ការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃ គឺជាសិល្បៈនៃការផ្ទេរអត្ថន័យ និងវប្បធម៌មួយដែលទាមទារលើសពីការយល់ដឹងអំពីវាក្យសព្ទលើផ្ទៃ ឬការប្រើប្រាស់វចនានុក្រមធម្មតា។ ក្នុងនាមជាប្រទេសជិតខាងដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ទំនាក់ទំនងសង្គម ជំនឿសាសនា និងវប្បធម៌ផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធរាប់រយឆ្នាំមកនេះ ភាសាទាំងពីរនេះមានចំណុចរួមគ្នា និងភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងច្រើនលើសលប់ ប៉ុន្តែក៏បង្កប់នូវភាពខុសគ្នាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទាំងផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធ និងន័យវិទ្យា ដែលអ្នកបកប្រែអាជីពត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ យើងនឹងស្វែងយល់យ៉ាងលម្អិត និងស៊ីជម្រៅបំផុតអំពីដំណើរការបកប្រែ ភាពខុសប្លែកគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធភាសា ឧបសគ្គផ្នែកវប្បធម៌ ព្រមទាំងគន្លឹះសំខាន់ៗដើម្បីធានាបាននូវការបកប្រែប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ និងភាពរលូនតាមបែបធម្មជាតិបំផុតសម្រាប់អ្នកអានភាសាគោលដៅ។

១. ទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងឥទ្ធិពលភាសាសាស្ត្រទៅវិញទៅមក

ទោះបីជាភាសាខ្មែរស្ថិតនៅក្នុងអម្បូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ីទិក (Austroasiatic) ហើយភាសាថៃស្ថិតនៅក្នុងអម្បូរភាសាក្រា-ដាយ (Kra-Dai) ដែលមានប្រភពដើមខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រាប់សតវត្សមកហើយ បានធ្វើឱ្យភាសាទាំងពីរមានឥទ្ធិពលលើគ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់អ្នកស្រាវជ្រាវភាសាវិទ្យាមួយចំនួនចាត់ទុកភាសាទាំងពីរនេះថាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភាសាសាស្ត្រតែមួយ (Linguistic Area)។ អ្នកបកប្រែត្រូវដឹងថា ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រៅជ្រះពីភាសាសំស្ក្រឹត និងភាសាបាលី តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយសាសនាព្រះពុទ្ធ និងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ កត្តានេះធ្វើឱ្យភាសាទាំងពីរមានវាក្យសព្ទកម្ចីរួមគ្នាជាច្រើន ជាពិសេសពាក្យដែលទាក់ទងនឹងសាសនា រាជសព្ទ អក្សរសិល្ប៍ ច្បាប់ និងទស្សនវិជ្ជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការវិវត្តនៃអត្ថន័យ និងបរិបទនៃការប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យអ្នកបកប្រែមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ ដើម្បីជៀសវាងការយល់ច្រឡំ។

២. រចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគ វាក្យសម្ពន្ធ និងលំដាប់ពាក្យ

ជាទូទៅ ភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃមានរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគជាមូលដ្ឋានដូចគ្នាគឺ ប្រធាន + កិរិយាសព្ទ + កម្មបទ (SVO - Subject + Verb + Object)។ នេះគឺជាអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ធំមួយសម្រាប់អ្នកបកប្រែ ព្រោះរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគភាគច្រើនអាចផ្ទេរន័យដោយផ្ទាល់ពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតបានដោយមិនបាច់កែសម្រួលលំដាប់ពាក្យ ឬរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគទាំងស្រុងនោះទេ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួនដែលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ និងវិភាគឱ្យបានហ្មត់ចត់៖

