Phetolelo ya dipuo ke borogo jo bo kopanyang ditso, megopolo le maemo a a farologaneng a matshelo a batho. Fa re bua ka go fetolela go tswa ka Setswana, jo e leng nngwe ya dipuo tsa Bantu tse di buiwang thata mo borwa ba Aferika (segolo bogolo mo Botswana le Aferika Borwa), go ya go Se-Sundanese (puo ya se-Austronesian e e buiwang ke batho ba ba fetang dimilione di le masome a mane mo bophirima ba setlhakatlhake sa Java kwa Indonesia), re lebana le kgang ya go golaganya mafatshe a mabedi a a farologaneng gotlhelele ka ditso, thutapuo le mekgwa ya puisano. Kaelo eno e tlhalosa ka botlalo ditsela tse di raraaneng tsa thutapuo, ditso, le maano a setegeniki a baranolodi ba tshwanetseng go a latela go netefatsa phetolelo e e nepagetseng le e e amulesegang mo go ba ba buang Se-Sundanese.
Pharologano ya Thutapuo le Popego ya Mafoko (Syntax)
Ntlha ya ntlha e e hlahlobang bokgoni ba mofetoleli ke thulaganyo ya mafoko mo polelong. Setswana le Se-Sundanese ka bobedi di dirisa thulaganyo ya Sediri-Tiriwa-Modirwa (Subject-Verb-Object - SVO) e le thulaganyo ya konokono. Le fa go ntse jalo, tsela e thulaganyo eno e dirisiwang ka yona e farologana fela thata fa re tsenelela mo dintlheng tsa thutapuo e e raraaneng.
Mo Setswaneng, thulaganyo eno e gagametse thata mme e laolwa ke ditumalano tsa dika-ina (subject concords) le ditumalano tsa sediriwa. Sekai, fa re re "Monna o a kwala", "o" ke tumalano ya sediri e e tsamaelanang le leina "monna" (klase ya 1). Mo go Se-Sundanese, ga go na ditumalano tseno tsa dika-ina mo maading a a kwafetseng. Le fa go ntse jalo, Se-Sundanese se na le tshekamelo e e maatla ya go dirisa dipolelo tsa sedirwa (passive voice) mo dipolelong tse di tlwaelegileng tsa letsatsi le letsatsi. Fa mofetoleli a ranola dipolelo tse di dirang (active sentences) go tswa mo Setswaneng, gantsi o tshwanetse go di fetolela mo dipolelong tsa sedirwa mo go Se-Sundanese a dirisa ditlhaolamose (prefixes) tse di ja ka "di-" go netefatsa gore polelo e utlwala e le ya tlholego.
Ntlha e nngwe ya botlhokwa ke gore Se-Sundanese se na le mefuta e e farologaneng ya maading (verbs) a a fetolang popego go ya ka tsela e polelo e rulagantsweng ka yona, mme gantsi tsela e ba bontshang tiragalo e e sa ntseng e dirwa (aspect) e farologana le ya Setswana. Setswana se dirisa mathodi a thutapuo a a ja ka "a", "tla", "ne" go supa nako, fa Se-Sundanese se dirisa mafoko a a ikemetseng a a ja ka "keur" (go supa tiragalo e e tsweletseng) kapa "geus" (go supa tiragalo e e setseng e fetile) go na le go fetola leodi ka bolona ka ditsela tse di raraaneng ja ka Setswana.
Diklase tsa Maina tsa Setswana le Maemo a Puo a Se-Sundanese
Nngwe ya dikgwetlho tse di kgolo mo thutapuong ke go tsamaisana ga thulaganyo ya diklase tsa maina (noun classes) tsa Setswana le dintlha tsa thutapuo ya Se-Sundanese. Setswana se na le diklase tsa maina tse di fetang lesome le botlhano, tse di laolang gore polelo yotlhe e tla thubega jang ka ditsela tsa ditumalano (concordial agreement). Klase nngwe le nngwe e na le seka-ina sa yona se se lebaneng. Diklase tseno di laola le dintlha tsa bong (singular/plural) ka go fetola ditlhaolamose, ja ka go fetola "monna" (mongwe) go ya go "banna" (ba le bantsi).
