Unuhi iā Levitiko iā Helene - Unuhi pūnaewele manuahi a me ka ʻōlelo pololei | Unuhi ʻo Franco

ການແປພາສາລາວເປັນພາສາກຣີກ ແມ່ນໜຶ່ງໃນວຽກງານການແປທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍສູງ ແລະ ຕ້ອງການຄວາມລະອຽດອ່ອນຢ່າງຍິ່ງ ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສາມີຕົ້ນກຳເນີດ, ວິວັດທະນາການ ແລະ ໂຄງສ້າງທາງໄວຍາກອນທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ພາສາລາວຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ (Tai-Kadai) ເຍີງມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳໂດດ (Analytic Language) ທີ່ບໍ່ມີການຜັນຄຳຕາມເພດ, ພົດ, ຫຼື ກາລະ (Tense). ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາກຣີກ (Modern Greek) ແມ່ນພາສາໃນຕະກູນອິນໂດ-ຢູໂຣບ (Indo-European) ທີ່ມີປະຫວັດສາດອັນຍາວນານ ແລະ ມີລັກສະນະເປັນພາສາຜັນຄຳ (Inflected Language) ຢ່າງເຂັ້ມງວດ. ການເຂົ້າໃຈຄວາມແຕກຕ່າງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນກຸນແຈສຳຄັນທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ແປສາມາດຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍ, ບໍລິບົດ ແລະ ອາລົມຂອງຕົ້ນສະບັບໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນຂອງພາສາປາຍທາງ.

ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ວິທີການຮັບມື

ຈຸດທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດເຈນລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາກຣີກ ແມ່ນລະບົບໄວຍາກອນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຜັນຄຳນາມ, ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາ:

• ລະບົບເພດ (Gender) ແລະ ການຜັນຄຳນາມ (Declension): ພາສາກຣີກມີການແບ່ງຄຳນາມອອກເປັນ 3 ເພດ ຄື: ເພດຊາຍ (Masculine), ເພດຍິງ (Feminine) ແລະ ເພດກາງ (Neuter). ນອກຈາກນີ້, ຄຳນາມ, ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳແທນນາມໃນພາສາກຣີກຍັງຕ້ອງຜັນຕາມ 4 ກໍລະນີ (Cases) ຄື: Nominative, Genitive, Accusative ແລະ Vocative. ສ່ວນພາສາລາວບໍ່ມີລະບົບເພດ ແລະ ບໍ່ມີການຜັນຄຳນາມໃດໆ. ຜູ້ແປຕ້ອງວິເຄາະບໍລິບົດຂອງປະໂຫຍກລາວຢ່າງລະອຽດ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ເພດ ແລະ ກໍລະນີຂອງຄຳນາມໃນພາສາກຣີກໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດພາດທາງໄວຍາກອນທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນແປງ.
• ການຜັນຄຳກິລິຍາ (Verb Conjugation): ຄຳກິລິຍາໃນພາສາກຣີກມີການຜັນປ່ຽນຮູບຮ່າງຢ່າງຫຼາກຫຼາຍຕາມບຸກຄົນ (Person), ພົດ (Number), ກາລະ (Tense), ວາຈົກ (Voice) ແລະ ມຸງຄະ (Mood). ໃນຂະນະທີ່ພາສາລາວໃຊ້ຄຳຊ່ວຍກິລິຍາ (ເຊັ່ນ: ໄດ້, ພວມ, ຈະ, ແລ້ວ) ເພື່ອບອກເວລາ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍອາໄສຄຳບອກເວລາໃນປະໂຫຍກໂດຍກົງ. ເມື່ອແປຈາກພາສາລາວ, ຜູ້ແປຕ້ອງກຳນົດໃຫ້ໄດ້ວ່າເຫດການນັ້ນເກີດຂຶ້ນໃນເວລາໃດ, ເປັນເຫດການທີ່ສຳເລັດແລ້ວ ຫຼື ຍັງດຳເນີນຢູ່ ແລະ ໃຜເປັນຜູ້ກະທຳ ເພື່ອຜັນຄຳກິລິຍາກຣີກໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນທີ່ເຄັ່ງຄັດ.
• ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Word Order): ພາສາລາວມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ (SVO) ທີ່ຂ້ອນຂ້າງຕາຍຕົວ. ແຕ່ພາສາກຣີກມີໂຄງສ້າງປະໂຫຍກທີ່ຢືດຢຸ່ນກວ່າ ເນື່ອງຈາກການຜັນຄຳສາມາດບອກໜ້າທີ່ຂອງຄຳໃນປະໂຫຍກໄດ້ຢູ່ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຄຳນັ້ນຈະຢູ່ຕຳແໜ່ງໃດກໍຕາມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໂຄງສ້າງແບບ SVO ຍັງຄົງເປັນຮູບແບບທີ່ນິຍົມໃຊ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນພາສາກຣີກທົ່ວໄປ, ແຕ່ຜູ້ແປສາມາດປັບປ່ຽນຕຳແໜ່ງຂອງຄຳເພື່ອເນັ້ນໜັກຄວາມໝາຍ ຫຼື ເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມລ່ຽນໄຫຼໃນການອ່ານ.

