ການແປພາສາລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາຢີ່ປຸ່ນ ເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍ ແລະ ຕ້ອງອາໄສຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ທາງດ້ານຄຳສັບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ວິຖີຊີວິດຂອງຜູ້ໃຊ້ທັງສອງພາສາ. ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສານີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ວິວັດທະນາການທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍ ແລະ ອາລົມຂອງຕົ້ນສະບັບໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຂະບວນການ, ຂໍ້ຄວນລະວັງ, ແລະ ເຄັດລັບຕ່າງໆ ທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຢີ່ປຸ່ນຂອງທ່ານມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດທີ່ສຸດ.
1. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (SVO vs SOV)
ຫນຶ່ງໃນອຸປະສັກທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາຢີ່ປຸ່ນແມ່ນ ໂຄງສ້າງຂອງປະໂຫຍກ. ພາສາລາວໃຊ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ Subject-Verb-Object (SVO) ຫຼື ປະທານ + ກິລິຍາ + ກຳ ເຊິ່ງຄ້າຍຄືກັບພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາຈີນ. ຕົວຢ່າງ: "ຂ້ອຍ (ປະທານ) ກິນ (ກິລິຍາ) ເຂົ້າ (ກຳ)".
ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາຢີ່ປຸ່ນໃຊ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບ Subject-Object-Verb (SOV) ຫຼື ປະທານ + ກຳ + ກິລິຍາ. ຕົວຢ່າງ: "わたしは (ຂ້ອຍ/ປະທານ) ご飯を (ເຂົ້າ/ກຳ) 食べます (ກິນ/ກິລິຍາ)". ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ຄຳກິລິຍາຫຼັກຂອງປະໂຫຍກໃນພາສາຢີ່ປຸ່ນຈະຢູ່ທ້າຍປະໂຫຍກສະເໝີ. ນັກແປຈຶ່ງຕ້ອງໄດ້ປ່ຽນແປງລໍາດັບການຄິດ ແລະ ການຮຽງຄຳສັບໃໝ່ທັງໝົດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນໃນການສື່ສານ.
2. ການນຳໃຊ້ຄຳຊ່ວຍໃນພາສາຢີ່ປຸ່ນ (Particles - 助詞)
ພາສາຢີ່ປຸ່ນມີການນຳໃຊ້ຄຳຊ່ວຍ ຫຼື "Particles" (ເຊັ່ນ は, が, を, に, で) ເພື່ອລະບຸໜ້າທີ່ຂອງຄຳນາມໃນປະໂຫຍກ ເຊິ່ງລະບົບນີ້ບໍ່ມີໃນພາສາລາວ. ໃນພາສາລາວ, ຄວາມໝາຍ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງຄຳສັບຈະຖືກກຳນົດດ້ວຍຕຳແໜ່ງຂອງມັນໃນປະໂຫຍກ. ດັ່ງນັ້ນ, ເມື່ອແປພາສາລາວເປັນພາສາຢີ່ປຸ່ນ ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນການເລືອກໃຊ້ຄຳຊ່ວຍໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຕົວຢ່າງ:
- は (wa) ແລະ が (ga): ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ບອກຫົວຂໍ້ຫຼັກ ຫຼື ປະທານຂອງປະໂຫຍກ ເຊິ່ງການເລືອກໃຊ້ລະຫວ່າງສອງຕົວນີ້ມັກສ້າງຄວາມສັບສົນໃຫ້ແກ່ນັກແປມືໃໝ່.
- を (wo): ໃຊ້ເພື່ອຊີ້ບອກກຳໂດຍກົງ (Direct Object) ທີ່ຖືກກະທຳໂດຍຄຳກິລິຍາ.
- に (ni) ແລະ で (de): ໃຊ້ເພື່ອບອກສະຖານທີ່, ເວລາ ຫຼື ວິທີການ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນການນຳໃຊ້ຢ່າງຊັດເຈນ.
