Fassara tsakanin harsuna biyu wadanda ba su da dangantaka ta kusa ko kadan ta fuskar asali ko ta yankin kasa, kamar harshen Hausa da kuma yaren Poland (wanda aka fi sani da Polish), aiki ne mai matukar sarkakiya da bukatar kwarewa ta musamman. Hausa harshe ne na rukunin Chadic da ake magana da shi a Yammacin Afirka, musamman a kasashen Najeriya, Nijar, da sauran makwabtansu, yayin da yaren Polish yake daya daga cikin harsunan Slavic na Yammacin Turai da ake magana da shi a kasar Poland. Wannan kasida tana yin nazari na tsanaki kan yadda ake gudanar da fassarar Hausa zuwa Polish, matsalolin nahawu da na al'ada da ake fuskanta, da kuma shawarwari na kwarai ga masu fassara domin samar da aiki mai inganci da zai gamsar da masu karatu.
Bambance-Bambancen Tsarin Harshe Tsakanin Hausa da Polish
Domin gudanar da fassarar Hausa zuwa Polish cikin nasara, dole ne mai fassara ya fahimci tsarin nahawun kowane harshe daki-daki. Wadannan harsuna guda biyu suna da banbanci mai nisa ta fuskar tsari, lafazi, da kuma yadda ake gina jumloli a aikace.
Tsarin Nahawu da Lakabin Suna (Declension da Conjugation)
Shi yaren Polish sananne ne a duniya wajen samun sarkakiyar tsarin nahawu, musamman ta fuskar lakabin suna (declension). Polish yana da yanayi bakwai (cases) na sunaye, inda karshen suna ko siffa yake canzawa dangane da matsayinsa ko aikinsa a cikin jumla (kamar nominative, genitive, dative, accusative, instrumental, locative, da vocative). A gefe guda, harshen Hausa ba shi da wadannan yanayi bakwai na sunaye. Hausa yana amfani da wakilin suna da kuma tsarin daidaita jinsi (mace ko namiji) da adadi (daidaiku ko jam'i) ta hanyar amfani da karin kumallo ko karshen kalma, amma canjin ba ya kai matakin yaren Polish kwata-kwata. Wannan yana nufin mai fassara dole ne ya san takamaiman yanayin da sunan yake ciki a cikin jimlar Hausa kafin ya iya zaba masa karshen kalma da ya dace a yaren Polish.
Bugu da kari, aikatau a yaren Polish yana da tsarin canzawa (conjugation) mai rikitarwa dangane da lokaci, jinsi, adadi, da kuma yanayin aiki (aspect - perfective da imperfective). A harshen Hausa, lokaci da yanayin aikatau galibi ana nuna su ne ta hanyar wakilin sunan mai aikatawa (kamar na, kana, ka, zaka, da sauran su) maimakon canza tushen aikatau din kansa. Saboda haka, mai fassara yana bukatar sanin yadda zai isar da ma'anar lokaci da yanayin aiki na Hausa zuwa cikin filla-filla na yaren Polish ba tare da an rasa ma'anar ba.
Tsarin Jinsi (Gender System)
A harshen Hausa, akwai jinsi biyu kacal: namiji da mace. Kusan kowace kalma tana da jinsi daya daga cikin wadannan, kuma hakan yana shafar yadda ake gina jumla. Amma a yaren Polish, akwai jinsi uku ga abubuwa marasa rai da wasu masu rai (namiji, mace, da tsaka-tsaki - masculine, feminine, neuter), sannan kuma akwai rarrabuwa ta musamman ga jam'i na maza masu rai (masculine personal) da sauran abubuwa (non-masculine personal). Wannan rarrabuwa tana shafar yadda siffofi da aikatau ke bin suna a cikin jumlar Polish, wanda hakan ke kara wuyar fassarawa ga wanda bai saba da tsarin harsunan Turai ba.
Kalubale na Musamman Wajen Fassarar Hausa Zuwa Polish
Baya ga bambancin nahawu, akwai wasu kalubale na musamman da ke tasowa saboda banbancin al'adu, yanayin kasa, da kuma tarihin masu magana da wadannan harsuna mabanbanta.