ສິ່ງທ้าທາຍໃນການແປລະບົບການຂຽນ ແລະ ຕົວອັກສອນ

ລະບົບການຂຽນຂອງທັງສອງພາສາມີຄວາມເປັນເອກະລັກສະເພาະຕົວ ແລະ ບໍ່ມີຈຸດເຊື່ອມໂຍງກັນທາງປະຫວັດສາດ. ພາສາລາວໃຊ້ຕົວອັກສອນລາວທີ່ພັດທະນາມາຈາກອັກສອນພຣາຫມີ ໂດຍມີການແຍກພະຍັນຊະນະ, ສະຫຼະ ແລະ ວັນນະຍຸດຢ່າງຊັດເຈນ. ສ່ວນພາສາກຣີກໃຊ້ຕົວອັກສອນກຣີກ (Greek Alphabet) ເຊິ່ງເປັນຕົ້ນກຳເນີດຂອງອັກສອນລາຕິນ ແລະ ອັກສອນຊີຣິລິກ. ສິ່ງທ້າທາຍໃນການແປປະກອບມີ:

ການຖອດຊື່ສະເພາະ (Transliteration of Proper Nouns) ເຊັ່ນ: ຊື່ຄົນ, ຊື່ສະຖານທີ່ ຫຼື ຊື່ອົງກອນ ເປັນເລື່ອງທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມລະມັດລະວັງສູງ. ເນື່ອງຈາກລະບົບສຽງຂອງພາສາລາວ ແລະ ພາສາກຣີກບໍ່ຄືກັນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ພາສາກຣີກບໍ່ມີສຽງ "ຈ" ຫຼື "ຊ" ໂດຍກົງ ແລະ ມັກຈະໃຊ້ຕົວອັກສອນປະສົມ ຫຼື ຕົວອັກສອນທີ່ໃກ້ຄຽງແທນ. ຜູ້ແປຕ້ອງເລືອກໃຊ້ລະບົບການຖອດສຽງທີ່ເປັນສາກົນ ຫຼື ເປັນທີ່ຍອມຮັບ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນແກ່ຜູ້ອ່ານຊາວກຣີກ ແລະ ປ້ອງກັນການເຂົ້າໃຈຜິດໃນເອກະສານທາງການ.

ນອກຈາກນີ້, ພາສາກຣີກມີການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍວັນນະຍຸດ (Accent Marks) ເພື່ອບອກສຽງເນັ້ນ (Stress) ໃນຄຳສັບທີ່ມີຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງພະຍາງ. ການລະເລີຍບໍ່ໃສ່ເຄື່ອງໝາຍນີ້ ຫຼື ໃສ່ຜິດບ່ອນ ອາດເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບປ່ຽນແປງໄປຢ່າງສິ້ນເຊີງ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກນັ້ນອ່ານເຂົ້າໃຈຍາກ. ຜູ້ແປຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນການນຳໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກການຂຽນພາສາກຣີກຍຸກໃໝ່.

ການຖ່າຍທອດບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ສຳນວນພາສາ

ວັດທະນະທຳລາວ ແລະ ວັດທະນະທຳກຣີກມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ທັງໃນດ້ານປະຫວັດສາດ, ສາສະໜາ ແລະ ວິຖີຊີວິດ. ພາສາລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງສູງຈາກພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳກະສິກຳແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ, ໃນຂະນະທີ່ພາສາກຣີກໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຄຣິດຕະສາສະໜາອໍໂຕດັອກ (Eastern Orthodox), ປັດຊະຍາກຣີກບູຮານ ແລະ ວັດທະນະທຳເມດິເຕີເຣນຽນ. ດັ່ງນັ້ນ, ການແປສຳນວນ, ຄຳອຸປະມາອຸປໄມ ຫຼື ຄຳສັບສະເພາະທາງວັດທະນະທຳຈຶ່ງຕ້ອງການຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ:

ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳສັບທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຊື່ອ, ປະເພນີ ຫຼື ອາຫານທ້ອງຖິ່ນຂອງລາວ ເຊັ່ນ "ບາສີສູ່ຂວັນ", "ລາບ", "ຕຳໝາກຮຸ່ງ" ຫຼື "ບຸນທາດຫຼວງ" ບໍ່ມີຄຳສັບທີ່ກົງກັນໃນພາສາກຣີກ. ຜູ້ແປຕ້ອງໃຊ້ເຕັກນິກການອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ (Amplification) ຫຼື ການຫາຄຳສັບທີ່ມີຄວາມໝາຍໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດໃນບໍລິບົດຂອງຊາວກຣີກ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານປາຍທາງເຂົ້າໃຈໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໂດຍບໍ່ເສຍອັດຖະລົດ ແລະ ຄຸນຄ່າທາງວັດທະນະທຳຂອງຕົ້ນສະບັບ.

