Mae cyfieithu rhwng dwy iaith sy'n perthyn i deuluoedd iaith hollol wahanol bob amser yn cyflwyno heriau unigryw i gyfieithwyr ac arbenigwyr optimeiddio peiriannau chwilio (SEO). Pan edrychwn ar y Gymraeg, sef iaith Geltaidd o deulu'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd, a'r Dagalog (yr iaith sy'n sail i'r iaith Filipino swyddogol), sef iaith Awstronesaidd a siaredir yn y Philipinau, rydym yn dod ar draws pont ieithyddol hynod ddiddorol. Er bod y ddwy iaith yn rhannu'r nodwedd brin o fod yn ieithoedd sy'n dechrau gyda berf (verb-initial), mae'r ffyrdd y mae'r ddwy yn strwythuro perthnasoedd gramadegol yn wahanol iawn ar lefel cystrawen a morffoleg. Nod yr erthygl hon yw dadansoddi'r naws ieithyddol hyn a darparu cyngor ymarferol ar gyfer cyfieithu cywir a chynhyrchu cynnwys digidol leol sy'n perfformio'n dda ar beiriannau chwilio.
Strwythur y Frawddeg: Dechrau gyda Berf ond o Gyfeiriadau Gwahanol
Un o drawiadau cyntaf unrhyw ieithydd sy'n astudio'r Gymraeg a'r Dagalog yw strwythur sylfaenol y frawddeg. Yn y Gymraeg, y drefn nodweddiadol yw Berf-Goddrych-Gwrthrych (VSO). Er enghraifft, y frawddeg "Ysgrifennodd y dyn y llythyr". Yn y Dagalog, mae'r drefn hefyd yn tueddu i fod yn ferfol ar y dechrau, ond mae strwythur y frawddeg yn cael ei reoli gan system gymhleth a elwir yn "system ffocws Awstronesaidd". Yn y system hon, mae afficsau penodol ar y ferf yn nodi pa ran o'r frawddeg (y goddrych, y gwrthrych, y lleoliad, neu'r offeryn) sy'n ganolbwynt neu'n bwnc i'r frawddeg, a nodir y canolbwynt hwnnw gan y gronyn neu'r marker "ang".
Wrth gyfieithu o'r Gymraeg i'r Dagalog, nid yw'n ddigon trawsosod y geiriau yn ôl eu trefn llinol Gymraeg. Rhaid i'r cyfieithydd benderfynu pa elfen o'r frawddeg Gymraeg sydd angen ei phwysleisio yn y Dagalog. Os mai'r gweithredydd (y dyn) sydd mewn ffocws, defnyddir ffocws gweithredydd (actor focus), fel arfer gydag afficsau fel "-um-" neu "mag-". Er enghraifft: "Sumulat ang lalaki ng liham" (Ysgrifennodd y dyn y llythyr). Os mai'r gwrthrych (y llythyr) sydd o bwys ac mewn ffocws, defnyddir ffocws gwrthrych (object focus) gydag afficsau fel "-in" neu "i-". Er enghraifft: "Isinulat ng lalaki ang liham" (Ysgrifennwyd y llythyr gan y dyn / Ysgrifennodd y dyn y llythyr penodol hwnnw). Mae deall y cydbwysedd hwn yn hanfodol er mwyn osgoi brawddegau sy'n swnio'n annaturiol neu'n ddi-flewyn-ar-dafod yn y Dagalog.
Morffoleg Gyfoethog: Treigladau yn erbyn Afficsau Cymhleth
Mae gan y Gymraeg a'r Dagalog systemau morffolegol hynod ddatblygedig ond maent yn gweithredu ar gyfeiriadau hollol wahanol. Mae'r Gymraeg yn defnyddio system o dreigladau cychwynnol (treiglad meddal, trwynol, a llaes) sy'n newid consonants cyntaf geiriau o dan amodau cystrawennol penodol (ee., "cath" yn dod yn "ei gath" neu "fy nghath"). Ar y llaw arall, nid oes gan y Dagalog dreigladau cychwynnol o'r fath, ond mae ganddi un o'r systemau afficsau (rhagddodiaid, mewnddodiaid, a chynffonddodiaid) mwyaf cymhleth yn y byd ieithyddol.
Yn y Dagalog, gall un gwraidd gael ei drawsnewid yn enw, berf o wahanol agweddau (nid amseroedd absoliwt, ond agweddau fel un cyflawn, anorffenedig, neu ddigyflawn), neu ansoddair trwy ychwanegu amrywiaeth o afficsau. Rhaid i gyfieithydd sy'n gweithio o'r Gymraeg ddeall y berthynas semantegol fanwl yn y testun gwreiddiol er mwyn dewis yr affics cywir yn y Dagalog. Gall camgymeriad wrth ddewis affics arwain at newid ystyr cyfan y frawddeg neu drawsnewid gweithred bendant yn un ddamweiniol neu yn un nad yw wedi digwydd eto.
