Gabatarwa kan Alakar Harsunan Hausa da Kroatiyanci
Harshen Hausa yana daya daga cikin manyan harsunan Afirka da ake magana da su a yankin yammacin Afirka, musamman a kasashen Najeriya, Nijar, Kamaru, da kuma sassan Arewacin Afirka. Shi kuma harshen Kroatiya (Croatian), wanda yake daya daga cikin rukunin harsunan Slavic na Kudu, shi ne harshen hukuma a kasar Kroatiya da ke yankin Turai. A fagen sadarwa na duniya, bukatar fassara tsakanin wadannan harsuna biyu tana kara girma saboda habakar huldar kasuwanci, ilimi, da kuma yawon bude ido tsakanin kasashen Afirka da Turai.
Fassara daga Hausa zuwa Kroatiyanci tana da sarkakiya ta musamman domin harsunan biyu sun fito ne daga iyalai daban-daban na harshe. Hausa tana karkashin rukunin Afroasiatic (Chadic), yayin da Kroatiyanci yake karkashin rukunin Indo-European. Saboda haka, babu wata dangantaka ta asali ko ta nahawu da ke tsakaninsu. Wannan ya sa aikin fassara tsakanin wadannan harsuna yake bukatar dabarun kwararru da zurfin fahimtar al'adu daban-daban.
Bambance-Bambancen Tsarin Nahawu da Tsarin Jumla
Daya daga cikin manyan kalubalen da masu fassara ke fuskanta shi ne bambancin nahawu tsakanin Hausa da Kroatiyanci. Ga kadan daga cikin muhimman abubuwan da ya kamata a lura da su:
- Tsarin Cases (Declensions) a Kroatiyanci: Harshen Kroatiya yana amfani da tsarin sunaye da siffofi na musamman da ake kira "Cases" guda bakwai (Nominativ, Genitiv, Dativ, Akuzativ, Vokativ, Lokativ, da Instrumental). Wannan yana nufin cewa karshen kowace suna ko sifa yana canzawa dangane da matsayinya a jumla ko kuma prepositions (kalmomin nuni) da ke biye da ita. Harshen Hausa ba shi da wannan tsarin; maimakon haka, yana amfani da kalmomin nuni kamar "a", "da", "daga", "zuwa", da kuma tsarin jimloli na nuni don bayyana wadannan alaka.
- Tsarin Jinsi (Gender): A harshen Hausa, akwai jinsi guda biyu kacal: namiji da mace. Amma a harshen Kroatiya, akwai jinsi guda uku: namiji (muški rod), mace (ženski rod), da kuma jinsi na tsaka-tsaki (srednji rod). Wannan jinsi na uku yana bukatar mai fassara ya kasance mai lura sosai wajen daidaita sifofi da fi'ili lokacin da yake fassara kalmomin Hausa da ba su da takamaiman jinsi zuwa Kroatiyanci.
- Wakilin Suna da Lokaci (Aspect and Pronouns): Hausa tana amfani da wakilan suna na lokaci (person-aspect markers) kamar "na, kana, ya, yana, za su" don nuna lokaci da kuma wanda yake yin aikin. A Kroatiyanci kuma, ana nuna lokaci ne ta hanyar canza karshen fi'ili kansa (conjugation), sannan ana amfani da rukunin fi'ili na musamman (aspects: svršeni da nesvršeni) don nuna ko aikin ya kammala ko yana ci gaba.
Kalubalen Al'adu da Karin Magana
Harshe ba wai kawai kalmomi ba ne; madubin rayuwa ne da al'adar mutane. Kasar Hausa tana da al'adu da addini (musamman Musulunci) wadanda suka yi tasiri sosai a kan harshen Hausa. Kalmomin gaisuwa, fatan alheri, da karin magana na Hausa galibi suna dauke da kalmomin addini kamar "Insha Allah", "Alhamdulillah", ko "Barka da shan ruwa". Fassarar wadannan kalmomi kai tsaye zuwa harshen Kroatiya na iya rasa ainihin ma'anarsu ko kuma su zama marasa ma'ana ga mai karatu dan kasar Kroatiya wanda mafi yawansu mabiya addinin Kiristanci ne.