ລະດັບຄວາມສຸພາບ (Register and Politeness) ກໍເປັນອີກໜຶ່ງປັດໄຈສຳຄັນ. ພາສາລາວມີການໃຊ້ຄຳລົງທ້າຍ (ເຊັ່ນ: ເຈົ້າ, ໂດຍ, ຂ້ານ້ອຍ) ແລະ ຄຳແທນນາມທີ່ບອກເຖິງຄວາມອາວຸໂສ, ຕຳແໜ່ງ ແລະ ສາຍສຳພັນທາງຄອບຄົວ. ສ່ວນພາສາກຣີກກໍມີລະບົບການໃຊ້ສັບພະນາມທີ່ສຸພາບ (ເຊັ່ນການໃຊ້ "εσείς" ທີ່ເປັນພົດພະຫູພົດເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ອາວຸໂສ ຫຼື ຜູ້ທີ່ບໍ່ສະໜິດສະໜົມ) ແລະ ການເລືອກໃຊ້ຮູບແບບໄວຍາກອນທີ່ເປັນທາງການ. ຜູ້ແປຕ້ອງເລືອກໃຊ້ລະດັບພາສາໃນພາສາກຣີກໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມສຳພັນຂອງຕົວລະຄອນ ຫຼື ຜູ້ສົ່ງສານໃນຕົ້ນສະບັບລາວ.

ເຄັດລັບ ແລະ ແນວທາງການແປລາວ-ກຣີກ ໃຫ້ປະສົບຜົນສຳເລັດ

ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ, ຜູ້ແປຄວນປະຕິບັດຕາມແນວທາງ ແລະ ເຕັກນິກດັ່ງນີ້:

1. 固定ການວິເຄາະບໍລິບົດຢ່າງລະອຽດ (Thorough Context Analysis): ກ່ອນທີ່ຈະເລີ່ມລົງມືແປ, ຜູ້ແປຕ້ອງອ່ານ ແລະ ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈກັບເນື້ອຫາທັງໝົດ ເພື່ອຈຳແນກຈຸດປະສົງຂອງເອກະສານ, ກຸ່ມເປົ້າໝາຍ ແລະ ໂທນສຽງ (Tone of Voice) ຂອງຜູ້ຂຽນ. ການເຂົ້າໃຈບໍລິບົດຈະຊ່ວຍໃຫ້ເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ ແລະ ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກໃນພາສາກຣີກໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ.
2. ການຈັດການຄຳສັບສະເພາະ (Terminology Management): ການຈັດເຮັດຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບ ຫຼື Glossary ສ່ວນຕົວ ສໍາລັບຄຳສັບສະເພາະທາງດ້ານເຕັກນິກ, ກົດໝາຍ, ການແພດ ຫຼື ວັດທະນະທຳ ຈະຊ່ວຍຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງ (Consistency) ຂອງເນື້ອຫາຕະຫຼອດທັງເອກະສານ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນເວລາໃນການຄົ້ນຫາຄຳສັບຄືນໃໝ່.
3. ການກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ມີຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງຄືການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາກຣີກທີ່ມີຄວາມຮູ້ດ້ານການແປເປັນຜູ້ກວດທານ (Proofreader) ເພື່ອປັບແຕ່ງສຳນວນພາສາໃຫ້ມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ, ລ່ຽນໄຫຼ ແລະ ເໝາະສົມກັບວັດທະນະທຳຂອງຊາວກຣີກຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍສະເພາະການແປເອກະສານທາງການຕະຫຼາດ ຫຼື ວັນນະຄະດີ.
4. ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ (Translation Tools): ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມື CAT Tools (Computer-Assisted Translation Tools) ເຊັ່ນ SDL Trados, MemoQ ຫຼື Smartcat ສາມາດຊ່ວຍເພີ່ມຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການແປໄດ້ ໂດຍສະເພາະກັບໂຄງການແປຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ມີການໃຊ້ຄຳສັບຊ້ຳໆກັນ.

ສະຫຼຸບ ແລະ ຄວາມສຳຄັນຂອງການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບ

Consolidated ພາສາລາວເປັນພາສາກຣີກບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປສູ່ອີກພາສາໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນແມ່ນການເຊື່ອມໂຍງສອງວັດທະນະທຳ, ສອງລະບົບຄິດ ແລະ ສອງຮູບແບບການສື່ສານເຂົ້າກັນຢ່າງສ້າງສັນ. ການທີ່ຜູ້ແປມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານໄວຍາກອນ, ຕົວອັກສອນ, ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ການນຳໃຊ້ເຕັກນິກການແປທີ່ເໝາະສົມ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຜົນງານການແປນັ້ນມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ໜ້າເຊື່ອຖື ແລະ ສາມາດສື່ສານກັບກຸ່ມເປົ້າໝາຍຊາວກຣີກໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນການແປເອກະສານທາງການ, ເອກະສານທາງທຸລະກິດ ຫຼື ວັນນະຄະດີປະເພດຕ່າງໆ.