ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສາທີ່ມີໂຄງສ້າງ ແລະ ວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊັ່ນ ພາສາລາວ ແລະ ພາສາເຊັກ ແມ່ນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍສູງ. ພາສາລາວເປັນພາສາໃນຕະກູນໄທ-ກະໄດ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳໂດດ ແລະ ມີສຽງວັນນະຍຸດ. ໃນຂະນະທີ່ພາສາເຊັກ ເປັນພາສາໃນຕະກູນອິນໂດ-ຢູໂຣບ ພາກສ່ວນສະລາວິກ ທີ່ມີລະບົບໄວຍາກອນແບບຜັນຮູບທີ່ສະຫຼັບຊັບຊ້ອນ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງລາຍລະອຽດ, ຂໍ້ຄວນລະວັງ ແລະ ເຕັກນິກຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ການແປພາສາລາວເປັນພາສາເຊັກມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ເຂົ້າເຖິງບໍລິບົດຂອງຜູ້ອ່ານຢ່າງແທ້ຈິງ.
1. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ລະບົບຄຳສັບ
ໂຄງສ້າງໄວຍາກອນແມ່ນໜຶ່ງໃນອຸປະສັກທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດສຳລັບນັກແປ. ພາສາລາວບໍ່ມີການຜັນປ່ຽນຮູບຄຳນາມ, ຄຳກິລິຍາ ຫຼື ຄຳຄຸນນາມ ເພື່ອສະແດງເພດ, ພົດ ຫຼື ກາລະ. ແຕ່ພາສາເຊັກມີລະບົບການຜັນຮູບຄຳສັບທີ່ເຄັ່ງຄັດ ແລະ ລະອຽດອ່ອນທີ່ສຸດ:
- ລະບົບວິພັດນາມ (Cases): ພາສາເຊັກມີລະບົບວິພັດນາມເຖິງ 7 ກໍລະນີ ເຊິ່ງຄຳນາມ, ຄຳສັບພະນາມ ແລະ ຄຳຄຸນນາມ ຈະຕ້ອງປ່ຽນຮູບຮ່າງໄປຕາມໜ້າທີ່ຂອງມັນໃນປະໂຫຍກ (ເຊັ່ນ: ເປັນປະທານ, ກຳຕົງ, ກຳຮອງ, ຫຼື ເປັນເຈົ້າຂອງ). ນັກແປຕ້ອງເຂົ້າໃຈຢ່າງຖ່ອງແທ້ວ່າ ຄຳນາມໃນພາສາລາວທີ່ປາກົດໃນປະໂຫຍກນັ້ນ ເຮັດໜ້າທີ່ຫຍັງ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ຮູບວິພັດໃນພາສາເຊັກໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ເຮືອນ" ໃນພາສາລາວບໍ່ເຄີຍປ່ຽນຮູບ, ແຕ່ໃນພາສາເຊັກ ຈະປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງໄປຕາມແຕ່ລະກໍລະນີ.
- ເພດທາງໄວຍາກອນ (Grammatical Gender): ຄຳນາມໃນພາສາເຊັກຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ເພດ ຄື: ເພດຊາຍ (ມີຊີວິດ ແລະ ບໍ່ມີຊີວິດ), ເພດຍິງ, ແລະ ເພດກາງ. ການເລືອກໃຊ້ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳກິລິຍາໃນອະດີດຕະການ ຈະຕ້ອງຜັນຕາມເພດຂອງຄຳນາມນັ້ນໆ ເຊິ່ງໃນພາສາລາວບໍ່ມີລະບົບນີ້ເລີຍ. ນັກແປຕ້ອງກວດສອບເພດຂອງຄຳນາມທຸກຄັ້ງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຜິດພາດໃນການສ້າງປະໂຫຍກ.
