Ny fifandraisana ara-tantara sy ara-kolontsaina eo amin'i Madagasikara sy i Norvezy dia efa nanomboka hatramin'ny taonjato faha-19 tamin'ny alalan'ny misiona norveziana (NMS). Na izany aza, eo amin'ny tontolon'ny fandikan-teny, dia misy hantsana lehibe manasaraka ny fiteny roa tonta. Ny teny malagasy, izay fiteny Aostroneziana, sy ny teny norveziana, izay fiteny jermanika avaratra, dia manana rafitra sy fitsipika tena tsy mitovy. Ity torolalana ity dia natao hanampiana ireo mpandika teny hahatakatra ny saro-pady sy ny fahasamihafana ara-pitenenana ary hanolotra torohevitra mahasoa mba hiteraka dikan-teny tonga lafatra.
Ny Hantsana Ara-tsintaksy: VOS mifanohitra amin'ny SVO sy ny V2
Ny iray amin'ireo fahasamihafana misongadina indrindra dia ny filaminan'ny teny ao anatin'ny fehezanteny (sintaksy). Ny teny malagasy dia fantatra amin'ny fampiasana ny rafitra VOS (Matoanteny - Fameno - Lazaina). Izany hoe, ny matoanteny no manomboka ny fehezanteny, arahin'ny fameno, ary mifarana amin'ny lazaina. Ohatra: "Nividy boky ny mpianatra". Mifanohitra amin'izany, ny teny norveziana dia manaraka ny rafitra SVO (Lazaina - Matoanteny - Fameno), mitovy amin'ny ankamaroan'ny fiteny eoropeana. Ohatra, amin'ny teny norveziana: "Studenten kjøpte boken" (Ny mpianatra nividy ny boky).
Ankoatra izany, ny teny norveziana dia manaraka ny fitsipika V2 (Verb-second rule). Midika izany fa na inona na inona teny manomboka ny fehezanteny lehibe (na adverbialy, na fameno), ny matoanteny dia tsy maintsy apetraka eo amin'ny toerana faharoa foana. Ohatra: "I går kjøpte studenten boken" (Omaly nividy ny boky ny mpianatra - ara-bakiteny: "Omaly nividy mpianatra boky"). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mandrindra izany rafitra izany mba tsy ho hafahafa na tsy ho diso ny fehezan-teny voadika.
Ny Matoanteny: Ny Fitodika sy ny Fanehoan-javatra mifanitsy amin'ny Rafi-potoana
Ny matoanteny malagasy dia manana rafitra miavaka izay mifantoka amin'ny tovona sy ny tovana mba hampisehoana ny fitodiky ny matoanteny (active, passive, circumstantial). Ny fiovan'ny tovona (m-, n-, h-) dia ampy hilazana ny fotoana (ankehitriny, lasa, ho avy). Ny fitodika samihafa dia mamela ny mpiteny hanasongadina ny mpanao, ny atao, na ny fitaovana na toerana anaovana ny asa nefa tsy manova ny filaharan'ny fehezanteny VOS. Amin'ny teny norveziana, ny matoanteny dia miova endrika araka ny rafi-potoana sarotra (presens, preteritum, perfektum, futurum). Misy matoanteny matanjaka (sterke verb) izay miova zanatsignaly rehefa miova fotoana (ohatra: å skrive - skriver - skrev - har skrevet). Rehefa mandika teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny norveziana, ny mpandika teny dia tsy maintsy mitandrina tsara amin'ny fandikana ny fitodika mpanao sy ny fitodika atao. Ny fehezanteny amin'ny fitodika atao amin'ny teny malagasy dia matetika adika amin'ny fehezanteny manana lazaina mivantana na amin'ny alalan'ny fehezanteny "passiv" amin'ny teny norveziana (mampiasa ny mpanampy "bli" na ny tovana "-s").
Ny Anarana sy ny Mpanoritra: Ny Kilasin'ny Anarana sy ny Definiteness
Ny teny malagasy dia mampiasa ny mpanoritra "ny" eo alohan'ny anarana mba hilazana fa voafaritra ilay zavatra. Tsy manana lahy sy vavy ara-pitenenana ny teny malagasy, ary tsy miova ny matoanteny na ny mpamari-toetra miaraka aminy. Ny teny norveziana kosa dia manana kilasin'anarana telo (lahy, vavy, ary tsy lahy tsy vavy). Ny teny tsirairay dia manana ny mpanoritra azy manokana: "en" (lahy), "ei" (vavy), ary "et" (tsy lahy tsy vavy). Ny zavatra manan-danja indrindra dia ny fitsipiky ny "definiteness" (famaritana ny anarana). Raha voafaritra ny anarana, dia afindra any amin'ny faran'ny teny ny mpanoritra ho lasa tovana. Ohatra: "en bil" (fiara iray) dia lasa "bilen" (ilay fiara), ary "et hus" (trano iray) dia lasa "huset" (ilay trano). Fanampin'izany, ny mpamari-toetra rehetra miaraka amin'ny anarana dia tsy maintsy mifanaraka amin'ny kilasiny sy ny isany (tokana na maro). Ny mpandika teny malagasy dia mila mahafantatra tsara ny kilasin'ny anarana norveziana mba hisorohana ny fahadisoana ara-pitsipi-pitenenana.