Gronynnau Cystrawennol a Marcwyr Achos
Yn y Gymraeg, dangosir perthnasoedd achosion yn bennaf trwy arddodiaid fel "i", "ar", "at", neu "gan". Yn y Dagalog, mae perthnasoedd gramadegol yn cael eu nodi gan set benodol o farcwyr achos sy'n gweithredu fel gronynnau cyn enwau:
- Ang: Marcwr ar gyfer yr enwol neu'r testun sydd mewn ffocws (ee., "ang bata" - y plentyn).
- Ng: Marcwr genidol sy'n dynodi perchnogaeth neu weithredydd/gwrthrych nad yw mewn ffocws (ee., "ng bata" - o'r plentyn / gan y plentyn).
- Sa: Marcwr cyfeiriadol ar gyfer lleoliad, cyfeiriad, neu dderbynnydd (ee., "sa bata" - i'r plentyn / at y plentyn).
Rhaid i gyfieithwyr fod yn wyliadwrus iawn wrth fapio arddodiaid Cymraeg i farcwyr achos y Dagalog. Gan nad oes perthynas un-i-un rhyngddynt, mae angen dadansoddi rhan a swyddogaeth pob gair yn y frawddeg Gymraeg cyn dewis y marciwr cyfatebol mwyaf priodol yn y Dagalog.
Registers Cwrteisi a Naws Ddiwylliannol
Mae iaith yn adlewyrchu diwylliant ei phobl. Mae cymdeithas y Philipinau yn rhoi pwyslais mawr ar barch, yn enwedig tuag at bobl hŷn, teulu, ac unigolion mewn safleoedd o awdurdod. Mae hyn yn cael ei fynegi yn yr iaith Dagalog trwy gydol y defnydd o'r gronynnau parch "po" ac "opo", yn ogystal â defnyddio rhagenwau personol lluosog ("kayo", "inyo") hyd yn oed wrth siarad ag un person.
Er bod gan y Gymraeg ymraniad tebyg rhwng "ti" a "chi", mae system y Dagalog yn llawer mwy treiddiol ac yn ymestyn i bob agwedd ar sgwrs. Wrth leoleiddio cynnwys o'r Gymraeg i'r Dagalog ar gyfer gwasanaethau cwsmeriaid, dogfennau cyhoeddus, neu ohebiaeth fusnes, rhaid penderfynu ar y lefel briodol o gwrteisi. Byddai hepgor "po" mewn cyd-destun ffurfiol yn gwneud i'r cyfieithiad swnio'n ddigywilydd ac yn amharchus i'r darllenydd brodorol.
Ymdrin â Benthyg Geiriau: Y Dylanwad Sbaeneg a Saesneg
Mae hanes y ddwy iaith wedi arwain at ddylanwadau allanol amlwg ar eu geirfa. Wrth leoli cynnwys o'r Gymraeg, mae angen ystyried bod y Dagalog fodern yn defnyddio llawer iawn o eiriau benthyg o'r Sbaeneg ac yn enwedig o'r Saesneg (fffenomen a elwir yn "Taglish").
Wrth leoleiddio, dylai'r cyfieithydd asesu pwrpas y cynnwys:
- Ar gyfer dogfennau ffurfiol iawn neu lenyddol, mae'n well defnyddio geirfa Dagalog burach.
- Ar gyfer gwefannau technoleg, marchnata, neu negeseuon cyfryngau cymdeithasol, mae defnyddio geiriau benthyg Saesneg (wedi'u sillafu yn y ffordd Dagalog neu wedi'u cadw yn eu ffurf wreiddiol) yn fwy naturiol a dealladwy. Er enghraifft, byddai defnyddio'r gair "kompyuter" neu "computer" yn fwy effeithiol na cheisio dod o hyd i derm Dagalog hynafol neu anghyffredin.
Canllawiau Optimeiddio Peiriannau Chwilio (SEO) ar gyfer y Farchnad Tagalog
Wrth leoli cynnwys digidol o'r Gymraeg i'r Dagalog, nid yw cyfieithu uniongyrchol o eiriau allweddol yn ddigon. Mae strategaeth SEO lwyddiannus yn y Philipinau yn gofyn am ddeall sut mae defnyddwyr brodorol yn chwilio ar-lein. Dyma ychydig o gynghorau ymarferol:
- Ymchwilio i Chwiliadau Dwyieithog: Mae llawer o chwiliadau yn y Philipinau yn digwydd yn Saesneg neu ar ffurf Taglish. Felly, mae angen integreiddio termau dwyieithog yn naturiol yn y cynnwys Dagalog (ee., defnyddio "mag-book ng hotel" yn hytrach na thermau rhy ffurfiol).
- Strwythur Pennawd a Thagiau Meta: Cadwch deitlau SEO ac meta-ddisgrifiadau yn gryno ac yn weithredol. Gan fod y Dagalog yn dechrau gyda berf, defnyddiwch y strwythur hwnnw i greu teitlau sy'n annog gweithredu (call-to-action) yn effeithiol.
- Addasu Cyd-destun Diwylliannol: Sicrhewch fod enghreifftiau diwylliannol, arian cyfred (Peso yn hytrach na Phunt), a chyfeiriadau daearyddol yn cael eu haddasu'n llawn i gyd-destun y Philipinau.