- ກາລະ ແລະ ລັກສະນະການກະທຳ (Aspects): ຄຳກິລິຍາໃນພາສາເຊັກມີການແບ່ງແຍກລະຫວ່າງການກະທຳທີ່ສຳເລັດແລ້ວ ແລະ ການກະທຳທີ່ກຳລັງດຳເນີນຢູ່ ຫຼື ຍັງບໍ່ສຳເລັດ. ໃນພາສາລາວ, ເຮົາຈະໃຊ້ຄຳຊ່ວຍກິລິຍາ ເຊັ່ນ "ໄດ້", "ກຳລັງ", "ແລ້ວ" ເພື່ອບອກເວລາ, ແຕ່ໃນພາສາເຊັກ ມັນຄືການປ່ຽນຮູບຮ່າງຂອງຄຳກິລິຍາ ຫຼື ການໃຊ້ຄຳປະສົມເຂົ້າຊ່ວຍ. ຕົວຢ່າງ ຄຳກິລິຍາ "ກິນ" ຈະຕ້ອງຜັນຕາມປະທານ ແລະ ຍັງຕ້ອງຜັນຕາມກາລະ ລວມເຖິງລັກສະນະການກະທຳ.
2. ລະບົບສຽງ ແລະ ການທັບສັບ (Orthography and Transliteration)
ພາສາລາວຂຽນດ້ວຍອັກສອນລາວ ແລະ ມີສຽງວັນນະຍຸດ 5-6 ສຽງ ທີ່ສາມາດປ່ຽນຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ສ່ວນພາສາເຊັກ ຂຽນດ້ວຍອັກສອນລາຕິນ ທີ່ມີການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍກຳກັບສຽງ ເພື່ອສະແດງສຽງຍາວ ຫຼື ສຽງພິເສດ:
- ເຄື່ອງໝາຍກຳກັບສຽງ: ພາສາເຊັກມີສະຫຼະສຽງຍາວ ເຊິ່ງສາມາດຈັບຄູ່ກັບສະຫຼະສຽງຍາວໃນພາສາລາວໄດ້. ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງມີພະຍັນຊະນະພິເສດ ເຊັ່ນ ພະຍັນຊະນະທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍກຳກັບສຽງຍືດຫົດ ທີ່ອອກສຽງສະເພາະຕົວ.
- ການຖອດສຽງຊື່ສະເພາະ: ການທັບສັບຊື່ສະເພາະ, ຊື່ຄົນ ຫຼື ຊື່ສະຖານທີ່ໃນລາວ ໃຫ້ເປັນພາສາເຊັກ ເປັນສິ່ງທີ່ທ້າທາຍຫຼາຍ. ເນື່ອງຈາກລະບົບການຖອດສຽງຂອງສອງພາສານີ້ບໍ່ຄືກັນ. ຕົວຢ່າງ, ສຽງ "ຈ" ໃນພາສາລາວ ອາດຈະຖືກແປເປັນຕົວອັກສອນທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນພາສາເຊັກ ຂຶ້ນກັບມາດຕະຖານການຖອດອັກສອນ. ສ່ວນຊື່ເມືອງຫຼວງ "ວຽງຈັນ" ອາດຈະຖືກຂຽນໃນຮູບແບບທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ນັກແປຕ້ອງເລືອກໃຊ້ລະບົບການຖອດອັກສອນທີ່ເປັນທາງການ ແລະ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບຕະຫຼອດທັງເອກະສານ.
3. ລະດັບຂອງພາສາ ແລະ ບໍລິບົດທາງສັງຄົມ (Language Register and Pronouns)
ສັງຄົມລາວມີການຈັດລຳດັບຄວາມອາວຸໂສ ແລະ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງບຸກຄົນ ເຊິ່ງສະທ້ອນອອກມາໃນການໃຊ້ຄຳສັບພະນາມ ແລະ ຄຳລົງທ້າຍ (ເຊັ່ນ: ທ່ານ, ເຈົ້າ, ອ້າຍ, ເອື້ອຍ, ນ້ອງ, ໂດຍ). ໃນພາສາເຊັກ, ເຖິງວ່າຈະມີການແບ່ງແຍກລະຫວ່າງການໃຊ້ພາສາແບບເປັນທາງການ ແລະ ບໍ່ເປັນທາງການ, ແຕ່ລະບົບກໍບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ຊັບຊ້ອນເທົ່າກັບພາສາລາວ:
ນັກແປຕ້ອງວິເຄາະລະດັບຄວາມສຳພັນຂອງຕົວລະຄອນ ຫຼື ບໍລິບົດຂອງເອກະສານຕົ້ນສະບັບຢ່າງລະອຽດ ເພື່ອເລືອກລະດັບພາສາໃນພາສາເຊັກໃຫ້ເໝາະສົມ. ການແປຄຳສັບພະນາມໃນພາສາລາວໃຫ້ເປັນພາສາເຊັກໂດຍກົງ ອາດເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍທາງດ້ານຄວາມເຄົາລົບ ຫຼື ຄວາມສະໜິດສະໜົມສູນເສຍໄປ. ຕົວຢ່າງ ການແປຄຳວ່າ "ທ່ານ" ໃນເອກະສານທາງການ ຄວນໃຊ້ຮູບແບບທີ່ສະແດງຄວາມສຸພາບ ແລະ ເປັນທາງການໃນພາສາເຊັກ.
