbongkeun hormat (honorifics), sanajan henteu sagemblengna sarua jeung Undak-Usuk Basa Sunda. Dina basa Marathi, rasa hormat biasana ditémbongkeun ku ngagunakeun kecap gaganti jamak (plural) pikeun jalma tunggal anu dipihormat. Contona, ngagunakeun kecap "Tumhi" (anjeun/maranéh) gaganti "Tu" (manéh/anjeun basajan), sarta ngarobah tungtung verba jadi bentuk jamak (jamak hormat). Contona:
- Sunda Loma: Manéhna keur dahar. -> Marathi Basajan: To khat ahe.
- Sunda Lemes: Anjeunna nuju tuang. -> Marathi Hormat: Te khat ahet. (Kecap gaganti "Te" sabenerna jamak, dipaké pikeun ngahormatan jalma tunggal, sarta verba pembantu robah jadi "ahet").
Prosés jeung Tip Praktis pikeun Penerjemah
Pikeun ngahasilkeun tarjamahan anu akurat, komunikatif, jeung merenah ditarima ku panyatur asli basa Marathi, aya sababaraha léngkah jeung tip anu kudu diperhatoskeun ku penerjemah:
1. Analisis Téks jeung Kontéks Sosial-Budaya
Sateuacan ngamimitian narjamahkeun, baca téks sumber sacara gembleng pikeun mahami kontéks, nada (tone), jeung maksud panulis. Idéntifikasi tingkatan basa Sunda anu dipaké (Lemes atawa Loma) sangkan anjeun bisa milih bentuk kecap gaganti jeung konjugasi verba anu pas dina basa Marathi. Perhatikeun ogé istilah budaya Sunda saperti pakakas tradisional, kadaharan, atawa konsép falsafah (misalna "gotong royong" atawa "silih asih, silih asah, silih asuh") anu meureun henteu miboga sasaranna anu sarua dina basa Marathi, ku kituna merlukeun téknik adaptasi atawa pedaran tambahan (deskriptif).
2. Ulah Narjamahkeun Sacara Hurfiah (Literal)
Kecap-kecap panumbu, idiom, jeung paribasa dina basa Sunda teu bisa ditarjamahkeun saaya-aya ka basa Marathi. Salaku conto, babasan Sunda "panjang leungeun" (hartina resep maok) lamun ditarjamahkeun sacara literal jadi "lamb hath" dina basa Marathi bakal matak bingung panyatur Marathi, sabab eta lain idiom anu umum di ditu pikeun maok. Penerjemah kudu néangan sasaranna nu luyu, contona ngagunakeun kecap "chotya hatacha" atawa langsung nerangkeun harti konotatifna.
3. Kuasai Konstruksi Pasif jeung Aktif
Basa Sunda mindeng ngagunakeun kalimah pasif (misalna kecap pagawéan anu maké awalan di- atawa rarangken ka-) dina paguneman sapopoé atawa téks tulisan. Di sisi séjén, konstruksi pasif dina basa Marathi miboga struktur anu béda jeung kadang-kadang leuwih jarang dipaké dina téks formal dibandingkeun basa Sunda. Saluyukeun wangun kalimah sangkan loyog jeung gaya tulisan basa Marathi anu natural.
4. Pariksa Kasaluyuan Génder jeung Nomer (Agreement)
Ieu mangrupa léngkah krusial dina tahapan ngédit téks Marathi. Kusabab unggal verba, adjektiva, jeung posposisi kudu saluyu jeung gender sarta jumlah tina kecap barang anu dirujuk, penerjemah kudu taliti mariksa deui unggal kalimah. Kasalahan leutik dina nangtukeun gender kecap barang bisa ngabalukarkeun kalimah ditarima salaku kalimah anu anéh atawa salah sacara tata basa ku panyatur asli Marathi.
Pamakéan Téknologi dina Tarjamahan Sunda-Marathi
Dina jaman digital ieu, penerjemah bisa ngagunakeun sababaraha alat bantu pikeun ngagampangkeun prosés damel. Nanging, kusabab basa Sunda jeung basa Marathi asup kana kategori basa anu low-resource (basa anu data digitalna kurang dibandingkeun basa Inggris atawa basa Spanyol), alat tarjamah otomatis saperti Google Translate mindeng ngahasilkeun tarjamahan anu kaku jeung loba salahna sacara sintaksis. Jalaran kitu, alat-alat ieu tetep mangpaat pikeun néangan harti kecap sacara individu, sedengkeun pikeun nyusun kalimah jeung ngajaga rasa basa tetep kudu ngandelkeun kaparigelan insani penerjemah profesional.
Penerjemah disarankeun pikeun ngawangun Glossary (Daptar Istilah) mandiri anu ngandung kecap-kecap konci, idiom, jeung istilah budaya anu geus diverifikasi akurasina. Daptar ieu bakal mantuan pisan pikeun ngajaga konsistensi tarjamahan dina proyék-proyék anu panjang atawa lumangsung dina jangka waktu anu lila.