A halin yanzu da alakar kasuwanci, ilimi, da diflomasiyya ke ci gaba da bunkasa tsakanin kasashen Afirka ta Yamma da kasar Turkiyya, bukatar fassarar harshe tsakanin Hausa da Turkanci ta karu kwarai da gaske. Fassarar rubutu ko bayanai tsakanin wadannan harsuna biyu ba kawai aiki ne na sauya kalmomi ba; aiki ne da ke bukatar zurfafa fahimtar nahawu, al'adu, da kuma yanayin zamantakewar al'ummar da ke magana da su. Wannan jagora zai fito da muhimman dabaru, kalubale, da kuma shawarwari da za su taimaka wa masu fassara wajen gudanar da aiki cikin kwarewa da inganci.
Fahimtar Tsarin Ginin Jimla Tsakanin Harsuna Biyu
Daya daga cikin manyan kalubalen da mai fassara Hausa zuwa Turkanci ke fuskanta shi ne bambancin tsarin ginin jimla (sentence structure). Harshen Hausa yana bin tsarin Subject-Verb-Object (SVO), wanda ke nufin mai aiki yana zuwa kafin aikatau, sannan abin da aiki ya shafa ya biyo baya. A gefe guda kuma, harshen Turkanci yana amfani da tsarin Subject-Object-Verb (SOV), inda aikatau koyaushe yake zuwa a karshen jimla. Don haka, mai fassara dole ne ya sake tsara tunaninsa yayin canja sheka tsakanin wadannan harsuna.
Misali, idan muna da jimlar Hausa kamar "Malamin ya koyar da daliban", tsarin yana tafiya kamar haka: "Malamin" (Subject), "ya koyar da" (Verb), "daliban" (Object). Idan za a fassara wannan zuwa Turkanci, tsarin zai sauya zuwa "Öğretmen öğrencilere öğretti". A nan, "Öğretmen" (Malamin) shi ne Subject, "öğrencilere" (daliban/ga dalibai) shi ne Object, sannan "öğretti" (ya koyar) shi ne Verb wanda ke zuwa a karshe. Rashin kula da wannan bambancin tsarin na iya haifar da jimloli masu sarkakiya ko marasa ma'ana a harshen Turkanci.
Harshen Turkanci a Matsayin Harshe Mai Kari (Agglutinative Language)
Harshen Turkanci ya shahara wajen kasancewa harshe mai dogaro da kari (agglutinative language), inda ake kara wa tushen kalma haruffa a baya (suffixes) domin bayyana lokaci, mallaka, jam'i, ko sauran ka'idojin nahawu. A cikin harshen Hausa, yawanci ana amfani da kalmomi daban-daban don bayyana wadannan ma'anoni. Wannan bambanci yana bukatar mai fassara ya kasance mai matukar lura da yadda ake hada kalmomi a Turkanci.
A matsayin misali, kalmar Hausa ta "a cikin gidajenmu" ta kunshi kalmomi guda uku. Idan za a fassara wannan zuwa Turkanci, za a yi amfani da kalma daya ce kacal ta hynar hada kari daban-daban a jikin tushen kalmar "ev" (gida): "evlerimizde". A nan, "ev" shi ne tushen kalma, "-ler" yana nuna jam'i (gidaje), "-imiz" yana nuna mallaka (namu), sannan "-de" yana nuna guri (a cikin). Ga mai fassarar da bai saba da wannan tsari na Turkanci ba, yana da sauki ya yi kuskure wajen zabo karin da ya dace.
Tasirin Al'ada da Karin Magana a Fassarar Hausa zuwa Turkanci
Fassara ba kawai sauya harshe ba ne, musayar al'ada ce. Harshen Hausa yana cike da karin magana da salon magana da suka samo asali daga dabi'un rayuwar karkara, hulda da dabbobi, da kuma tarihin Musulunci a kasar Hausa. Haka shi ma harshen Turkanci yana da nasa karin maganar da ke nuna tarihin makiyaya na da, rayuwar daular Usmaniyya (Ottoman empire), da al'adun yankin Anatoliya.
Idan mai fassara ya fuskanci karin maganar Hausa kamar "Gani ga wane ya ishi wane tsoro", fassara ta kalma-da-kalma zuwa Turkanci ba za ta bada ma'anar da ake bukata ba. Maimakon haka, mai fassara dole ne ya bincika karin magana na Turkanci wanda ke da ma'ana daya da wannan, kamar "Bir musibet bin nasihatten iyidir" (Masiba daya ta fi gaban shawarwari dubu) ko makamancinta. Wannan yana bukatar mai fassara ya mallaki ilimi mai zurfi game da adabi da al'adun al'ummar biyu.
Kalmomin Aro Daga Harshen Larabci
Wani babban alfanu ga masu fassara tsakanin Hausa da Turkanci shi ne samuwar kalmomin aro da yawa daga harshen Larabci a cikin harsunan biyu. Saboda tasirin addinin Musulunci da tarihi na tsawon daruruwan shekaru, duka harsunan biyu sun ari kalmomi masu yawa wadanda har yanzu ake amfani da su a kullum.
Kalmomi irin su "littafi" (kitap), "addu'a" (dua), "duniya" (dünya), "hali" (hal), "labari" (haber), da "lokaci" (vakit) suna da ma'ana guda ko makamanciyar haka a harsunan biyu. Duk da haka, mai fassara yana bukatar yin hankali da "abokan gaba na karya" (false friends), wato kalmomin da ke da tushe guda amma ma'anarsu ta sauya a tsawon lokaci a daya daga cikin harsunan. Misali, yadda ake amfani da wata kalma a Hausa na iya samun bambanci da yadda ake amfani da ita a Turkanci na zamani.
Shawarwari da Dabaru Don Samun Fassarar da Ta Dace
- Fahimtar Mahallin Rubutu (Context): Kar ka taba fara fassara ba tare da ka karanta daukacin rubutun ba. Mahallin rubutun shi ne zai nuna maka ko kalmar da kake son amfani da ita ita ce ta fi dacewa a wannan gurin.
- Kada Ka Yi Fassarar Kalma-da-Kalma: Wannan hanya tana lalata harshe kuma tana sa rubutun ya zama mai wuyar fahimta. Koyaushe ka nemi isar da ma'anar jimla maimakon fassara kalmobi daya bayan daya.
- Amfani da Kayan Aiki na Zamani: Masu fassara su saba da amfani da kayan aikin fassara (CAT tools) da kuma kamus na intanet domin tabbatar da daidaiton kalmomin da ake amfani da su (terminology management).
- Tace Aiki da Gyaran Fuska (Proofreading): Bayan kammala fassara, yana da kyau a bar rubutun ya huta na wani lokaci kafin a sake karanta shi da idon neman kuskure. Haka kuma, mika wa wani kwararre ko wanda harshen yake na mahaifiyarsa domin ya duba aikin zai taimaka wajen tabbatar da inganci.
Kammalawa kan Kalubale da Makomar Aikin Fassara
Fassarar Hausa zuwa Turkanci tana da babbar makoma mai haske sakamakon karuwar alakar kasuwanci da ilimi tsakanin kasashen biyu. Kodayake akwai kalubale na nahawu da al'ada, kwararren mai fassara wanda ya san dabarun aiki kuma yake ci gaba da koyo zai iya shawo kan wadannan kalubale cikin sauki. Tabbatar da ingancin fassara yana taimakawa kwarai wajen gina fahimtar juna da kuma karfafa alaka ta gari tsakanin al'ummar Hausawa da na kasar Turkiyya.