Matseno a go Fetolela go tswa ka Setswana go ya ka Se-Estonia
Go fetolela ditshebeletso kgotsa mekwalo go tswa mo puong ya Setswana go ya mo puong ya Se-Estonia ke tiro e e tlhokang kitso e e tseneletseng ya thutapuo, setso, le popetlhogo ya dipuo tseno tse pedi. Setswana ke nngwe ya dipuo tsa se-Bantu tse di buiwang thata mo borwa jwa Aferika, se se nang le popetlhogo ya ditlhopha tsa maina le go dirisa ditlhogo le megatlha go bontsha tumalano ya thutapuo. Kafa letlhakoreng le lengwe, Se-Estonia ke puo ya lelapa la dipuo tsa se-Finno-Ugric e e buiwang kwa bokone jwa Yuropa, e e sa diriseng bong (gender) kgotsa ditlhopha tsa maina, mme e ikaegile thata ka dikase (cases) tsa thutapuo tse di fetang lesome le bone (14) go bontsha tsalano ya mafoko mo polelong. Phapang eno e kgolo ya popetlhogo e dira gore go fetolela magareng ga dipuo tseno e nne teko e e tlhokang botswerere le manontlhotlho a a kwa godimo.
Mo tirong eno ya go fetolela, ga go a lekana fela go fetola lentswe ka lentswe. Mofetoledi o tshwanetse go tlhaloganya molaetsa o o tlhagang mo Setswaneng, go o nopolola, le go o kwala gape ka Se-Estonia ka tsela e e utlwalang e bile e amogelesega ka tlhago mo go ba ba buang Se-Estonia jaaka puo ya bone ya ga mme. Sena se tlhoka gore re sekaseke dintlha tse di farologaneng tsa popopuo, tlotlofoko, le maemo a setso a a amang dipuo tseno ka bobedi.
Phapang e e Tseneletseng ya Popegopuo: Ditlhopha tsa Maina le Dikase
Nngwe ya dikgwetlho tse dikgolo tse mofetoledi a kopanang le tsone ke phapang ya popego ya dipolelo le thutapuo. Setswana se ikaegile ka ditlhopha tsa maina (noun classes) tse di farologaneng (go tswa go setlhopha sa 1 go ya go sa 18). Ditlhopha tseno di laola tumalano ya polelo yotlhe—go tswa mo maineng, maemeding, matlhalosing, le madiring. Ka sekai, fa re re "Motho yo montle o a tsamaya" kgotsa "Setlhare se sentle se a gola," tumalano e laolwa ke setlhopha sa leina le le amegang ("motho" kgotsa "setlhare").
Kafa letlhakoreng le lengwe, Se-Estonia ga se na thulaganyo eno ya ditlhopha tsa maina. Mofetoledi o tshwanetse go tlhaloganya gore Se-Estonia se dirisa ditsela tse di farologaneng tsa go fetola tlhogo kgotsa megatlha ya maina le matlhalosi go ya ka dikase tse di lesome le bone. Dikase tseno di akaretsa Nominative, Genitive, Partitive, Illative, Inessive, Elative, le tse dingwe. Phapang eno e kaya gore fa o fetolela leina le le tlhagang le na le seka-leina sa madiri mo Setswaneng, ka Se-Estonia le tshwanetse go fetolwa go ya ka kase e e tshwanetseng go bontsha gore a ke sedirwa, sedirisiwa, kgotsa lefelo. Ka sekai, mafoko a a supang lefelo mo Setswaneng jaaka "kwa nokeng" kgotsa "mo ntlong" a fetolwa mo Se-Estonieng ka go tsenya megatlha e e kgethegileng mo leineng (jaaka inessive "-s" kgotsa adessive "-l"), go na le go dirisa matlhagi a a ikemetseng a le nosi.
