ഇന്നത്തെ ആഗോളവൽക്കരണ കാലഘട്ടത്തിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള വിനിമയവും വിവർത്തനവും അതീവ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ സവിശേഷമായ ദ്രാവിഡ ഭാഷയായ മലയാളത്തിൽ നിന്ന് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലും ബോട്സ്വാനയിലും വ്യാപകമായി സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ബാന്തു (Bantu) ഭാഷയായ സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് (Setswana/Tswana) വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നത് സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ കൗതുകമുണർത്തുന്നതുമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും സാംസ്കാരികമായും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് മേഖലകളിലെ ഈ ഭാഷകൾ തമ്മിൽ വ്യാകരണത്തിലും ശൈലിയിലും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മലയാളത്തിൽ നിന്ന് സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികളെയും അത് വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രായോഗിക നുറുങ്ങുകളെയും കുറിച്ച് വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.
വ്യാകരണഘടനയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ: SOV-ൽ നിന്ന് SVO-ലേക്ക്
മലയാളവും സെറ്റ്സ്വാനയും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസം അവയുടെ വാക്യഘടനയിലാണ്. മലയാളം അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു SOV (Subject-Object-Verb / കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ) ഭാഷയാണ്. അതായത്, ഒരു മലയാളം വാക്യത്തിൽ സാധാരണയായി കർത്താവ് ആദ്യം വരുന്നു, തുടർന്ന് കർമ്മവും അവസാനമായി ക്രിയയും വരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, "അവൻ പഴം തിന്നു" എന്ന വാക്യത്തിൽ 'അവൻ' (കർത്താവ്), 'പഴം' (കർമ്മം), 'തിന്നു' (ക്രിയ) എന്നിങ്ങനെയാണ് ഘടന.
എന്നാൽ സെറ്റ്സ്വാന ഒരു SVO (Subject-Verb-Object / കർത്താവ്-ക്രിയ-കർമ്മം) ഭാഷയാണ്. ഇവിടെ ക്രിയ കർമ്മത്തിന് മുമ്പാണ് വരുന്നത്. അതിനാൽ, വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വാക്യങ്ങളുടെ ഘടന പൂർണ്ണമായും പുനഃക്രമീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ഒരു ദീർഘമായ വാക്യം സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ, ക്രിയയെ കണ്ടെത്തി അതിനെ കർത്താവിന് തൊട്ടുപിന്നിലായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും കർമ്മത്തെ വാക്യത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗത്തേക്ക് മാറ്റുകയും വേണം. ഈ ഘടനാപരമായ മാറ്റം വിവർത്തനത്തിൽ തെറ്റുകൾ വരാതിരിക്കാൻ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
നാമ വർഗ്ഗീകരണവും ക്രിയാ പൊരുത്തവും (Noun Classes and Verb Concords)
ബാന്തു ഭാഷകളുടെ ഏറ്റവും സവിശേഷമായ സവിശേഷത അവയിലെ വിപുലമായ നാമ വർഗ്ഗീകരണ സമ്പ്രദായമാണ് (Noun Class System). സെറ്റ്സ്വാനയിൽ നാമങ്ങളെ അവയുടെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച് (മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, സസ്യങ്ങൾ, വസ്തുക്കൾ, അമൂർത്ത ആശയങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ) വ്യത്യസ്ത വർഗ്ഗങ്ങളായി തിരിക്കുന്നു. ഏകദേശം 18-ഓളം നാമ വർഗ്ഗങ്ങൾ സെറ്റ്സ്വാനയിലുണ്ട്. ഈ ഓരോ വർഗ്ഗത്തിനും തനതായ മുൻപ്രത്യയങ്ങൾ (Prefixes) ഉണ്ട്.
