Introductio in Typologiam Utriusque Linguae
Interpretatio textuum ex lingua Latina in linguam Coreanam est labor summae subtilitatis et profundae cognitionis philologicae. Hae duae linguae, nullo communi parente coniunctae, orbes cogitandi et structuras grammaticas penitus diversas repraesentant. Latina, lingua indoeuropaea et magnopere flexibilis (sinthetica), verbis et nominibus per declinationes et coniugationes inflectendis utitur. Coreana autem, lingua agglutinativa (quae ad familiam coreanicam pertinet), sententias ordine rigidiore instruit et relationes grammaticas per particulas nomini suffixas (vulgo josa cognominatas) indicat. Qui ergo ex una in alteram transferre vult, non verbum ex verbo reddere debet, sed mentem auctoris latini in novas formas syntacticas et conceptuales coreanas transfundere.
De Declinatione Latina et Agglutinatione Coreana
In lingua Latina, casus (nominativus, genitivus, dativus, accusativus, ablativus, vocativus) munus nominis in sententia definiunt. Quilibet casus terminationem habet quae simul numerum et genus indicat. In lingua Coreana, res aliter se habet. Ibi substantiva ipsa immutata manent, sed particulae agglutinativae his adiunguntur ut munus grammaticale manifestetur. Inter has formas hae comparationes fieri possunt:
- Nominativus: Coreanis particulis 이 (i) aut 가 (ga) respondet, vel etiam particulis thematicis 은 (eun) aut 는 (neun), quae rem praecipuam sententiae designant et discrepantiam vel introductionem novi argumenti illustrant.
- Genitivus: Particula 의 (ui) exprimitur, quae possessorem vel relationem ad aliquod nomen indicat, licet interdum in Coreano omitti possit si contextus clarior sit.
- Dativus: Particulis 에게 (ege) vel 한테 (hante) vertitur, quae personam ad quam actio vel donum dirigitur demonstrant; in stilo autem sollemni vel erga superiores particula 께 (kke) adhibenda est.
- Accusativus: Particulis 을 (eul) aut 를 (reul) redditur, quae obiectum directum et actionem transitivam perficiunt.
- Ablativus: Hic casus latissimus, cum instrumentum, locum, causam vel separationem designet, varie in Coreanum vertendus est. Instrumentalis ablativus per 로 (ro) vel 으로 (euro) redditur, dum ablativus loci vel originis per 에서 (eseo) vel 에게서 (egeseo) significatur.
Difficultas maxima hic oritur ex eo quod Latini casus multo magis in se complectuntur significatus. Interpres debet contextum accuratissime investigare ut decernat utram particulam coreanam adhibeat, ne oratio fiat vel obscura vel aliena auribus indigenarum.
Ordo Verborum et Syntaxis Structura
Ordo verborum in sententia Latina liberior est, licet saepissime verbum in fine ponatur (Subjectum-Obiectum-Verbum). Attamen, propter flexibilitatem casuum, Latini scriptores emphasim vel poeticam structuram mutando ordinem efficere poterant. In lingua Coreana, ordo verbis est rigidissimus: verbum semper, sine ulla exceptione, in fine sententiae collocandum est. Obiecta et adverbia ante verbum ponuntur. Ideo, longae sententiae ciceronianae cum multis clausulis subordinatis in Coreanum verti non possunt eodem ordine quo scriptae sunt. Reconstructio sententiae coreanae a fine (id est a verbo principali) ordienda est, ut sensus naturaliter fluat et mens legentis non impediatur structuris insolitis.
De Verbis, Modis et Honorificatione Coreana
Si ad verborum rationem respicimus, coniugatio Latina tempora, modos, personas et voces distincte notat. In lingua Coreana, verba non mutantur secundum personam (ego, tu, ille) vel numerum, sed secundum gradum honoris et urbanitatis. Hic gradus (socio-linguisticus) in grammatica Coreana fundamentale locum obtinet. Interpres textus Latini eligere debet gradum congruentem:
- Si textus est philosophicus vel historicus (sicut scripta Senecae vel Taciti), stilus scriptus formalis et obiectivus (해라체 - haerache) adhibendus est, qui veritatem impersonalem exprimit.
- Si epistulae vel sermones familiares transferuntur (sicut Plinii epistulae), stilus urbanus sed minus rigidus (해요체 - haeyoche) vel etiam familiaris adhiberi potest.
Structurae Syntacticae Complexae: AcI et Ablativus Absolutus
Inter structuras quae saepissime in translatione labores creant, eminent Accusativus cum Infinitivo (AcI) et Ablativus Absolutus. AcI, qui orationem obliquam format, in lingua Coreana non per infinitivum sed per clausulam nominalem cum particulis dictivis vertitur. Sententia "Dico te sapientem esse" vertenda est ut "Te sapientem esse dico" (네가 현명하다고 말한다), ubi particula 고 (go) citationem indicat. Si sententia Latina habet tempus praeteritum (e.g., "Dico te sapientem fuisse"), hoc per formam praeteritam in clausula subordinata (현명했다고) reddi debet.
Ablativus Absolutus, cum liber sit a sententiae structura principali, temporis, causae, condicionis vel concessionis rationem habet. Hic in Coreanum verti debet per clausulas adverbiales cum coniunctionibus suffixis. Pro tempore, suffixum 때 (ttae) vel 면서 (myeonseo) adhibetur; pro causa, 서 (seo) vel 기 때문에 (gi ttaemune); pro condicione, 면 (myeon); pro concessione, -더라도 (-deorado). Haec omnia postulant ut interpres sensum logicum ablativi absoluti plene intellegat antequam versionem aggrediatur, quia una eademque forma Latina plures ac diversos sensus habere potest.
De Lexico et Verbis Sinensibus (Hanja)
Postremo, de lexico agendum est. Lingua Latina multas notiones abstractas et philosophicas habet. Coreana lingua saepissime ad has exprimendas utitur verbis ex lingua Sinensi ortis, quae Hanja-eo (한자어) dicuntur. Haec vocabula sinica eodem modo se habent in Asia Orientali sicut voces Graecae et Latinae in Europa. Exempli gratia, vocabulum latinum essentia optime vertitur ut 본질 (本質 - bonjil), substantia ut 실체 (實體 - silche), et ratio ut 이성 (理性 - iseong). Usus aptus horum terminorum sinicorum praestat versioni dignitatem et claritatem academicam qua textus Latini indigere videntur, vitatis verbis vernaculis quae interdum minus definita sunt in rebus philosophicis.
Consilia Practica ad Interpretes
Ut haec translatio feliciter succedat, interpres tria haec sequi debet:
- Analyseos Syntacticae Prioritas: Sententia Latina prius in membra sua solvenda est. Subiectum, obiectum et praedicatum principalia discernenda sunt, neglectis ad tempus ornamentis rhetoricis.
- Dynamicum Aequilibrium: Non fidem verborum sed fidem sententiarum servare oportet. Si structura Latina nimis aliena est Coreanae, licet eam mutare in formam magis naturalem.
- Cura Terminorum: Nomina propria Latina (ut Caesar aut Cicero) secundum phonologicam rationem Coreanam scribenda sunt (카이사르, 키케로), sed melius est in notis explicare eorum contextum historicum si opus sit.