Haka kuma, karin maganar Hausa kamar "Zaman lafiya ya fi zama dan sarki" ko "Kaza mai kwana a tantabarar wani..." ba za a iya fassara su kalma bayan kalma ba. Dole ne mai fassara ya nemo karin magana na Kroatiyanci wanda ke da irin wannan ma'ana ko kuma ya yi bayanin ma'anar cikin sauki. Dabarar fassarar al'adu (cultural localization) ita ce mafi dacewa a nan domin isar da sako ba tare da canza ainihin manufar marubucin farko ba.
Dabarun Kwararru Don Samun Fassara Mai Kyau
Ga masu son gudanar da ayyukan fassara tsakanin wadannan harsuna biyu cikin nasara, ga wasu muhimman shawarwari:
- Guji Fassara Kalma bayan Kalma (Literal Translation): Fassara kalma bayan kalma tana haifar da jumloli marasa ma'ana da kuma kuskuren nahawu. Yana da kyau a karanta dukkan sakin layi, a fahimci sakon, sannan a sake gina shi a cikin harshen Kroatiya ta hanyar amfani da salon rubutunsu na asali.
- Amfani da Harshe na Uku a Matsayin Gada (Bridge Language): Tunda babu kamus na kai-tsaye tsakanin Hausa da Kroatiyanci, galibi ana amfani da harshen Ingilishi a matsayin gada. Kuna iya fassara daga Hausa zuwa Ingilishi, sannan daga Ingilishi zuwa Kroatiyanci. Sai dai dole ne a kiyaye don gudun kada ma'anar asali ta bace yayin wannan fassara ta matakai biyu.
- Sanin Yanayin Masu Karatu (Target Audience): Kafin fara fassara, tambayi kanka: Wane ne zai karanta wannan rubutun? Shin rubutu ne na shari'a, na likitanci, ko kuma na adabi? Zabar kalmomin da suka dace da yanayin rubutun yana da matakar muhimmanci.
- Amfani da Kayan Aiki na Zamani (CAT Tools): Kayan aiki kamar SDL Trados ko Smartcat suna taimakawa wajen adana kalmomi (translation memories) da kuma tabbatar da cewa an yi amfani da kalma guda daya a duk tsawon takardar aiki.
Matakan Tabbatar da Inganci da Gyaran Rubutu
Bayan an kammala fassarar takarda daga Hausa zuwa Kroatiyanci, aikin bai kare ba tukuna. Mataki na gaba shi ne gyara da kuma bitar rubutu (proofreading and editing). Wannan mataki yana bukatar a hada gwiwa da wani kwararre wanda yaren mahaifiyarsa yake Kroatiyanci (native speaker). Shi wannan kwararren zai iya karanta rubutun ya gano idan akwai jumlolin da suke da wuyar fahimta ko ko ba su dace da salon magana na al'ummar Kroatiya ba.
Bugu da kari, yin amfani da dabarun binciken lafazi da nahawu na taimakawa wajen tabbatar da cewa rubutun ba shi da kowane irin kuskure na rubutu ko na alamomin rubutu. Rubutu mai tsafta yana nuna kwarewar mai fassara kuma yana samar da gamsuwa ga abokin ciniki.
Kammalawa da Shawarwari ga Masu Fassara
Fassara daga Hausa zuwa Kroatiyanci aiki ne mai matukar tasiri wajen hada al'adu daban-daban. Ko da yake akwai kalubale da yawa na nahawu da na al'adu, bin dabarun da suka dace da kuma zurfafa bincike na taimakawa wajen shawo kan wadannan cikas. Masu fassara da ke da burin yin fice a wannan fage dole ne su kasance masu ci gaba da koyo da kuma bibiyar sabbin kalmomi da salon magana da ke shiga cikin harsunnan biyu yau da kullum.