Rashin Kalmomi Masu Daidaita Juna (Lexical Gaps)
Saboda Hausa da Polish suna rayuwa ne a yankuna mabanbanta na duniya, akwai abubuwa da yawa na al'ada, abinci, tufafi, da yanayin kasa wadanda babu kalmomin su kai tsaye a daya harshen. Misali, kalmomi kamar "tuwo", "gora", "fura", ko "dambe" suna da wuyar fassara zuwa Polish ba tare da yin bayani daki-daki ba ko kuma amfani da kalmomin aro. Haka kuma, abubuwan al'adun Poland kamar "pierogi", "barszcz", ko bukukuwan gargajiya na kasar Poland suna bukatar fasaha ta musamman kafin a iya daidaita su da fahimtar mai karatu dan kasashen Hausa idan ana fassarawa.
Karin Magana da Salon Magana (Idioms da Metaphors)
Harshen Hausa yana da arzikin karin magana da salon magana da ke da alaka da rayuwar karkara, dabbobi, da kuma dabi'un zamantakewa na al'ummar Hausawa. Fassara wadannan karin magana kai tsaye (literal translation) zuwa Polish zai iya haifar da rudani ko kuma rashin ma'ana gaba daya ga mai karatu na kasar Poland. Misali, karin maganar Hausa "Kada ka biye wa rawar kaza, domin tana da kafafu da yawa" ba za ta yi ma'ana ba idan aka fassara ta kalma-dajen-kalma zuwa Polish. Mai fassara dole ne ya nemo karin magana na Polish mai dauke da sako ko darasi iri daya, ko kuma ya fassara ma'anar a fili domin mai karatu ya fahimta.
Dubaru da Hanyoyin Samun Kyakkyawar Fassara
Domin shawo kan wadannan matsaloli da kuma samar da fassara mai inganci, ga wasu muhimman dubaru da ya kamata masu fassara su bi a lokacin da suke gudanar da aiki:
- Kwarewa a Harsunan Biyu: Bai isa kawai a iya magana da harsunan ba; dole ne mai fassara ya kasance yana da zurfin ilimin nahawu da tsarin adabi na Hausa da kuma Polish domin kauce wa kura-kurai na yau da kullum.
- Amfani da Fassarar Sadarwa (Communicative Translation): Maimakon fassara kalma da kalma, ya kamata a mayar da hankali kan isar da sakon jumlar ta yadda mai karatu dan Poland zai karanta shi kamar a yarensa aka rubuta shi tun farko ba tare da jin cewa an yi fassara ba.
- Gudanar da Bincike na Kwarai: Lokacin da aka ci karo da kalmomin al'ada ko na fasaha, yin bincike a kan layi ko tuntubar masana harshe na da matukar muhimmanci domin samun kalmar da ta fi dacewa.
- Tsarukan Fasaha na Zamani da Gyaran Dan Adam: Kodayake na'urorin fassara na kwamfuta suna taimakawa wajen saurin aiki, amma ba su da ikon fahimtar al'adu ko salon magana na Hausa da Polish da kyau. Don haka, gyaran dan Adam (post-editing) ya zama dole kafin a fitar da aikin karshe.
Shawarwari ga Masu Neman Kwarewa a Wannan Fanni
Kasuwar fassara tsakanin harsunan Afirka da na Turai tana ci gaba da bunkasa saboda alakar kasuwanci, ilimi, da kuma diflomasiyya na kasa da kasa. Masu son kwarewa a fassarar Hausa zuwa Polish suna bukatar su jajirce wajen karanta littattafai na kowane harshe, kallon fina-finai, da kuma shiga cikin tattaunawa ta adabi domin bunkasa sanin kalmomi da salon magana na zamani. Tuntubar mutanen da ke jin harshen tun filhal (native speakers) a kowane bangare zai taimaka kwarai wajen tabbatar da cewa fassarar da ake yi tana tafiya da zamani kuma tana da karbuwa a idon masu karatu a kasashen Turai da Afirka.