ນອກຈາກນີ້, ບໍລິບົດທາງສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳກໍມີສ່ວນສຳຄັນ. ພາສາລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກພຸດທະສາສະໜາ ເຮັດໃຫ້ມີຄຳສັບກ່ຽວກັບບຸນ, ກຳ, ສິນ, ທານ ຫຼາຍ. ໃນຂະນະທີ່ປະເທດເຊັກເປັນປະເທດທີ່ມີຄວາມເປັນໂລກະວັດສູງທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນຢູໂຣບ. ການແປຄຳສັບທາງສາສະໜາ ເຊັ່ນ "ເຮັດບຸນ" ຫຼື "ບວດ" ຕ້ອງໄດ້ຮັບການອະທິບາຍ ຫຼື ປັບປ່ຽນໃຫ້ເຂົ້າກັບຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງຄົນເຊັກ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ເສຍເນື້ອຫາເດີມ.
4. ການແປສຳນວນ, ຄຳພັງເພີຍ ແລະ ສຸພາສິດ (Translating Idioms and Proverbs)
ສຳນວນ ແລະ ສຸພາສິດແມ່ນສິ່ງທີ່ສະທ້ອນເຖິງວິຖີຊີວິດ, ປະຫວັດສາດ ແລະ ແນວຄິດຂອງຄົນໃນຊາດ. ພາສາລາວມີສຳນວນທີ່ອ້າງອີງເຖິງທຳມະຊາດ, ກະສິກຳ ແລະ ສັດທ້ອງຖິ່ນ ເຊັ່ນ "ຄວາຍ", "ປາ", "ເຂົ້າ". ໃນຂະນະທີ່ພາສາເຊັກກໍມີສຳນວນທີ່ມີການອ້າງອີງເຖິງບໍລິບົດທາງປະຫວັດສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳຢູຣົບ ເຊັ່ນກັນ:
ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "ຂີ່ຊ້າງຈັບຕັກແຕນ" ໃນພາສາລາວ ໝາຍເຖິງການລົງທຶນຫຼາຍແຕ່ໄດ້ຜົນປະໂຫຍດໜ້ອຍ. ຫາກແປເປັນພາສາເຊັກໂດຍກົງ ຄົນເຊັກຈະບໍ່ເຂົ້າໃຈ ແລະ ອາດຈະຮູ້ສຶກແປກປະຫຼາດ. ນັກແປຕ້ອງຊອກຫາສຳນວນໃນພາສາເຊັກທີ່ມີຄວາມໝາຍຄ້າຍຄືກັນ ທີ່ສື່ເຖິງການໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຫຼາຍເກີນໄປສຳລັບວຽກງານນ້ອຍໆ.
ດັ່ງນັ້ນ, ວຽກງານຂອງນັກແປບໍ່ແມ່ນການແປຄຳສັບແຕ່ລະຄຳ, ແຕ່ແມ່ນການຊອກຫາສິ່ງທີ່ທຽບເທົ່າກັນທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານພາສາເຊັກສາມາດຮັບຮູ້ເຖິງຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກດຽວກັນກັບທີ່ຜູ້ອ່ານພາສາລາວໄດ້ຮັບຈາກຕົ້ນສະບັບ.
