ബർമീസ് ലേക്ക് ഡച്ച് വിവർത്തനം ചെയ്യുക - സൗജന്യ ഓൺലൈൻ വിവർത്തകനും ശരിയായ വ്യാകരണവും | ഫ്രാങ്കോ വിവർത്തനം

ဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားဘာသာစကားတစ်ခုသို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် စာလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ခြင်းထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော စွမ်းဆောင်ရည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အာရှတိုက်မှ တိဗက်-မြန်မာ နွယ်ဝင်ဖြစ်သော မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဥရောပတိုက်မှ ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကားစုဝင်ဖြစ်သော ဒတ်ခ်ျ (Dutch/Nederlands) ဘာသာစကားတို့သည် မိသားစုကွဲပြားပြီး သဒ္ဒါစနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံချင်း လုံးဝမတူညီကြပေ။ ထို့ကြောင့် မြန်မာမှ ဒတ်ခ်ျသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မတူညီသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ထူးခြားဆန်းသစ်သော နည်းလမ်းများကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းကို ပိုမိုချောမွေ့စေရန် သဒ္ဒါစနစ် ကွာခြားချက်များ၊ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အသုံးဝင်မည့် နည်းဗျူဟာများကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်သည်။

၁။ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံစနစ် ကွာခြားချက် (Sentence Structure Differences)

မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော ကွာခြားချက်မှာ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားသည် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb: SOV) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ဝါကျတစ်ကြောင်း၏ အဆုံးတွင်မှ ကြိယာကို ထားရှိလေ့ရှိသည်။ ဥပမာ- "ကျွန်တော် ထမင်း စားသည်" ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားသည် အခြေခံအားဖြင့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object: SVO) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ထို့ပြင် ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင် ပင်မဝါကျများ၌ ကြိယာသည် ဒုတိယမြောက်နေရာတွင် အမြဲရှိရမည်ဟူသော Verb-Second (V2) စည်းမျဉ်း ရှိသည်။ ဥပမာ- ဒတ်ခ်ျဘာသာဖြင့် "Ik eet rijst" (ကျွန်တော် စားသည် ထမင်း) ဟု ရေးသားရသည်။ ထို့ပြင် လက်အောက်ခံဝါကျများ (Subordinate Clauses) တွင်မူ ကြိယာကို ဝါကျ၏အဆုံးသို့ ပို့ဆောင်ရသည့် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများလည်း ရှိပြန်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ ကွဲပြားခြားနားမှုများကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုပါက ဖတ်ရခက်ခဲပြီး နားလည်ရခက်သော ဝါကျများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်သူသည် ဝါကျတစ်ခုလုံး၏ ဆိုလိုရင်းကို ဦးစွာနားလည်အောင် ဖတ်ရှုပြီးမှ ဒတ်ခ်ျဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ်အတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်သည်။

၂။ သဒ္ဒါစနစ်နှင့် နာမ်များဆိုင်ရာ ကွာခြားချက်များ (Nouns and Grammatical Gender)

မြန်မာဘာသာတွင် နာမ်များကို ရေတွက်သည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးအစားအလိုက် သင်္ချာပစ္စည်း သို့မဟုတ် ပစ္စည်းညွှန်းစကားလုံးများ (Classifiers) ကို သုံးစွဲရသည်။ ဥပမာ- လူတစ်ဦး၊ ခွေးတစ်ကောင်၊ စာအုပ်တစ်အုပ် စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းညွှန်းစကားလုံးများ မရှိသော်လည်း နာမ်များ၏ ရှေ့တွင် လိင် (Gender) ခွဲခြားမှုအပေါ် မူတည်၍ သတ်မှတ်ပစ္စည်း (Definite Articles) ဖြစ်သော "de" သို့မဟုတ် "het" ကို အသုံးပြုရသည်။ အမျိုးသားလိင်နှင့် အမျိုးသမီးလိင်များအတွက် "de" ကို သုံးပြီး၊ နပုလ္လိင် (Neuter) အတွက် "het" ကို အသုံးပြုရသည်။ သတ်မှတ်ခြင်းမရှိသော နာမ်များအတွက်မူ "een" ကို သုံးသည်။

