Mo lefatsheng la gompieno le le golaganeng ka mafaratlhatlha a thaeletsano le kgwebo ya boditšhabatšhaba, dithanolo tsa dipuo di na le seabe se se botlhokwa thata mo go bopeng ditsala le go tsalana ga ditšhaba. Go ranola go tswa ka Setswana go ya go Sealbania (puo ya gae ya Albania e e bidiwang gjuha shqipe) ke tiro e e kgethegileng e e batlang tlhokomelo e e tseneletseng le kitso e e rileng ya thutapuo, setso, le ditlhaolelo tsa dipuo tseno ka bobedi. Setswana, se e leng karolo ya lelapa le letontolo la dipuo tsa se-Bantu mo borwa jwa Aferika, se na le thulaganyo ya thutapuo e e farologaneng gotlhelele le ya Sealbania, se e leng puo e e ikemetseng ka nosi mo lelapeng la dipuo tsa Indo-European kwa dinageng tsa Balkan. Tsela eno ya go ranola magareng ga malapa a mabedi a dipuo a a sa amaneng gotlhelele e tlhola dikgwetlho le dintlha tse di kgatlhang tse moranolodi mongwe le mongwe a tshwanetseng go di tlhaloganya ka botlalo gore a kgone go bopa dithanolo tse di lolameng, tse di thuthafaletseng babadi ba tsona.
Pharologanyo ya Dithulaganyo tsa Thutapuo: Mephato ya Maina le Bong jwa Thutapuo
Ntlha ya ntlha e e tlhokang tlhokomelo e kgolo fa re sekaseka thutapuo ya Setswana le Sealbania ke tsela e maina a bopiwang ka yone. Setswana se ikaegile ka thulaganyo e e bidiwang mephato ya maina (noun classes). Mephato eno e laola popego ya polelo yotlhe ka go dirisa ditumelano tsa thutapuo (concordial agreement). Sekao, leina "motho" le wela mo mophatong wa ntlha (mo-), mme le laola tumelano ya lediri le letlhaodi: Motho yo montle o a ranola. Fa re fetolela molaetsa o go ya go Sealbania, thulaganyo eno ya mephato ya maina e nyelela gotlhelele. Mo boemong jwa yone, puo ya Sealbania e dirisa bong jwa thutapuo (grammatical gender) le thulaganyo ya dikase tsa thutapuo (grammatical cases).
Puo ya Sealbania e na le mefuta e meraro ya bong: bong-tonanahadi (masculine), bong-tsetsehadi (feminine), le bong-boemogare (neuter). Gape, maina a yone a fetoga go ya ka dikase di le tlhano tse di botlhokwa: nominative (emërore), accusative (kallëzore), genitive (gjinore), dative (dhanore), le ablative (rrjedhore). Se se raya gore leina le le lengwe fela la Sealbania le ka nna le dipopego tse di farologaneng tse di fetang lesome go ya ka karolo e le e tshamekang mo polelong. Moranolodi o tshwanetse go tsenelela mo tlhhalosong ya polelo ya Setswana go lemoga gore a leina le dirisoa e le sediri (subject), sedirwa (object), kgotsa le emela motho yo o amogelang tiro (indirect object), gore a kgone go bopa leina le le maleba ka Sealbania le le nang le phetogo e e nepagetseng ya bong le kase. Se se batla kitso e e tseneletseng ya thutapuo ya dipuo ka bobedi gore go se ka ga nna le phoso mo go fetoleng thuto le bokao jwa polelo.
Popopi ya Madiri: Masietsi a Setswana kgatlhanong le Dipopego tsa Sealbania
Kgwetlho e nngwe e e tlhagang mo dithanolong tsa Setswana le Sealbania e amana le go ranolwa ga madiri (verbs). Setswana ke puo e e kopanyang mafoko (agglutinating language), mo bokao jo bo farologaneng bo tsenngwang mo lediring ka go dirisa ditlhogo (prefixes) le megatlha kgotsa masietsi (suffixes/verbal extensions). Masietsi a madiri a a ja ka se-lofi (-ela, go direla mongwe), se-bisi (-isa, go dira gore mongwe a dire sengwe), se-gani (-ana, go dirisana), le se-ololi (-olola, go fetola se se dirilweng) a letla lediri go bontsha thuto e e tseneletseng mo lentsung le le lengwe fela. Sekao, lediri "ranola" le ka fetolwa go nna "ranolela" (go ranola o direla mongwe) kgotsa "ranolisa" (go laola mongwe gore a ranole).
Ka fa letlhakoreng le lengeng, puo ya Sealbania e na le thulaganyo e e tseneletseng ya popopi ya madiri (conjugation). Madiri a yone a fetoga go ya ka motho (first, second, third person), palo (singular, plural), nako (tenses), le tsela (moods). Puo eno e na le ditsela di le tsua tse di farologaneng, go balerwa le tsela e e kgethegileng ya habitore (admirative mood), e e diriswang go bontsha go gakgamala kgotsa go belaela ga mmueledi ka tiro e e diragalang. Fa o ranola lediri le le nang le masietsi ka Setswana, moranolodi o tshwanetse go batla ditsela tse di farologaneng ka Sealbania tse di ja ka go dirisa madiri a a thusang (auxiliary verbs) kgotsa go fetola tsela ya lediri gore bokao jo bo mo masietsing a Setswana bo se ka ga latlhega. Se se supa gore thutapuo ya Setswana le Sealbania e tlhoka matlhale a a faphegileng a go lomaganya madiri ano ka nepagalo.
