Phetolelo ea litaba ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sesinhala ke tsela e rarahaneng e hlokang kutloisiso e tebileng ea lipuo tsena tse peli hammoho le litso tsa batho ba li buang. Sesotho ke puo ea Se-Bantu e buuoang haholo-holo Afrika Boroa le Lesotho, ha Sesinhala e le puo ea Indo-Aryan e buuoang haholo Sri Lanka. Lipuo tsena li tsoa malapeng a fapaneng a lipuo, e leng se etsang hore phetolelo lipakeng tsa tsona e be mosebetsi o hlokang boiphihlelo bo phahameng. Sehloohong sena, re tla tšohla ka botlalo mekhoa, liphephetso le litlhahiso tsa bohlokoa bakeng sa ho fihlela phetolelo e nepahetseng le e hlophisehileng hantle.
Phapang ea Sebopeho sa Lipolelo lipakeng tsa Sesotho le Sesinhala
E 'ngoe ea liphephetso tse kholo ka ho fetisisa tseo bafetoleli ba thulanang le tsona ke phapang ea sebopeho sa lipolelo. Ka har'a Sesotho, sebopeho se tloaelehileng sa polelo ke Subject-Verb-Object (SVO), e leng se bolelang hore moetsi o tla pele, ho latele ketso, ebe ho qetella ka seetsoa. Mohlala, polelo e reng "Moshemane o bala buka" e latela sebopeho sena ka ho hlaka.
Ka lehlakoreng le leng, Sesinhala se sebelisa sebopeho sa Subject-Object-Verb (SOV). Sena se bolela hore ketso (verb) e lula e le qetellong oa polelo. Haeba re fetolela polelo e fetileng ka ho toba ho latela sebopeho sa Sesinhala, e tla ba "Moshemane buka o bala". Ho bafetoleli ba sa hlaheloang, sena se ka baka pherekano e kholo. Ke kahoo ho leng bohlokoa hore mofetoleli a se ke a fetolela lentsoe ka lentsoe, empa a utloisise moelelo o felletseng oa polelo pele a e ngola ka puo e lebisitsoeng.
Ho feta moo, lihlomphi (honorifics) le mekhahlelo ea puo li bapala karolo e kholo ho Sesinhala. Puo ena e na le mekhoa e fapaneng ea ho bua ho latela maemo a sechaba, lilemo, le likamano tsa batho ba buisanang. Leha Sesotho le sona se na le mekhoa ea tlhompho (joalo ka ho sebelisa 'uena' kapa 'lōna'), Sesinhala se rarahane le ho feta tabeng ena, se hlokang hore mofetoleli a khethe mantsoe a nepahetseng a tlhompho ho latela moelelo oa litaba. Sena se bolela hore mofetoleli o lokela ho ba le tsebo e batsi ea maemo a kahisano le setso sa naha ea Sri Lanka pele a qala phetolelo efe kapa efe ea bohlokoa.
Likarolo tsa Melao ea Thupelo ea Litsela tsa Phetolelo
Mofetoleli ea atlehileng o tlameha ho latela mehato e hlophisehileng hantle ho netefatsa hore litaba li fetisetsoa ka mokhoa o nepahetseng ntle le ho lahleheloa ke moelelo oa mantlha. Mehato ena e kenyelletsa:
- Ho Hlahloba Litaba (Text Analysis): Pele u qala ho fetolela, bala litaba tsohle ho utloisisa mofuta oa sengoloa, moelelo oa sona, le sepheo sa sona. Na ke sengoloa sa mahlale, sa molao, kapa ke pale feela ea boithabiso? Sena se tla u thusa ho khetha lentsoe le nepahetseng le mokhoa oa ho ngola o lumellanang le litaba tseo.
- Ho Etsa Lipatlisiso tsa Mantsoe (Terminological Research): Lipuo tsena tse peli li na le mantsoe a fapaneng haholo bakeng sa mehopolo e itseng. Ka linako tse ling, lentsoe la Sesotho le ka 'na la se be le moelelo o tobileng ka Sesinhala, kapa la hloka polelo e telele ho le hlalosa. Lipatlisiso li thusa ho fumana mantsoe a nepahetseng ka ho fetisisa.
- Phetolelo ea Pele (Drafting): Etsa phetolelo ea pele u tsepamisitse maikutlo holim'a ho fetisa moelelo kapele. U se ke ua tšoenyeha haholo ka ho phethahala ha polelo e 'ngoe le e 'ngoe mohatong ona, sepheo ke ho beha mehopolo fatše.
- Ho Hlophisa le ho Lopolla (Editing and Proofreading): Ena ke mohato oa bohlokoa haholo moo phetolelo e hlahlojoang khahlanong le sengoloa sa mantlha. Hlahloba melao ea mopeleto, sebōpeho-puo, le hore na polelo e 'ngoe le e 'ngoe e phalla hantle joalokaha eka e ngotsoe ke motho eo e leng puo ea hae ea tlhaho.
