He hana paʻakikī a hoihoi loa ka unuhi ʻana ma waena o nā ʻōlelo ʻelua i loaʻa ʻole ke kumu hoʻokahi. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi, he lālā ia o ka ʻohana ʻōlelo ʻAukolokulo (Austronesian) i ulu mai ma nā kai hohonu o ka Pākīpika. ʻO ka ʻōlelo Monokolia hoi, he ʻōlelo ia no ka ʻohana ʻōlelo Monokolia (Mongolic) i hoʻohana ʻia ma nā kula mauʻu ākea a me nā waoakua o ʻAsia Waena. Ma muli o ke kaʻawale ʻana o kēia mau moʻomeheu a me nā ʻāina, he nui nā mea like ʻole ma waena o ka pilinaʻōlelo, ka manaʻo o nā huaʻōlelo, a me ke ʻano o ke kamaʻilio ʻana. No laila, ʻo ka unuhi ʻana mai ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ka ʻōlelo Monokolia, koi ia i ka ʻike hohonu ʻaʻole wale nō i ka huaʻōlelo, akā i ke ea o ka moʻomeheu o kēlā me kēia poʻe.
Ka Loli Kūlana Hopunaʻōlelo: Mai ka Haʻina-Piko-Māka i ka Piko-Māka-Haʻina
ʻO kekahi o nā keʻakeʻa nui loa no ka mea unuhi, ʻo ia ke kūkulu ʻana i ka hopunaʻōlelo. Ua kaulana ka ʻōlelo Hawaiʻi no ka analula "Haʻina-Piko-Māka" (VSO - Verb-Subject-Object). Ma ka hopunaʻōlelo Hawaiʻi maʻamau, hōʻike mua ʻia ka hana (haʻina), a laila ka mea nāna ka hana (piko), a ma hope loa ka mea i loaʻa i ka hana (māka a i ʻole ʻawe). No ka laʻana: "Ke inu nei ke kanaka i ka wai." Eia nō naʻe, ma ka ʻōlelo Monokolia, aia ka analula "Piko-Māka-Haʻina" (SOV - Subject-Object-Verb). ʻO ke kūlana o ka haʻina (verb) ma ka hopena mau o ka hopunaʻōlelo. Inā unuhi pololei ʻia ka laʻana ma luna, e like ia me: "Kanaka wai inu nei" (Хүн ус ууж байна - Khün us uuj baina).
No kēia kumu, pono ka mea unuhi e hoʻohiolo a kūkulu hou i ka hopunaʻōlelo holoʻokoʻa. ʻAʻole hiki ke unuhi pakahi i nā huaʻōlelo mai ka hema a i ka ʻākau. Pono e heluhelu i ka hopunaʻōlelo Hawaiʻi holoʻokoʻa, e ʻimi i ke kumu o ka manaʻo, a laila e hoʻonohonoho hou i nā lālā o ka hopunaʻōlelo e like me ke ala kūpono o ka ʻōlelo Monokolia. Ke hana ʻole ʻia kēia, e huikau auanei ka mea heluhelu Monokolia, a e nalo ka manaʻo kumu o ka mea kākau.
Nā Huna Pilinaʻōlelo Hawaiʻi a me nā Pākuʻi Monokolia (Agglutination)
He ʻōlelo analula ka ʻōlelo Hawaiʻi i hilinaʻi nui ma luna o nā "huna" (particles) no ka hōʻike ʻana i ke kāne a me ka wahine, ka helu, ka manawa (tense), a me ke pili ʻana o nā inoa. Hōʻike ʻia kēia mau mea ma mua o ka inoa a i ʻole ka haʻina ma o nā huaʻōlelo liʻiliʻi e like me "ua", "e... ana", "i", "ma", "no", "na". Ma ka ʻōlelo Monokolia naʻe, he ʻōlelo kāpili ʻāhui ia (agglutinative language). ʻO ia hoʻi, hoʻohui ʻia nā pākuʻi (suffixes) he nui ma hope o ke kumu inoa a i ʻole ke kumu haʻina no ka hoʻololi ʻana i ka manaʻo.
E nānā kākou i kahi laʻana no ka pili ʻana o nā mea. Ma ka ʻōlelo Hawaiʻi, loaʻa iā kākou nā hōʻailona nona ka hale, e like me "kōna hale" a i ʻole "kona hale". Ma ka ʻōlelo Monokolia, hoʻohana ʻia ke kumu inoa no ka hale (гэр - ger) a kāpili ʻia ka pākuʻi nona (гэр нь - ger ni a i ʻole kona hale). Eia kekahi, loaʻa i ka ʻōlelo Monokolia he ʻewalu mau hihia (cases) e kuhikuhi ana i ke kuhikuhi, ke ala, ka mea paʻa, a me nā mea like. Pono ka mea unuhi e mālama pono i kēia hoʻololi morphological: mai ka hoʻohana ʻana i nā huna kaʻawale o ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ka hoʻohui paʻa ʻana i nā pākuʻi ma ka ʻōlelo Monokolia.