ទីតាំងនៃគុណនាម និងពាក្យបញ្ជាក់ន័យ៖ ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃ គុណនាមតែងតែនៅពីក្រោយនាមដែលវាបញ្ជាក់។ ឧទហរណ៍៖ "សៀវភៅល្អ" ក្នុងភាសាថៃគឺ "หนังสือดี" (សៀវភៅ + ល្អ)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជាក់បរិមាណ ឬចំណាត់ថ្នាក់នាម (Classifiers) ក្នុងភាសាថៃមានភាពស្មុគស្មាញ និងទាមទារភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ជាងភាសាខ្មែរ។ ឧទហរណ៍៖ ខ្មែរនិយាយថា "ឆ្កែបីក្បាល" រីឯថៃនិយាយថា "หมาสามตัว" (ឆ្កែ + បី + ក្បាល/ខ្លួន)។
ការប្រើប្រាស់ពាក្យតំណភ្ជាប់ និងពាក្យជំនួយកាល៖ ភាសាថៃមានការប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជាក់កាល (Tense markers) និងសកម្មភាព (Aspect markers) ច្បាស់លាស់ជាងភាសាខ្មែរ។ ឧទហរណ៍ ពាក្យ "ហើយ" ក្នុងភាសាខ្មែរ អាចស្មើនឹង "แล้ว" ក្នុងភាសាថៃ ប៉ុន្តែទីតាំង និងមុខងាររបស់វាក្នុងប្រយោគអាចប្រែប្រួលទៅតាមបរិបទ ហើយជួនកាលភាសាថៃតម្រូវឱ្យដាក់កិរិយាសព្ទជំនួយនៅខាងមុខកិរិយាសព្ទចម្បង ដូចជាពាក្យ "បាន" ស្មើនឹង "ได้" ជាដើម។
ការលុបប្រធានក្នុងប្រយោគ (Pro-drop Language)៖ ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃ តែងតែលុបប្រធាន ឬកម្មបទនៅក្នុងប្រយោគសន្ទនា ប្រសិនបើដៃគូសន្ទនាអាចយល់បានតាមរយៈបរិបទ។ ក្នុងការបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវតែវិនិច្ឆ័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវថាតើពេលណាគួររក្សាទុក និងពេលណាគួរលុបចោល ដើម្បីឱ្យអត្ថបទបកប្រែមានលក្ខណៈធម្មជាតិ និងមិនរដិបរដុប។

៣. កម្រិតភាសា ឋានានុក្រមសង្គម និងការប្រើប្រាស់រាជសព្ទ

ឧបសគ្គដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងការបកប្រែភាសាខ្មែរទៅភាសាថៃ គឺការជ្រើសរើសកម្រិតភាសាឱ្យបានសមស្របទៅនឹងឋានៈសង្គម វ័យ និងទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកនិយាយ និងអ្នកស្តាប់។ ទាំងសង្គមខ្មែរ និងថៃ យកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើឋានានុក្រមសង្គម និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។

ចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នរួមមាន៖

ប្រព័ន្ធសព្វនាម៖ នៅក្នុងភាសាថៃ មានពាក្យជំនួសឱ្យសព្វនាមផ្ទាល់ខ្លួនរាប់សិបពាក្យ ដូចជា "ผม" (ខ្ញុំ - សម្រាប់បុរស-គួរសម) "ดิฉัน" (ខ្ញុំ - សម្រាប់ស្ត្រី-ផ្លូវការ) "เรา" (យើង) "เธอ" (អ្នក/នាង) "ท่าน" (លោក/លោកស្រី - ផ្លូវការខ្លាំង) ដែលត្រូវតែជ្រើសរើសឱ្យត្រូវទៅនឹងពាក្យខ្មែរដូចជា "ខ្ញុំ" "ខ្ញុំបាទ" "នាងខ្ញុំ" "លោក" "អ្នក" ឬ "ឯង"។ ការប្រើប្រាស់សព្វនាមខុសកម្រិត អាចធ្វើឱ្យអត្ថបទបកប្រែបាត់បង់តម្លៃ និងប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍អ្នកអាន។
រាជសព្ទ និងសង្ឃសព្ទ៖ ភាសាខ្មែរ និងថៃមានការប្រើប្រាស់ពាក្យពិសេសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះសង្ឃ។ អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺ ពាក្យរាជសព្ទរបស់ថៃភាគច្រើនត្រូវបានខ្ចីមកពីភាសាខ្មែរបុរាណ។ ឧទហរណ៍ ពាក្យខ្មែរ "យាង" "ប្រថាប់" "សោយ" គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងភាសាថៃ "เสด็จ" (សេដេច) "ประทับ" (ប្រាថាប់) "เสวย" (សេវើយ)។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ អ្នកបកប្រែត្រូវតែប្រាកដថាប្រើប្រាស់វាឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ថៃបច្ចុប្បន្ន ព្រោះជួនកាលអត្ថន័យ និងវិសាលភាពនៃការប្រើប្រាស់អាចនឹងខុសប្លែកគ្នាខ្លះ។

៤. ឧបសគ្គផ្នែកន័យវិទ្យា៖ បាតុភូត "False Friends" (ពាក្យកុហក)