Maemo a Madiri, Dinako, le Phetolo ya Megopolo
Madiri a Setswana a na le ditsela tse di farologaneng tsa go supa nako, maemo, le tsela e tiro e dirwang ka yone (aspect le tense). Setswana se na le madiri a a thusang, a a supang nako e e fitileng, nako ya jaanong, le nako e e tlang, mmogo le makala a thutapuo jaaka maemo a a kgethegileng (subjunctive kgotsa potential mood). Go fetolela maemo a dipolelo tseno go ya ka Se-Estonia go tlhoka kelotlhoko e kgolo ka gonne Se-Estonia le sone se na le ditsela tse di farologaneng tsa go supa dinako (present, imperfect, perfect, le pluperfect) mme se sena nako e e tlang e e ikemetseng ka fa thutapuong (future tense), gantsi se dirisa nako ya jaanong (present tense) kgotsa mafoko a a supang nako go bontsha se se tla diragalang mo isagong.
Gape, Se-Estonia se dirisa thata popopuo ya madiri a a farologaneng go supa gore a tiro e feditwe kgotsa e sa ntse e tswelela (perfective le imperfective aspects). Mofetoledi o tshwanetse go somarela tlhwatlhwa ya molaetsa o o mo Setswaneng mme a tlhophe popopuo e e lebaneng ka Se-Estonia gore molaetsa o se ka wa latlhegelwa ke boleng jwa nako le maemo a one a nnete.
Botlhokwa jwa Setswerere sa Setso le Transcreation
Puo ga se fela lentswe, ke seipone sa setso sa batho ba ba e buang. Setswana se humile ka diane, maele, le ditsela tsa go bua tse di amang mekgwa le dingwao tsa batho ba Batswana. Fa re re "Go laya ke go lomega," go fetolela lentswe ka lentswe go ya ka Se-Estonia go ka dira gore polelo e se ka ya utlwala kgotsa ya latlhegelwa ke molaetsa o o botlhokwa o e o fitlhisang. Fano ke fa go tlhokegang mokgwa o o bidiwang "Transcreation" (kgotsa go fetolela ka go aga sesha molaetsa go ya ka setso se go fetolelwang mo go sone).
Mofetoledi o tshwanetse go batla seane kgotsa mokgwa wa go bua ka Se-Estonia o o nang le thuto e e tshwanang le ya seane sa Setswana. Ka sekai, maele a a supang bonolo kgotsa boikokobetso mo Setswaneng a tshwanetse go fetolwa ka tsela e e tsamaelanang le dingwao tsa batho ba Estonia, ba gantsi ba itsegeng ka go bua ka tsela e e nopolotseng, e e sa diriseng mafoko a mantsi a a kgabisang, mme e tlhamalaletse e bile e le botlhale.
Mekgwa ya go Fetolela Mafoko a Setegeniki le a Segompieno
Nngwe ya dintlha tse di gwetlhong thata mo tirong ya phetolo ya dipuo magareng ga Setswana le Se-Estonia ke phetolo ya mafoko a setegeniki, jaaka a tsa maranyane, saense, le kgwebo. E re ka dinaga tse di buang Se-Estonia le dinaga tse di buang Setswana di na le tikologo e e farologaneng ya itsholelo le ya maranyane, go na le mafoko a mantsi a e leng gore ga a na maemedi a a tlhamaletseng mo go e nngwe ya dipuo tseno.
Mo Setswaneng, gantsi go na le mokgwa wa go adima mafoko go tswa mo dipuong tse dingwe (jaaka Sekgoa kgotsa Seafrikanse) mme a kwalwa ka go latela popopuo ya Setswana (ka sekai, "khomputara" go tswa go "computer" kgotsa "wepsaete" go tswa go "website"). Kafa letlhakoreng le lengwe, Se-Estonia se na le mokgwa o o nonofileng wa go tlhama mafoko a masha a a ikaegileng ka medi ya Se-Estonia go tila go adima mo dipuong tse dingwe (ka sekai, lentswe la bone la khomputara ke "arvuti", mme la wepsaete ke "veebileht").