Bokao jwa Ngwao le go Dirisa Transcreation mo Dithanolong
Thanolo ga se fela go fetola mafoko go tswa mo puong e nngwe go ya go e nngwe; ke go fetola ngwao le botshelo jwa batho ba ba buang puo eo. Setswana se na le mafoko le dipolelo tse di thuthafaletseng setso le ditsela tsa botshelo tsa Aferika, ja ka dintlha tse di amang "botho", "bogadi" (bride price), le tlotlo e e kgethegileng e e newang bagolo. Go fetolela dipolelo tse di ja ka "mabogo ditshego a a thebana" go ya go Sealbania ka tsela ya lentsu ka lentsu go ka nna ga se ke ga utlwala mo mmading wa mo-Albania yo o sa tlhaloganyeng ngwao ya se-Bantu. Mmadi wa Sealbania o tla bo a sa utlwe sepe ka gonne mo setsong sa bone ga go na thuto e e tshwanang e e amanang le ditlhaloso tseno.
Mo setsong sa Albania, go na le dipolelo le dintlha tse di tseneletseng tse di ja ka "Besa" (tsholofetso ya tlotlo e e ka se keng ya tlolwa) le melao ya setso ya "Kanun". Ka jalo, moranolodi o tshwanetse go dirisa thulaganyo e e bidiwang transcreation (go fetola le go tlhama molaetsa sešwa). Transcreation e letla moranolodi go fetola dipolelo le mafoko a setso a Setswana gore a utlwale e le a a tlholego mo setsong sa Albania, mme ka nako e le nngwe a boloka bokao jwa ntlha le maikutlo a molaetsa o o kwaletsweng. Ka tsela eno, moranolodi wa Setswana o fetoga go nna mmopi wa molaetsa yo o nang le bokgoni jwa go lomaganya dingwao tse pedi tse di farologaneng gotlhelele.
Dikgakololo le Matlhale a go Ranola ka Setsebi go tswa ka Setswana go ya go Sealbania
Gore o kgone go dira dithanolo tsa maemo a a kwa godimo tse di tla welang babadi ba gago mo mafatlheng, go botlhokwa go latela matlhale le dintlha tse di latelang tsa botsebi:
- Go Tlhaloganya Babadi le Tikologo (Target Audience Analysis): Pele o simolola go ranola, lemoga gore molaetsa o o o kwaletseng mang. Puo ya Sealbania e na le dipuonyana tse pedi tse di kgethegileng: Geg (kwa bokone) le Tosk (kwa borwa). Le fa go dirisiwa Sealbania sa seemmuso (Standard Albanian) se se ikaegileng ka puonyana ya Tosk mo dikwalong tsa semmuso, go itse babadi ba gago go tla go thusa go khetha mafoko a a maleba a a tla utlwalang ka bonako.
- Tsebeletso ya Didirisiwa tsa Sešweng tsa Thutapuo: O se ke wa ikaega ka didirisiwa tsa go ranola tsa mošini (ja ka Google Translate) fela. Didirisiwa tseno gantsi di palelwa ke go lomaganya mephato ya maina ya Setswana le dikase tse di raraaneng tsa Sealbania. Dirisa dibuka tsa mafoko tsa maemo a a kwa godimo (bilingual dictionaries) le didirisiwa tsa CAT (Computer-Assisted Translation) go bopa "Translation Memory" e e tla netefatsang gore o dirisa mafoko a a tshwanang mo ditlhalosong tsotlhe.
- Tirisano le Babueledi ba Tlholego (Collaboration with Native Speakers): Thanolo e e siameng ke e e balegang ka thelelo ja ka e kete e kwadilwe mo puong eo go tloga kwa tshimologong. Ka jalo, go botlhokwa thata go bereka mmogo le moranolodi kgotsa mosekaseki wa tlholego wa Sealbania yo o tla kgonang go tlosa diphoso tsa thutapuo le go tiisa gore melaetsa yotlhe e feta ka tsela e e tlwaelegileng ya setho le setso.
- Mekgwa ya go Bala le go Baakanya (Proofreading and Editing): Dira diteko tse di farologaneng tsa go bala. Bala polelo ka Setswana, o bo o bala thanolo ya yone ka Sealbania go bona gore a go na le fa bokao bo latlhegileng gone. Gape, bala polelo ya Sealbania e le yosi ntle le go e bapisa le ya Setswana go netefatsa gore e tsamaya ka thelelo mme e utlwala sentle. Se se thusa go bopa le go nonotsha boitshepo jwa mofaphegi fa a isa dithanolo kwa bareking.
Tshoboko: Go Aga Borogo magareng ga Setswana le Sealbania
Go ranola magareng ga Setswana le Sealbania ke borogo jo bo kgatlhang jo bo golagang setso sa borwa jwa Aferika le setso sa dinaga tsa Balkan. Le fa go na le dipharologano tse di tseneletseng tsa thutapuo le ngwao, ka thulaganyo e e siameng, go dirisa transcreation ka nepagalo, le tirisano le babueledi ba tlholego, moranolodi mongwe le mongwe o ka kgona go tlisa melaetsa e e nonofetseng, e e tletseng ka bokao. Thutapuo ya Setswana le Sealbania e tswelela go nna ntlha e e kgatlhang mo go ba ba ithutang dipuo, mme go ranola ka setsebi ke tsela e e molemo ya go godisa kutlwano magareng ga ditšhaba tseno ka bobedi. Ka go dira jalo, re tsweletsa molaetsa wa go dirisana mmogo le go abelana boitseanape magareng ga babui ba Setswana le babui ba Sealbania mo borwa jwa Yuropa le Aferika.