Ka fa letlhakoreng le lengwe, Se-Sundanese ga se na diklase tsa maina tse di ja ka tsa dipuo tsa se-Bantu. Mo boemong ba moo, Se-Sundanese se bontsha bontsi ka go dirisa go boelediwa ga mafoko (reduplication) kapa go tsenya ditlhaolamare (infixes), ja ka go fetola "budak" (ngwana) go ya go "barudak" (bana) ka go dirisa infix "-ar-". Gape, Se-Sundanese se dirisa thulaganyo e e raraaneng ya "Maemo a Puo" (Underlying Speech Registers kapa Undak-usuk Basa). Maemo ano a arogantswe ka mekhahlelo e le mmalwa go ya ka maemo a batho ba ba buang:
- Kasar (Puo e e sa tlhotlhelegang): E dirisiwa fa go buiwa le ditsala tse di gaufi thata, kapa fa go buiwa ka diphologolo.
- Loma (Puo ya tlwaelo / e e lekaneng): E dirisiwa mo ditsaleng tsa maemo a a lekanang kapa mo bathong ba o ba itseng sentle mme go se na pharologano e kgolo ya dingwaga.
- Halus (Puo ya tlotlo / e e ikgethileng): E arogantswe gape ka Halus keur sorangan (ya go bua ka boikokobetso ka ga gago) le Halus keur batur (ya go supa tlotlo e e kwa godimo mo go ba bangwe, ja ka bagolo, baeteledipele, kapa batho ba ba sa ba itseng).
Kgwetlho e kgolo ya mofetoleli wa Setswana go ya go Se-Sundanese ke go lemoga maemo a tiriso mo mekwalong ya Setswana. Le fa Setswana se na le tlotlo (ja ka go dirisa "go-" kapa "lo-" mo go bueng le bagolo), ga se na thulaganyo e e gagametseng ya mafoko a a farologaneng ka go felela ga one go ya ka maemo a tlotlo ja ka Se-Sundanese. Mofetoleli o tshwanetse go sekaseka temana ya Setswana ka kelotlhoko go bona gore a e buiwa ke mang, e kwaletswe mang, mme a bo a kgetha mafoko a a lebaneng a Se-Sundanese (Kasar, Loma, kapa Halus) go ya ka maemo ao.
"Transcreation" le go Toloka Maele le Diane
Phetolelo e e atlegileng ga e felle fela mo go fetoleng mafoko ka boditshaba; e kopa go fetolela setso le dikakanyo tsa setso. Mo gantsi, Setswana se humile ka maele le diane tse di tletseng botlhale ba se-Afrika. Go ranola dintlha tseno ka tlhamalalo go ya go Se-Sundanese go ka feleletsa go sena tlhaloso e e utlwalang.
Fano ke ditsela tse di ka dirisiwang ke mofetoleli go ranola dintlha tseno tsa botlhokwa:
- Go bona seane se se tsamaelanang le sona (Equivalent Proverb): Sekai, seane sa Setswana se se reng "Mabogo dinku a thebana" se se supang botlhokwa ba go thusana, se ka ranolwa ka go dirisa seane sa Se-Sundanese se se supang mowa o o tshwanang wa tirisano-mmogo (Gotong Royong). Diane tsa Se-Sundanese tse di ja ka "Ka cai kudu maruk-maruk, ka darat kudu muru-muru" di ka dirisiwa go supa mowa wa kutlwano le go dira mmogo.
- Go ranola ka go tlhalosa (Descriptive Translation): Fa go sena seane se se tsamaelanang ka tlhamalalo, mofetoleli o tshwanetse go dirisa maano a go tlhalosa molaetsa wa seane go na le go ranola mafoko fela. Sekai, "Lore lo ojwa lo sa le metsi" e ka ranolwa ka go tlhagisa tlhaloso ya gore "bana ba tshwanetse go rutwa mekgwa e e siameng ba sa le bannye" mo puong ya Se-Sundanese.