မြန်မာဘာသာပြန်သူတစ်ဦးအတွက် ဤ Article စနစ်သည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ အကြောင်းမှာ မှားယွင်းသော Article ကို အသုံးပြုပါက သဒ္ဒါအမှားကြီး ဖြစ်သွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "de auto" (မော်တော်ကား) နှင့် "het boek" (စာအုပ်) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဒတ်ခ်ျစကားလုံးသစ်များကို လေ့လာသည့်အခါ ၎င်းတို့နှင့် တွဲဖက်သုံးရမည့် Article ကိုပါ တစ်ပါတည်း လေ့လာမှတ်သားထားရန် လိုအပ်သည်။

(က) နာမ်အနည်းကိန်းနှင့် အများကိန်းစနစ် (Singular and Plural Nouns)

မြန်မာဘာသာစကားတွင် နာမ်များကို အများကိန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲရန်အတွက် "များ" သို့မဟုတ် "တို့" စသည့် စကားလုံးများကို နာမ်၏နောက်တွင် ထည့်ရုံသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "စာအုပ်" မှ "စာအုပ်များ" သို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင် နာမ်များ၏ အများကိန်းပုံစံကို ပြောင်းလဲရန်အတွက် နာမ်နောက်တွင် "-en" သို့မဟုတ် "-s" ကို ထည့်ရသည်။ ဥပမာ- "boek" (စာအုပ်) ၏ အများကိန်းမှာ "boeken" ဖြစ်ပြီး၊ "auto" (ကား) ၏ အများကိန်းမှာ "auto's" ဖြစ်သည်။ မည်သည့်စကားလုံးသည် မည်သည့်အဆုံးသတ်ကို ယူသည်ကို သိရှိထားရန် လွန်စွာအရေးကြီးပြီး ၎င်းအပြင် အပြောင်းအလဲဖြစ်သွားသော စာလုံးပေါင်းစနစ် (Spelling rules) ကိုလည်း သတိပြုရမည်။

(ခ) နာမဝိသေသန ပြောင်းလဲမှုစနစ် (Adjective Inflection)

ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင် နာမဝိသေသန (Adjective) များသည် နာမ်၏ လိင် (Gender)၊ အနည်း/အများကိန်းနှင့် သတ်မှတ်/မသတ်မှတ် Article တို့အပေါ် မူတည်၍ ပုံစံပြောင်းလဲရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နာမဝိသေသနနောက်တွင် "e" ထည့်ရခြင်း သို့မဟုတ် မထည့်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "een mooi boek" (လှပသော စာအုပ်တစ်အုပ် - Het-word ဖြစ်ပြီး အသတ်မရှိ Article သုံးထားသဖြင့် "e" မပါပါ)၊ သို့သော် "het mooie boek" (လှပသော စာအုပ် - သတ်မှတ် Article သုံးထားသဖြင့် "e" ပါသည်) သို့မဟုတ် "een mooie auto" (လှပသော ကားတစ်စီး - De-word ဖြစ်သဖြင့် "e" ပါသည်) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ နာမဝိသေသနကို နာမ်၏ရှေ့ သို့မဟုတ် နောက်တွင် ထားရှိပြီး "သော" သည့် ပစ္စည်းကို သုံးရုံသာ ဖြစ်သဖြင့် ဤကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးသော စနစ်များ မရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ဤစည်းမျဉ်းများကို တိကျစွာ လိုက်နာရန် လိုအပ်သည်။

၃။ ကြိယာကာလပြောင်းလဲမှုစနစ် (Verb Conjugation and Tenses)

မြန်မာဘာသာစကားသည် အညွှန်းစကားလုံးများကို ကြိယာနောက်တွင် ပူးတွဲဖော်ပြခြင်းဖြင့် ကာလ (Tense) ကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ- "သွားခဲ့သည်" (အတိတ်ကာလ)၊ "သွားနေသည်" (ပစ္စုပ္ပန်ကာလ)၊ "သွားမည်" (အနာဂတ်ကာလ) စသဖြင့် ကြိယာ "သွား" ကို ပြောင်းလဲခြင်း မရှိဘဲ နောက်ဆက်တွဲပစ္စည်းများကိုသာ ပြောင်းလဲသည်။ ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင်မူ ကြိယာကိုယ်တိုင်က ကတ္တား၏ လူပုဂ္ဂိုလ် (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယနာမ်စား) နှင့် အနည်း/အများ ကိန်းအလိုက် ပုံစံပြောင်းလဲရသကဲ့သို့ (Conjugation)၊ ကာလ (Tense) အလိုက်လည်း ကြိယာပုံစံများ လုံးဝပြောင်းလဲသွားသည်။

ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင် အခြေခံအားဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်ကာလ (Tegenwoordige tijd)၊ အတိတ်ကာလ (Verleden tijd) နှင့် ပြီးစီးပြီးကာလ (Voltooide tijd) စသဖြင့် အဓိက ကာလပြောင်းလဲမှုများ ရှိပြီး၊ ပုံမှန်ကြိယာ (Regular/Weak Verbs) နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ကြိယာ (Irregular/Strong Verbs) ဟူ၍ ရှိသည်။ ဥပမာ- "kijken" (ကြည့်သည်) သည် အတိတ်ကာလတွင် "keek" ဖြစ်သွားပြီး၊ ပြီးစီးပြီးကာလတွင် "gekeken" ဖြစ်သွားသည်။ ဤကဲ့သို့သော ကြိယာပြောင်းလဲမှုများကို မြန်မာဘာသာ၏ ကာလပြပစ္စည်းများနှင့် ကိုက်ညီအောင် သေချာစွာ ညှိနှိုင်းပြန်ဆိုရန် လိုအပ်သည်။

၄။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စကားပြောဟန် ညှိနှိုင်းခြင်း (Cultural Localization & Registers)

ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် စကားလုံးများကိုသာမက ယဉ်ကျေးမှုကိုပါ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင် အသက်အရွယ်၊ ရာထူးဌာနန္တရနှင့် ပတ်သက်၍ ရိုသေမှု အဆင့်အတန်းများစွာ ရှိသည်။ ဥပမာ- "ခင်ဗျာ"၊ "ရှင်" စသည့် ယဉ်ကျေးမှုပြ နောက်ဆက်တွဲများ၊ "ဦး"၊ "ဒေါ်"၊ "ကို"၊ "မ" စသည့် ရှေ့ဆက်နာမ်ညွှန်းများ အလွန်များပြားသည်။

ဒတ်ခ်ျယဉ်ကျေးမှုသည် များသောအားဖြင့် တန်းတူညီမျှမှုရှိပြီး ပွင့်လင်းလွတ်လပ်ကာ တိုက်ရိုက်ပြောဆိုတတ်သော ဓလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအရ လေးစားသမှုပြသော နာမ်စား "U" (သင်/လူကြီးမင်း) နှင့် ရင်းနှီးသော နာမ်စား "je/jij" (မင်း/မင်းတို့) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ လုပ်ငန်းခွင်သုံး စာသားများ သို့မဟုတ် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် "U" စနစ်ကို သုံးစွဲရန် လိုအပ်ပြီး၊ သာမန်စာတိုများ သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်စာသားများတွင်မူ "je/jij" ကို သုံးနိုင်သည်။ ဘာသာပြန်သူသည် မူရင်းမြန်မာစာသား၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် စာဖတ်ပရိသတ်ကို မူတည်၍ ဒတ်ခ်ျဘာသာတွင် မည်သည့်စကားပြောဟန် (Register) ကို အသုံးပြုရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။

(က) ယဉ်ကျေးမှုအရ တိုက်ရိုက်ပြောဆိုခြင်းနှင့် သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုခြင်း (Directness vs Indirectness)

ဒတ်ခ်ျလူမျိုးများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်အကျဆုံး ပြောဆိုတတ်သော လူမျိုးများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ စကားပြောဆိုရာတွင် အားနာခြင်း သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုခြင်းထက် လိုရင်းကို တည့်တည့်ပြောဆိုခြင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင်မူ တစ်ဖက်လူအား အားနာခြင်း၊ ရိုသေခြင်းတို့ကြောင့် စကားကို သွယ်ဝိုက်ပြီး ညင်သာစွာ ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာသားတစ်ခုကို ဒတ်ခ်ျဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သွယ်ဝိုက်လွန်းသော အသုံးအနှုန်းများကို ဒတ်ခ်ျစာဖတ်သူများ နားလည်လွယ်စေရန် ပိုမိုလိုရင်းတိုရှင်း ဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်ရေးသားရန် လိုအပ်သည်။ အလားတူပင် ဒတ်ခ်ျစာသားကို မြန်မာသို့ ပြန်ဆိုပါကလည်း ဒတ်ခ်ျတို့၏ တိုက်ရိုက်ဆန်သော အပြောအဆိုများကို မြန်မာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လျော်ညီစွာ ယဉ်ကျေးပျော့ပျောင်းသော အသုံးအနှုန်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးရမည် ဖြစ်သည်။