മലയാളത്തിൽ നാമങ്ങൾക്ക് ലിംഗം (സ്ത്രീലിംഗം, പുല്ലിംഗം, നപുംസകലിംഗം), വചനം (ഏകവചനം, ബഹുവചനം) എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മാറ്റങ്ങളാണുള്ളത്. എന്നാൽ സെറ്റ്സ്വാനയിൽ നാമത്തിന്റെ വർഗ്ഗമനുസരിച്ച് അതിനോടൊപ്പം വരുന്ന വിശേഷണങ്ങൾ, സർവ്വനാമങ്ങൾ, ക്രിയകൾ എന്നിവയിലെല്ലാം കൃത്യമായ പൊരുത്തം (Concord) ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു പ്രത്യേക വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട നാമമാണ് കർത്താവെങ്കിൽ, ക്രിയയോടൊപ്പം ആ വർഗ്ഗത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട അക്ഷരമോ ശബ്ദമോ (Subject Concord) ചേർക്കേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിൽ ഇത്തരമൊരു സങ്കീർണ്ണമായ വ്യാകരണ നിയമമില്ലാത്തതിനാൽ, മലയാളത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ സെറ്റ്സ്വാനയിലെ നാമ വർഗ്ഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ പൊരുത്തങ്ങളെക്കുറിച്ചും കൃത്യമായ ധാരണയുണ്ടായിരിക്കണം.
വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങളും സംശ്ലേഷണ സ്വഭാവവും (Case Markers and Agglutination)
മലയാളം ഒരു സംശ്ലേഷണ (Agglutinative) ഭാഷയാണ്. നാമങ്ങളോട് വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങൾ (Case Markers) ചേർത്താണ് വാക്യത്തിലെ പദങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. 'വീട്ടിൽ' (Locative), 'രാമന്' (Dative), 'പേനകൊണ്ട്' (Instrumental) തുടങ്ങിയവ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. മലയാളത്തിൽ ഒരു പദത്തിന്റെ കൂടെ ഒന്നിലധികം പ്രത്യയങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേർക്കാൻ സാധിക്കും.
സെറ്റ്സ്വാനയിൽ ഈ ബന്ധങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കാൻ പ്രധാനമായും മുൻപ്രത്യയങ്ങളും (Prefixes) പ്രത്യേകം മുൻവിഭക്തികളും (Prepositions) ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മലയാളത്തിലെ വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങളെ സെറ്റ്സ്വാനയിലെ പ്രീപോസിഷനുകളിലേക്കും ക്രിയാവിശേഷണങ്ങളിലേക്കും കൃത്യമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യണം. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിലെ 'കൊണ്ട്' (Instrumental) എന്ന പ്രത്യയത്തിന് പകരം സെറ്റ്സ്വാനയിൽ അനുയോജ്യമായ പദാവലികളും വ്യാകരണ ഘടകങ്ങളും കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് കേവലമൊരു വാക്കുക്കു വാക്കായുള്ള വിവർത്തനത്തിലൂടെ സാധ്യമാകില്ല, മറിച്ച് വാക്യത്തിന്റെ ആകെത്തുക മനസ്സിലാക്കി വേണം ചെയ്യാൻ.
സാംസ്കാരികമായ പൊരുത്തപ്പെടുത്തലുകൾ (Cultural Localization)
കേരളീയ സംസ്കാരവും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ/ബോട്സ്വാന സംസ്കാരവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ഭക്ഷണരീതികൾ, ആചാരങ്ങൾ, ബന്ധുത്വ പദങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഘടന എന്നിവയിലെല്ലാം ഈ വ്യത്യാസം പ്രതിഫലിക്കുന്നു. മലയാളത്തിലെ തനതായ പദങ്ങളും ശൈലികളും സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ സാംസ്കാരിക പ്രാദേശികവൽക്കരണം (Cultural Localization) അത്യാവശ്യമാണ്.
- ബന്ധുത്വ പദങ്ങൾ: മലയാളത്തിൽ 'അമ്മച്ചി', 'വല്യപ്പൻ', 'അമ്മായി', 'ചേട്ടൻ', 'അനിയൻ' എന്നിങ്ങനെ പ്രായവും ബന്ധവും അടിസ്ഥാനമാക്കി നിരവധി പദങ്ങളുണ്ട്. സെറ്റ്സ്വാനയിൽ ഇതിന് സമാനമായ പദങ്ങൾ കണ്ടെത്തുമ്പോൾ അവ നൽകുന്ന ബഹുമാനസൂചകമായ അർത്ഥം ചോർന്നുപോകാതെ നോക്കണം. ബാന്തു സംസ്കാരത്തിലും മുതിർന്നവരോടുള്ള ബഹുമാനം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യേക പദങ്ങളുണ്ട് (ഉദാഹരണത്തിന്, 'Mme' അല്ലെങ്കിൽ 'Rre').