5. ເຕັກນິກ ແລະ ຄຳແນະນຳສຳລັບນັກແປພາສາລາວ-ເຊັກ
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ: ເນື່ອງຈາກໂຄງສ້າງປະໂຫຍກຂອງທັງສອງພາສາມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ. ການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກພາສາເຊັກອ່ານບໍ່ເຂົ້າໃຈ ຫຼື ຜິດໄວຍາກອນຢ່າງຮຸນແຮງ. ຄວນເນັ້ນການແປແບບຖອດຄວາມໝາຍໂດຍຮັກສາເນື້ອຫາຫຼັກໄວ້.
- ສ້າງຄັງຄຳສັບ ແລະ Glossary ສະເພາະ: ການແປເອກະສານສະເພາະທາງ ເຊັ່ນ ເອກະສານທາງການແພດ, ກົດໝາຍ ຫຼື ທຸລະກິດ ຕ້ອງມີການກຳນົດຄຳສັບທີ່ເປັນມາດຕະຖານ ເພາະຫຼາຍຄຳສັບໃນພາສາລາວບໍ່ມີຄຳສັບທີ່ກົງກັນໂດຍກົງໃນພາສາເຊັກ. ການໃຊ້ລະບົບຄັງຄຳສັບຈະຊ່ວຍຮັກສາຄວາມເປັນເອກະພາບຂອງເອກະສານ.
- ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການກວດແກ້ໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ: ຫຼັງຈາກການແປສຳເລັດແລ້ວ, ການໃຫ້ຄົນເຊັກທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານພາສາເຊັກເປັນຜູ້ກວດແກ້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ພາສາທີ່ໄດ້ມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນທ້ອງຖິ່ນຫຼາຍທີ່ສຸດ.
- ສຶກສາວັດທະນະທຳຂອງທັງສອງປະເທດ: ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນວັດທະນະທຳ, ຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວິຖີຊີວິດຂອງທັງຄົນລາວ ແລະ ຄົນເຊັກ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດເລືອກໃຊ້ສຳນວນ ແລະ ຄຳອຸປະມາອຸປະໄມ ໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ ໂດຍບໍ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານຮູ້ສຶກຂັດເຂີນ.
- ການໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ: ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດຈັດການກັບໂຄງການແປຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ, ຊ່ວຍຮັກສາໜ່ວຍຄວາມຈຳການແປ ແລະ ເຮັດໃຫ້ວຽກງານມີຄວາມສອດຄ່ອງກັນຫຼາຍຂຶ້ນ.
- ການຈັດຮູບແບບຕົວເລກ ແລະ ເຄື່ອງໝາຍ: ຕ້ອງລະວັງການໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈຸດ ແລະ ເຄື່ອງໝາຍຈຸດທົດສະນິຍົມ. ໃນພາສາເຊັກ ຈະໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈຸດສຳລັບທົດສະນິຍົມ ແລະ ໃຊ້ຍະຫວ່າງ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍຈຸດສຳລັບຫຼັກພັນ. ການກວດສອບລາຍລະອຽດເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍເພີ່ມຄວາມເປັນມືອາຊີບໃຫ້ກັບວຽກງານແປຂອງທ່ານ.
6. ສະຫຼຸບຄວາມສຳຄັນຂອງການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບ
การແປພາສາລາວເປັນພາສາເຊັກ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສານຶ່ງໄປສູ່ອີກພາສານຶ່ງ, ແຕ່ມັນຄືການສ້າງຂົວເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງສອງວັດທະນະທຳ. ການມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໄວຍາກອນ, ລະບົບສຽງ ແລະ ບໍລິບົດທາງສັງຄົມ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດຜະລິດຜົນງານການແປທີ່ມີປະສິດທິພາບ ສາມາດສື່ສານຂໍ້ມູນໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນ ແລະ ສ້າງຄວາມປະທັບໃຈໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮັບສານປາຍທາງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນການແປເອກະສານທາງການ, ວັນນະຄະດີ ຫຼື ເນື້ອຫາທາງເວັບໄຊ, ຄວາມໃສ່ໃຈໃນລາຍລະອຽດນ້ອຍໆ ຈະເປັນຕົວຕັດສິນຄຸນນະພາບຂອງວຽກງານແປຂອງທ່ານ.