Mofetoledi o tshwanetse go nna kelotlhoko e kgolo fano. Fa a fetolela mokwalo wa setegeniki go tswa mo Setswaneng go ya ka Se-Estonia, o tshwanetse go netefatsa gore ga a adime lentswe fela ka tsela e e sa lebanang, mme o dirisa tlotlofoko e e amogelesegileng ya Se-Estonia. Seno se tlhoka gore mofetoledi a ithute le go sekaseka didirisiwa tsa thutapuo tsa Se-Estonia tse di jaaka "Eesti Keele Instituut" (Lefapha la Puo ya Se-Estonia) go bona tlotlofoko e e thomameng ya gompieno. Ka jalo, go dirisa mafoko a a nepagetseng go thusa babadi ba Se-Estonia go tlhaloganya molaetsa motlhofo ntle le go nna le dipelaelo dipe ka boleng jwa mokwalo o ba o balang.
Ditsela tse di Molemo tsa go Fetolela le Dithuso tsa SEO (Search Engine Optimization)
Mo motlheng wa gompieno wa maranyane, bontsi jwa mekwalo e e fetolelwang e tlhagelalela mo inthaneteng. Ka jalo, go botlhokwa gore mofetoledi a sekaseke dintlha tsa SEO (Search Engine Optimization) go netefatsa gore mekwalo e e fetoletsweng e ka bonwa motlhofo ke babadi ba Se-Estonia mo difouning kgotsa mo dikhomputareng tsa bone. Maano a go dira sena a akaretsa:
- Go batlisisa mafoko a a botlhokwa (Keywords): Netefatsa gore mafoko a a dirisitsweng mo Setswaneng a fetolelwa mo mafokong a a tlwaelegileng a batho ba Estonia ba a dirisang go batla ditshedimosetso mo inthaneteng.
- Go boloka popego e e utlwalang: Dirisa ditlhogo tse di farologaneng (H1, H2, H3) go dira gore mokwalo o nne motlhofo go balwa ke babadi le go tlhaloganngwa ke metšhini e e batlisang ditshedimosetso.
- Go tila phetolo e e se nang boleng (Machine Translation without editing): Le fa didirisiwa tsa maranyane di ka thusa, mofetoledi o tshwanetse go tlhotlha le go baakanya mokwalo mongwe le mongwe gore o utlwale o le wa tlhago, sena se tokafatsa nako e babadi ba e fetsang mo tsebeng ya gago (dwell time), se se tokafatsang maemo a wepsaete mo inthaneteng.
Dintlha le Dikgato tsa Katlego go Mofetoledi
Fa o le mofetoledi yo o dirang magareng ga Setswana le Se-Estonia, netefatsa gore o latela dikgato tseno tse di latelang go bona maduo a a kgethegileng:
- Ithute dipuo ka bobedi ka botlalo: Netefatsa gore o tlhaloganya dipheogo tsa gompieno tsa thutapuo le tlotlofoko ya dipuo tseno ka bobedi, o sa tlhaelele mo puong e e kwadiloeng fela mme o tlhaloganya le e e buiwang ka tlwaelo.
- Dirisa dikishinare tse di ikanyegang: Le fa dikishinare tsa thalololo ya Setswana le Se-Estonia di ka nna boutsana, dirisa puo ya boraro e e jaaka Sekgoa jaaka borogo jwa go netefatsa tlhwatlhwa ya mafoko a thutapuo le tlotlofoko.
- Kopa tshekatsheko go tswa go babadi ba tlhago (Native Speakers): Morago ga go fetolela, netefatsa gore motho yo puo ya Se-Estonia e leng ya gagwe ya matsalo o a e bala go tokafatsa le go ala mafoko sentle gore a ree se se kgethegileng.
Ka go latela maano a, go fetolela magareng ga Setswana le Se-Estonia ga go kitla go nna fela phapanyetsano ya mafoko, mme go tla nna borogo jo bo nonofileng jo bo golaganyang ditso, megopolo, le maemo a thuto a dinaga tseno ka bobedi.