- ഭക്ഷണവും ഭൂപ്രകൃതിയും: കേരളത്തിലെ കാർഷിക ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: കായൽ, തെങ്ങ്, നിലം, വിത്ത്) സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ സമാനമായ ആഫ്രിക്കൻ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള പദങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടി വരും. സെറ്റ്സ്വാന സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം കന്നുകാലി വളർത്തലുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ അവരുടെ ഭാഷയിൽ കന്നുകാലികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശൈലികളും പദങ്ങളും ധാരാളമുണ്ട്.
- സോഷ്യൽ ആശയങ്ങൾ: 'Ubuntu' (മനുഷ്യത്വം, പരസ്പര സഹവർത്തിത്വം) എന്ന ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ തത്വശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദങ്ങൾ മലയാളത്തിലെ 'കാരുണ്യം' അല്ലെങ്കിൽ 'സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത' എന്നതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നവയാണ്. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ അർത്ഥത്തിന്റെ പൂർണ്ണത നിലനിർത്താൻ വിശദീകരണാത്മകമായ വിവർത്തനം ആവശ്യമായി വരുന്നു.
വിവർത്തകർക്കുള്ള പ്രധാന നുറുങ്ങുകൾ
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെ പറയുന്ന നുറുങ്ങുകൾ പിന്തുടരുന്നത് വിവർത്തനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്താൻ സഹായിക്കും:
- വാക്കുക്കു വാക്കായുള്ള വിവർത്തനം ഒഴിവാക്കുക: രണ്ട് ഭാഷകളുടെയും വ്യാകരണഘടന തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനം ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കും. വാക്യത്തിന്റെ സന്ദേശവും ഭാവവും ഉൾക്കൊണ്ട് സെറ്റ്സ്വാനയുടെ തനത് ശൈലിയിൽ പുനർരചിക്കുക.
- കൃത്യമായ ഗ്ലോസറി തയ്യാറാക്കുക: പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതിക പദങ്ങൾക്കും സാംസ്കാരിക പദങ്ങൾക്കും ഇരുഭാഷകളിലും തുല്യമായ അർത്ഥം നൽകുന്ന ഒരു ഗ്ലോസറി (Glossary) നിർമ്മിക്കുന്നത് വിവർത്തനത്തിൽ ഉടനീളം കൃത്യത നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കും.
- നാമ ക്ലാസുകൾ പ്രത്യേകം പഠിക്കുക: സെറ്റ്സ്വാനയിലെ പ്രീഫിക്സുകളും നാമ വർഗ്ഗങ്ങളും വ്യക്തമായി പഠിക്കുന്നത് ക്രിയാ പൊരുത്തം വരുത്തുമ്പോഴുള്ള പിശകുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കും.
- ദ്വിഭാഷാ നിഘണ്ടുക്കളുടെയും പ്രാദേശിക വക്താക്കളുടെയും സഹായം തേടുക: വിവർത്തനം ചെയ്ത ഉള്ളടക്കം സെറ്റ്സ്വാന മാതൃഭാഷയായുള്ള ഒരാളെക്കൊണ്ട് പരിശോധിപ്പിക്കുന്നത് ശൈലീപരമായ തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും ഒഴുക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.
മലയാളത്തിൽ നിന്ന് സെറ്റ്സ്വാനയിലേക്കുള്ള വിവർത്തനം കേവലം ഒരു ഭാഷാമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ദക്ഷിണേഷ്യൻ സംസ്കാരത്തെയും ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരത്തെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക പാലമാണ്. ഭാഷാപരമായ സൂക്ഷ്മതകളും വ്യാകരണ നിയമങ്ങളും മനസ്സിലാക്കി ചെയ്യുന്ന വിവർത്തനം വായനക്കാരിലേക്ക് ആശയങ്ങൾ കൃത്യമായി എത്തിക്കാൻ സഹായിക്കും.