- Go ranola ka go bopa sesha (Transcreation): Mokgwa ono o letla mofetoleli go thubaka molaetsa otlhe wa letlhaku la Setswana mme a o bope sesha ka ditsela tse di tla utlwalang mo go ba ba buang Se-Sundanese, a dirisa ditshwantsho tsa puo le mekgwa ya bone ya botshelo.
Dintlha tsa Mopeleto (Orthography) le Modumo wa Mafoko (Phonetics)
Go fetolela maina a batho, a mafatshe, le mafoko a mantshwa go batla gore mofetoleli a ele tlhoko kafa medumo ya dipuo tse pedi tseno e farologanang ka gona. Setswana se na le ditumammogo tse di raraaneng ja ka "tsh", "tlh", "kg", le ditumatshebe tse di ja ka "š" le "tš". Mo go Se-Sundanese, medumo eno ga e yo mo thulaganyong ya bone ya dinaledi ya tlholego.
Mofetoleli o tshwanetse go lemoga gore medumo ya vowels mo go Se-Sundanese e na le mefuta e le supa, go akaretsa le vowels tse di kgethegileng ja ka "é" (e e bulegileng), "e" (e e tswetseng / schwa), le "eu". Medumo eno e farologane thata le vowel tse tlhano tsa konokono tsa Setswana. Ka jalo, fa go ranolwa maina kapa mafoko a a sa tlhokeng go fetolwa, go botlhokwa go a kwala ka tsela e e tla thusang mmadi wa Sundanese go a bala sentle, ntle le go latlhegelwa ke moribo wa tshimologo. Sekai, leina "Tshepo" le ka kwalwa e le "Tsepo" go potlaka tiriso ya diditshaba tsa legae la Sundanese.
Dintlha tsa Setegeniki tsa go netefatsa Boleng ba Phetolelo
Go tokafatsa phetolelo ya go tswa ka Setswana go ya go Se-Sundanese, go tlhokega gore go dirisiwe ditsela tsa segompieno tsa setegeniki le mekgwa e e netefaditsweng ya tshekatsheko ya boleng. Ka ntlha ya go farologana ga mafatshe le go tlhokega ga didirisiwa tse di tletseng tsa phetolelo gareng ga dipuo tse pedi tseno, baranolodi ba tshwanetse go latela ditsela tse di latelang:
- Go tlhoma Bukantswe ya Mafoko a a Tlwaelegileng (Glossary Development): E re ka go se na didirisiwa tse di tletseng tsa phetolelo e e tseneletseng ya Setswana-Sundanese, go botlhokwa gore baranolodi ba itlhomele bukantswe ya mafoko le ditlhaloso tse di amanang le thuto ya bone (technology, healthcare, law, jalo-jalo). Sena se netefatsa gore phetolelo e nna e e lolameng go ralala ditokumente tsotlhe.
- Go dirisa Didirisiwa tsa Phetolelo tse di Thusiwang ke Khomputara (CAT Tools): Tiriso ya ditshupetso tsa phetolelo (Translation Memories) e thusa go boloka mafoko le dipolelo tse di setseng di fetoletswe. Sena se fokotsego ditshenyegelo le nako, mme se oketsa boleng ba phetolelo.
- Tshekatsheko ya Ditso (Cultural Review): Morago ga phetolelo e e tlhamaletseng, go botlhokwa gore mofetoleli wa legae wa Sundanese (native speaker) a hlahlobe temana eo go netefatsa gore ga go na mafoko a a ka utlwalang a le makgaphila kapa a a sa lebanang le mekgwa ya bone ya botshelo.
Phetolelo gareng ga Setswana le Se-Sundanese ke boitemogelo jo bo humileng jo bo batlang go feta fela kitso ya mafoko. E batla kutlwisiso e e tseneletseng ya thutapuo, maemo a loago a dipuo tseno, le tlhompho ya ditso tsa mafatshe a mabedi a a farologaneng. Ka go latela maano a a kgethegileng a thutapuo le tiriso ya didirisiwa tsa segompieno tsa phetolelo, baranolodi ba ka netefatsa gore molaetsa o fetisediwa ka botlalo, o sa latlhegelwa ke boleng kapa tlhaloso ya ona ya tshimologo.