Ka Unuhi ʻana i ke Kaona a me ke Ea o ka Moʻomeheu
ʻO ka pilikia nui loa ma waena o kēia mau ʻōlelo ʻelua, ʻo ia ka unuhi ʻana i nā manaʻo pili moʻomeheu. He ʻāina waihoʻoluʻu, mehana, a piha i ka moana ʻo Hawaiʻi. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi naʻe, ua piha i ke "kaona" — ka manaʻo hūnā ma hope o nā huaʻōlelo maʻamau. ʻO nā huaʻōlelo koʻikoʻi e like me "Aloha", "Mana", "Pono", "ʻĀina", a me "ʻOhana", ʻaʻole ia he mau inoa wale nō; he mau loina ola ia.
Pehea e unuhi ai i ka huaʻōlelo "ʻĀina" (ka mea nāna e hānai) i ka ʻōlelo Monokolia? No ka poʻe Monokolia, he pilina hohonu loa ko lākou me ko lākou ʻāina hānau, ka "Nutag" (нутаг), kahi o nā kula mauʻu kahi e hānai ʻia ai kā lākou poʻe holoholona. Inā unuhi wale ʻia ʻo "ʻĀina" he "land" (газар - gazar) ma ka ʻōlelo Monokolia, e nalo ana ka manaʻo o ke aloha a me ka mālama i ka ʻāina. ʻO ka hoʻohana ʻana i ka huaʻōlelo "Nutag" paha ka mea kūpono loa no ka mea e lawe mai ana ia i kēlā ʻano pili ʻuhane like me ka mea i loaʻa i ka poʻe Hawaiʻi. Pēlā nō me "ʻOhana", ka mea e hiki ai ke hoʻohana ʻia ka manaʻo o "Ger bul" (гэр бүл - ka poʻe o ka hale hoʻokahi) a i ʻole "Sadan" (садан - ka poʻe pili koko a me ka moʻokūʻauhau).
Nā Manaʻo Kōkua No Nā Unuhi ʻŌlelo ʻOihana
No ka poʻe e makemake ana e unuhi mai ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ka ʻōlelo Monokolia, eia kekahi mau manaʻo kōkua e holomua ai ka hana:
- E ʻimi i ka manaʻo maoli, ʻaʻole ka huaʻōlelo wale nō: Ma muli o ka ʻokoʻa o nā analula pilinaʻōlelo, e heluhelu i ka pauku holoʻokoʻa ma ka ʻōlelo Hawaiʻi ma mua o ka hoʻomaka ʻana e kākau ma ka ʻōlelo Monokolia. E maopopo i ke kaona a me ka pōʻaiapili.
- E makaʻala i ka inoa o nā mea kanu a me nā holoholona: Loaʻa ma Hawaiʻi nā holoholona a me nā mea kanu o ke kai a me ka uka wela. Ma Monokolia naʻe, he ʻāina anuanu a maloʻo ia. Hiki ke kūpono ke waiho wale i ka inoa Hawaiʻi (e like me "Kalo" a i ʻole "ʻOhia") a hoʻohui i kahi wehewehe pōkole ma ka ʻōlelo Monokolia, ma mua o ka ʻimi ʻana i inoa kūpono ʻole.
- E lohe i ke kani o ka ʻōlelo: He ʻōlelo mele ka ʻōlelo Hawaiʻi me ka hoʻohana pinepine ʻana i nā vowel (nā leo kani). ʻO ka ʻōlelo Monokolia hoi, he kani ikaika kona me nā consonant (nā leo paʻa). E hoʻāʻo e mālama i ka leo māmā a me ka hanohano o ka moʻolelo kumu i ka wā e unuhi ai.
- E hoʻohana i nā kānaka o ia wahi: Ma hope o ka unuhi ʻana, e noi mau i kekahi mea ʻōlelo makuahine Monokolia e heluhelu i ka unuhi no ka hōʻoia ʻana i ke kahe kūpono o nā huaʻōlelo.
Ke Kūkulu ʻana i ke Ala ma waena o nā Moʻomeheu ʻElua
ʻO ka hope loa, ʻo ka unuhi ʻana mai ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ka ʻōlelo Monokolia, he hana ia e kūkulu ai i alahaka ma waena o ʻelua mau ao like ʻole. Ke hoʻololi kākou i nā manaʻo mai ka moana a i ka steppe, ke hoʻonui nei kākou i ka hoʻomaopopo ʻana o ke kanaka i nā moʻomeheu ʻokoʻa o kēia ao. Ma o ka hoʻomanawanui, ka loiloi hohonu, a me ka mahalo i ka mana o ka ʻōlelo, e hiki ai i nā mea unuhi ke pale i nā keʻakeʻa a pau a e hoʻolaha i ka nani o ka ʻōlelo Hawaiʻi i waena o ka poʻe o Monokolia.