Ny Kolontsaina sy ny Hevitra Ara-panahy: Fihavanana sy Dugnad
Tsy ampy ny fahaizana fitsipi-pitenenana fotsiny rehefa mandika teny, fa tena ilaina ny fahatakarana ny soatoavina sy ny tontolo ara-kolontsaina. Ohatra, ny teny malagasy hoe "Fihavanana" dia teny manan-danja indrindra izay maneho ny fihavanana, ny fifankatiavana, ny fifanampiana ary ny firaisankina eo amin'ny fiarahamonina malagasy. Tsy misy teny norveziana tokana afaka mandika izany. Na izany aza, ny kolontsaina norveziana dia manana ny foto-kevitra hoe "dugnad". Ny "dugnad" dia manondro ny asa iombonana atao an-tsitrapo mba hanampiana ny fiarahamonina na ny mpiara-belona (ohatra, fanadiovana ny tanàna na fananganana trano). Na dia tsy mitovy tanteraka aza izy roa, ny fampitahana ny "fihavanana" amin'ny "dugnad" dia afaka manampy ny Norveziana hahatakatra ny toe-tsaina malagasy. Misy koa ny fahasamihafana ara-toetrandro sy ara-tontolo iainana. Ny teny norveziana dia manana voambolana manokana momba ny hatsiaka sy ny lanezy, raha ny teny malagasy kosa dia manana voambolana manankarena momba ny fambolena vary, ny rano, ary ny toetrandro mafana. Ny mpandika teny dia tokony hahay hampiasa ny teny manodidian'ny lahatsoratra na ny fanazavana fohy mba hampitana ny hevitra tsy misy any amin'ny kolontsaina iray.
Bokmål sy Nynorsk: Safidy Tsy Maintsy Atao
Ny fiteny norveziana dia manana endrika an-tsoratra ofisialy roa: ny Bokmål (izay ampiasain'ny 85-90% amin'ny mponina) sy ny Nynorsk. Ny mpandika teny dia tsy maintsy manontany ny mpanjifa na mamantatra ny vondron'olona kendrena alohan'ny hanombohana ny asa. Ny Bokmål no fampiasa matetika amin'ny antontan-taratasy ara-barotra, ara-teknika, ary ny tranonkala iraisam-pirenena. Ny Nynorsk kosa dia tena manan-danja amin'ny fitondram-panjakana sy ny faritra sasany any andrefan'i Norvezy. Ny fampifangaroana ireo endrika roa ireo ao anatin'ny lahatsoratra iray ihany dia fahadisoana lehibe tokony haseho hatrany.
Torohevitra sy Paikady ho an'ny Mpandika Teny Mahomby
Mba ho matihanina ny fandikan-teny malagasy ho amin'ny teny norveziana, ireto misy paikady vitsivitsy tokony harahina:
- Fadio ny fandikan-teny ara-bakiteny: Ny fahasamihafan'ny sintaksy dia mitaky ny fandravana ny fehezanteny malagasy sy ny fananganana azy indray araka ny rafitra norveziana mba ho voajanahary ny vokatra farany.
- Ampiasao ny fiteny fahatelo ho tetezana: Satria vitsy ny rakibolana mivantana malagasy-norveziana, ny fampiasana ny teny frantsay na anglisy ho tetezana (translation pivot) dia afaka manampy amin'ny fanamarinana ny dikan'ny teny ara-teknika sasany.
- Tandremo ny fomba fiteny manokana (idioms): Rehefa mandika ohabolana na fomba fiteny malagasy, tadidio foana fa ny hevitra ampitaina no zava-dehibe fa tsy ny teny tsirairay. Ohatra, ny fitenenana norveziana hoe "å være midt i smørøyet" (midika hoe eo amin'ny toerana tsara indrindra) dia tsy tokony adika ara-bakiteny.
- Manaova fanitsiana miaraka amin'ny teratany: Ny fiaraha-miasa amin'ny mpanitsy lahatsoratra norveziana teratany dia miantoka fa voajanahary sy manaraka ny fomba fitenin'ny olona any an-toerana ny lahatsoratra voadika.
Fehiny
Ny fandikan-teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny norveziana dia tetezana mampifandray kolontsaina roa miavaka tsara. Mitaky faharetana, fahalalana ara-tsintaksy lalina, ary fahatsapana ara-kolontsaina izany mba hampitana ny hafatra amin'ny fomba mazava sy mahomby indrindra amin'ny mpamaky.