ដោយសារតែភាសាទាំងពីរមានប្រភពវាក្យសព្ទរួមគ្នាច្រើន វានាំឱ្យកើតមាននូវពាក្យដែលមើលទៅ ឬស្តាប់ទៅដូចគ្នា ឬស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ប៉ុន្តែមានន័យខុសគ្នាទាំងស្រុង ឬមានអត្ថន័យបង្កប់ខុសគ្នា។ នេះជាអន្ទាក់ដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់អ្នកបកប្រែថ្មីថ្មោងដែលមិនបានសិក្សាស្រាវជ្រាវឱ្យបានលម្អិត។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយចំនួន៖

ពាក្យខ្មែរ "សប្បាយ" (មានន័យថារីករាយ សើចក្អាកក្អាយ) ក្នុងភាសាថៃសរសេរ និងបញ្ចេញសំឡេងស្រដៀងគ្នាគឺ "สบาย" (សាបាយ) ប៉ុន្តែក្នុងភាសាថៃវាមានន័យថា "សុខស្រួល" ឬ "គ្មានកង្វល់" (ខាងរាងកាយ ឬផ្លូវចិត្ត)។ ប្រសិនបើយើងចង់បកប្រែពាក្យ "ខ្ញុំសប្បាយចិត្តណាស់" ទៅជាថៃ យើងគួរប្រើពាក្យ "ดีใจมาก" (ត្រេកអរណាស់) ឬ "มีความสุขมาก" (មានសេចក្តីសុខណាស់) ជៀសវាងការប្រើពាក្យ "สบายใจ" (ធូរចិត្ត/អស់កង្វល់) ដែលមានន័យខុសគ្នាពីបរិបទដើម។
ពាក្យខ្មែរ "គិត" (ពិចារណា រកនឹក) ក្នុងភាសាថៃគឺ "คิด" (គិត) ដូចគ្នា ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាថៃ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងន័យថា "នឹក" (នឹកដល់អ្នកណាម្នាក់) ផងដែរ ដូចជាប្រយោគ "คิดถึง" (នឹក) ដែលខុសពីភាសាខ្មែរដែលប្រើពាក្យ "នឹក" ដាច់ដោយឡែក។
ពាក្យខ្មែរ "ដើរ" (ការធ្វើដំណើរដោយជើង) ភាសាថៃប្រើពាក្យ "เดิน" (ឌើន) ក្នុងន័យដូចគ្នា ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ក្នុងន័យប្រៀបធៀប ឬពាក្យផ្សំមានលក្ខណៈខុសគ្នាទៅតាមទម្លាប់ប្រើប្រាស់របស់ភាសានីមួយៗ។

៥. ការបកប្រែភាសានិយាយ ពាក្យស្លោក និងវប្បធម៌សហសម័យ

ភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃសម្បូរទៅដោយពាក្យស្លោក ទំនៀមទម្លាប់ និងភាសានិយាយដែលបង្កប់ន័យជ្រៅជ្រះ។ ការបកប្រែពាក្យស្លោកទាំងនេះមិនអាចធ្វើឡើងចំៗតាមតួអក្សរបានទេ ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ន័យដើម ឬធ្វើឱ្យអ្នកអានភាសាគោលដៅមិនយល់ទាល់តែសោះ។

អ្នកបកប្រែត្រូវស្វែងរកពាក្យស្លោកថៃដែលមានអត្ថន័យប្រហាក់ប្រហែល និងផ្តល់តម្លៃដូចគ្នា។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យស្លោកខ្មែរ "ធ្វើស្រែទាន់ក្តៅដី" ប្រសិនបើបកប្រែចំៗទៅភាសាថៃ អ្នកអាននឹងមិនយល់ពីអត្ថន័យជ្រៅជ្រះរបស់វាឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គួរស្វែងរកពាក្យស្លោកថៃដែលមានន័យដូចគ្នា ដូចជា "น้ำขึ้นให้รีบตัก" (ទឹកឡើងប្រញាប់ដង) ដែលចង់ដាស់តឿនឱ្យចាប់យកឱកាសដែលមាននៅចំពោះមុខ។ លើសពីនេះ ភាសានិយាយ និងពាក្យស្លោករបស់យុវវ័យបច្ចុប្បន្ន (Slang) ក៏វិវត្តយ៉ាងលឿន ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែតាមដានព័ត៌មាន និងបណ្តាញសង្គមរបស់ប្រទេសថៃជាប្រចាំដើម្បីយល់ពីនិន្នាការភាសាបច្ចុប្បន្ន។

៦. គន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់ការបកប្រែប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ និងគុណភាពខ្ពស់