Litšitiso tsa Setso le Liphephetso tsa Transcreation
Phetolelo hase feela ho fetola mantsoe ho tloha puong e 'ngoe ho ea ho e 'ngoe; ke ho fetisa setso. Sesotho se tletse maele le litsela tsa puo tse amanang haholo le bophelo ba Ba-Sotho, temo, le likhomo. Ka lehlakoreng le leng, Sesinhala se amahanngoa haholo le setso sa Boroa ba Asia, litumelo tsa Bobuda, le bophelo ba meriana ea setso le temo ea raese.
Ha u fetolela maele a Sesotho a kang "Khomo bohlokoa ba motho ke ho phela le ba bang," ho fetolela sena ka ho toba ho ea ho Sesinhala ho ka 'na ha se utloahale ho hang ho momameli oa Sri Lanka ea sa tsebeng bohlokoa ba khomo setsong sa Ba-Sotho. Mona ke moo mokhoa oa "transcreation" (kapa ho fetolela ka boqapi) o kenang teng. Mofetoleli o tlameha ho fumana maele kapa polelo e lekanang le eo ka Sesinhala e fetisang maikutlo le bohlokoa ba setso bo tšoanang. Ho sena, we hlokomela hore phetolelo ea setso e bohlokoa haholo ho feta phetolelo ea mantsoe feela.
Ntlha e 'ngoe ke litaba tse amanang le malumeli le mekhoa ea sechaba. Sri Lanka ke naha e nang le litso le malumeli a fapaneng, moo Bobuda bo bapalang karolo e kholo. Kahoo, ho sebelisa mantsoe kapa mehopolo e amanang le bolumeli ho hloka tlhokomelo e kholo e le hore u se ke ua khopisa kapa ua ferekanya babali ba gago ba buang Sesinhala.
Litlhahiso tsa Bohlokoa bakeng sa ho Nlafatsa Boleng ba Phetolelo
Bakeng sa ho netefatsa hore mosebetsi oa hau oa phetolelo lipakeng tsa Sesotho le Sesinhala o fihla maemong a phahameng ka ho fetisisa a boleng, latela litlhahiso tsena tse latelang:
- Bōpa Dikishinari ea Hau (Glossary): Ha u ntse u sebetsa le lipuo tsena tse peli, ngola fatshe mantsoe a tloaelehileng le phetolelo ea ona e amohelehang. Sena se tiisa hore ho na le botsitso ho pholletsa le sengoloa sohle, haholo-holo mererong e meholo ea phetolelo.
- Sebelisa Lisebelisoa tsa Mehleng ena ka Bohlale: Lisebelisoa tsa phetolelo ea mochini (joalo ka Google Translate) li ka database ea tsona li thusa ho potlakisa mosebetsi, empa ha lia lokela ho tšeptjoa ka ho felletseng. Li tloaetse ho etsa liphoso tse kholo ho lipuo tse sa tloaelehang haholo joaloka Sesotho le Sesinhala. Kamehla sebelisa kelello ea hau le boiphihihlo ba hau ho hlahloba mosebetsi o entsoeng ke mochini.
- Buisana le Basebetsi-moho: Haeba u sa netefatse ka phetolelo ea lentsoe kapa polelo e itseng, kōpa Registrar kapa u kōpe thuso ho bafetoleli ba bang kapa batho ba buang lipuo tsena e le lipuo tsa bona tsa tlhaho. Tšebelisano-mmoho e lula e ntlafatsa boleng ba mosebetsi le ho thibela liphoso tse ka bang teng.
- Utloisisa Bamameli ba Hau: Sengoloa sa hau se lebisitsoe ho bo-mang? Na se lebisitsoe ho litsebi tsa mahlale, bana, kapa sechaba ka kakaretso? Boleng le litsela tsa puo tseo u li khethang li tlameha ho lumellana le bamameli bao.
Bohlokwa ba ho Ntlafatsa Tsebo ea Lipuo ka ho Tsoela Pele
Lefatše la lipuo le fetoha letsatsi le letsatsi. Mantsoe a macha a hlaha ha mahlale a ntse a tsoela pele, 'me litsela tsa puo le tsona lia fetoha. Bafetoleli ba hloahloa ba lula ba ithuta. Ho bala libuka, likopi tsa litaba, le ho shebella mananeo a fapaneng ka Sesotho le Sesinhala ho thusa ho boloka tsebo ea hau e le ncha. Boikoetliso bo tsoelang pele ke eona feela tsela ea ho ba setsebi sa nnete sa phetolelo lipakeng tsa lipuo tsena tse peli tse ikhethang. Hape, ho nka karolo lithupelong tse amanang le mahlale a lipuo ho ka eketsa tsebo le bokhabane ba hau haholo.