၅။ ပေါင်းစပ်စကားလုံးများ (Compound Words) ပြဿနာ

ဒတ်ခ်ျဘာသာစကားတွင် ဂျာမန်ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် စကားလုံးများကို တစ်လုံးတည်းဖြစ်အောင် ပေါင်းစပ်ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာ- "langetermijnplanning" (ရေရှည်စီမံကိန်း) သည် စကားလုံး သုံးလုံးဖြစ်သော "lange" (long)၊ "termijn" (term) နှင့် "planning" (planning) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာတွင် ထိုသို့သော စကားလုံးများကို ပုဒ်စုများဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသဖြင့် ဒတ်ခ်ျဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ ၎င်းတို့ကို မည်သို့ပေါင်းစပ်ရေးသားရမည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။ စကားလုံးများကို ပေါင်းမရေးဘဲ ခွဲရေးပါက စာလုံးပေါင်းအမှား သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

၆။ အောင်မြင်သော မြန်မာ-ဒတ်ခ်ျ ဘာသာပြန်တစ်ဦးဖြစ်စေရန် အကြံပြုချက်များ

မြန်မာမှ ဒတ်ခ်ျသို့ အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန် အောက်ပါအချက်များကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးသင့်သည်။

• စကားစပ် (Context) ကို အဓိကထားပါ- မြန်မာဘာသာစကားသည် ကတ္တား သို့မဟုတ် ကံကို ဝါကျထဲတွင် မြှုပ်နှံထားလေ့ရှိသည်။ ဒတ်ခ်ျဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ ထိုသို့မြှုပ်နှံထားသော အဓိပ္ပာယ်များကို ရှာဖွေပြီး ဝါကျပြည့်စုံအောင် ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပေးရမည်။
• တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုပါက ဒတ်ခ်ျစာဖတ်သူများအတွက် နားလည်ရခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် မူရင်းစာသား၏ ဆိုလိုရင်းကို နားလည်ပြီး ဒတ်ခ်ျလူမျိုးများ၏ စကားပြောဟန်အတိုင်း ပြန်လည်ရေးသားပါ။
• ဒတ်ခ်ျအသုံးအနှုန်းနှင့် ထုံးတမ်းများကို လေ့လာပါ- စာအုပ်ကြီးအတိုင်း သဒ္ဒါကျရုံတင်မကဘဲ ဒတ်ခ်ျလူမျိုးများ အမှန်တကယ် သုံးစွဲသော အသုံးအနှုန်းများ (Idioms and Collocations) ကို အသုံးပြုခြင်းက ဘာသာပြန်စာသားကို ပိုမို သဘာဝကျစေသည်။
• နည်းပညာသုံး ကိရိယာများကို အသုံးပြုပါ- CAT Tools များ၊ အဘိဓာန်များနှင့် ကိုးကားစာအုပ်များကို စနစ်တကျ အသုံးပြုပါ။ သို့သော် စက်ဘာသာပြန်ခြင်း (Machine Translation) ကိုသာ အပြည့်အဝ မမှီခိုပါနှင့်။
• မိခင်ဘာသာစကားပြောသူများဖြင့် စစ်ဆေးပါ- မိမိပြန်ဆိုထားသော ဒတ်ခ်ျစာသားများကို ဒတ်ခ်ျမိခင်ဘာသာစကားပြောသူ (Native Speaker) သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအား ပြန်လည်စစ်ဆေးခိုင်းခြင်း (Proofreading) ပြုလုပ်ပါ။

၇။ နိဂုံးချုပ် သုံးသပ်ချက်

မြန်မာဘာသာမှ ဒတ်ခ်ျဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် ဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံး၏ သဒ္ဒါစနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံကို အသေးစိတ် နားလည်ရန် လိုအပ်သော အနုပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ၊ လိင်ခွဲခြားမှုစနစ်၊ ကြိယာပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ လိုအပ်ချက်များကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် ဖတ်ရှုရလွယ်ကူပြီး အဓိပ္ပာယ်တိကျသော ဒတ်ခ်ျဘာသာပြန် စာသားကောင်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ အောင်မြင်သော ဘာသာပြန်တစ်ဦး ဖြစ်လာစေရန် စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့လာသင်ယူခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခြင်းများကို ပြုလုပ်သွားရမည် ဖြစ်သည်။