ដើម្បីធានាបាននូវការបកប្រែភាសាខ្មែរទៅភាសាថៃដ៏ល្អឥតខ្ចោះ និងទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីអ្នកអាន អ្នកបកប្រែគួរតែអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំ និងគន្លឹះសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

ការធ្វើការបកប្រែបែបវប្បធម៌ (Cultural Translation/Localization)៖ កុំបកប្រែពាក្យមួយម៉ាត់ទៅពាក្យមួយម៉ាត់។ ត្រូវសិក្សា និងយល់ពីបរិបទវប្បធម៌ របៀបរស់នៅ និងចិត្តសាស្ត្ររបស់ជនជាតិថៃ ដើម្បីកែសម្រួលភាសាឱ្យមានលក្ខណៈធម្មជាតិ និងទាក់ទាញបំផុត។
ការអានយល់ពីបរិបទដើម៖ មុននឹងចាប់ផ្តើមបកប្រែ ត្រូវអានអត្ថបទដើមទាំងមូលឱ្យយល់ច្បាស់ ដើម្បីកំណត់បាននូវសម្លេង (Tone of voice) និងរចនាបថរបស់អ្នកនិពន្ធ ថាតើជាអត្ថបទផ្លូវការ បែបបច្ចេកទេស ព័ត៌មានសហសម័យ ឬជាការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។
ការប្រើប្រាស់វចនានុក្រមផ្លូវការ និងគួរឱ្យទុកចិត្ត៖ ជៀសវាងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីបកប្រែដោយស្វ័យប្រវត្តិតែមួយមុខ។ គួរប្រើប្រាស់វចនានុក្រមទ្វិភាសាខ្មែរ-ថៃ ដែលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ និងស្រាវជ្រាវពាក្យបច្ចេកទេសបន្ថែមតាមរយៈប្រភពដែលអាចទុកចិត្តបាន ដើម្បីធានាភាពត្រឹមត្រូវនៃវាក្យសព្ទ។
ការត្រួតពិនិត្យ និងកែសម្រួលឡើងវិញ (Proofreading)៖ បន្ទាប់ពីការបកប្រែដំណាក់កាលដំបូងត្រូវបានបញ្ចប់ ត្រូវទុកអត្ថបទនោះមួយឡែកសិន រួចត្រឡប់មកអាន និងកែសម្រួលឡើងវិញដោយផ្ដោតលើភាពរលូននៃល្បះ ភាពត្រឹមត្រូវនៃអក្សរ និងការបញ្ចេញសំឡេងក្នុងភាសាថៃ។ ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន គួរឱ្យអ្នកបកប្រែជនជាតិថៃដើមកំណើត (Native speaker) ជួយពិនិត្យ និងកែសម្រួលបន្ថែម។

៧. ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងឧបករណ៍ជំនួយការបកប្រែបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថលនេះ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងឧបករណ៍ជំនួយការបកប្រែ (CAT Tools) ដូចជា SDL Trados, Memsource ឬ Smartcat គឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់អ្នកបកប្រែអាជីព។ ឧបករណ៍ទាំងនេះជួយរក្សាភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃវាក្យសព្ទ (Terminology Consistency) ជាពិសេសនៅក្នុងគម្រោងបកប្រែធំៗ។ លើសពីនេះ ការបង្កើតសទ្ទានុក្រមផ្ទាល់ខ្លួន (Glossary) រវាងភាសាខ្មែរ និងថៃ នឹងជួយសម្រួលដល់ល្បឿន និងគុណភាពនៃការងារបកប្រែរបស់អ្នកឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។

សន្និដ្ឋាន

ការបកប្រែភាសាខ្មែរទៅជាភាសាថៃ គឺជាស្ពានចម្លងវប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងទំនាក់ទំនងដ៏សំខាន់រវាងប្រជាជាតិទាំងពីរ។ ទោះបីជាមានភាពងាយស្រួលដោយសារចំណុចរួមគ្នាច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ភាពហ្មត់ចត់ ការយល់ដឹងអំពីកម្រិតភាសា វប្បធម៌ និងការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះពាក្យបង្កប់ន័យ គឺជាគន្លឹះមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់អ្នកបកប្រែគ្រប់រូបក្នុងការផលិតអត្ថបទបកប្រែមួយដ៏ល្អឥតខ្ចោះ មានគុណតម្លៃខ្ពស់ និងអាចទាក់ទាញអ្នកអានភាសាថៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។

クメール語をタイ語に翻訳 - 無料のオンライン翻訳者と正しい文法 |フランコ翻訳