ການລະເລີຍ ຫຼື ໃຊ້ຄຳຊ່ວຍຜິດປະເພດ ຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກພາສາຢີ່ປຸ່ນຟັງເບິ່ງບໍ່ເປັນທຳມະຊາດ ຫຼື ອາດເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນແປງໄປຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
3. ລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ວັດທະນະທຳການໃຫ້ກຽດ (Keigo - 敬語)
ວັດທະນະທຳຍີ່ປຸ່ນໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງກັບຄວາມອາວຸໂສ, ສະຖານະທາງສັງຄົມ, ແລະ ຄວາມໃກ້ຊິດສະໜິດສະໜົມ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ສະທ້ອນອອກມາໃນພາສາໂດຍຜ່ານລະບົບຄຳສຸພາບທີ່ເອີ້ນວ່າ "Keigo" (敬語) ເຊິ່ງແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດຫຼັກຄື:
- 丁寧語 (Teineigo): ພາສາສຸພາບທົ່ວໄປ (ມັກລົງທ້າຍດ້ວຍ です ຫຼື ます).
- 尊敬語 (Sonkeigo): ພາສາຍົກຍ້ອງ ໃຊ້ເມື່ອເວົ້າເຖິງການກະທຳຂອງຜູ້ອື່ນທີ່ມີສະຖານະສູງກວ່າ ຫຼື ລູກຄ້າ.
- 謙譲語 (Kenjougo): ພາສາຖ່ອມຕົວ ໃຊ້ເມື່ອເວົ້າເຖິງການກະທຳຂອງຕົນເອງ ຫຼື ຄົນໃນກຸ່ມດຽວກັນ ເພື່ອສະແດງຄວາມອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົວຕໍ່ຜູ້ຟັງ.
In ພາສາລາວ ເຖິງວ່າມີຄຳສຸພາບ ແລະ ຄຳລາຊາສັບ ແຕ່ລະບົບການແບ່ງລະດັບຄວາມສຸພາບໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ການເຮັດວຽກບໍ່ໄດ້ຊັບຊ້ອນເທົ່າກັບພາສາຢີ່ປຸ່ນ. ນັກແປຕ້ອງວິເຄາະສະຖານະການ ແລະ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຜູ້ເວົ້າ ແລະ ຜູ້ຟັງໃນຕົ້ນສະບັບພາສາລາວຢ່າງລະອຽດ ເພື່ອເລືອກລະດັບ Keigo ທີ່ເໝາະສົມໃນພາສາຢີ່ປຸ່ນ.
4. ເຄັດລັບ ແລະ ເຕັກນິກການແປພາສາລາວເປັນພາສາຢີ່ປຸ່ນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ບົດແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ ນັກແປຄວນນຳໃຊ້ເຕັກນິກຕໍ່ໄປນີ້:
- ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ (Literal Translation): ການແປຕົງຕົວມັກຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກພາສາຢີ່ປຸ່ນອ່ານບໍ່ເຂົ້າໃຈ ຫຼື ຜິດໄວຍາກອນ. ຄວນອ່ານເພື່ອຈັບໃຈຄວາມສຳຄັນ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຮຽບຮຽງໃໝ່ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທຳມະຊາດຂອງພາສາຢີ່ປຸ່ນ.
- ການຈັດການກັບຄຳລະເວັ້ນປະທານ (Ellipsis): ໃນພາສາຢີ່ປຸ່ນ ຫາກບໍລິບົດຈະແຈ້ງແລ້ວ ຜູ້ເວົ້າມັກຈະລະເວັ້ນປະທານ (ເຊັ່ນ "ຂ້ອຍ" ຫຼື "ເຈົ້າ"). ນັກແປທີ່ດີຕ້ອງຮູ້ວ່າເວລາໃດຄວນຕັດປະທານອອກເພື່ອໃຫ້ປະໂຫຍກມີຄວາມກະທັດຮັດ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ.
- ການເລືອກໃຊ້ສຳນວນ ແລະ ຄຳອຸປະມາ: ທັງສອງພາສາມີສຳນວນທີ່ສະທ້ອນເຖິງວັດທະນະທຳສະເພາະ. ການແປສຳນວນລາວເປັນສຳນວນຢີ່ປຸ່ນ ບໍ່ຄວນແປຕົງຕົວ ແຕ່ໃຫ້ຊອກຫາສຳນວນຢີ່ປຸ່ນທີ່ມີຄວາມໝາຍ ແລະ ນ້ຳໜັກຂອງການສື່ສານທີ່ໃກ້ຄຽງກັນທີ່ສຸດ.
- ການກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາຢີ່ປຸ່ນກວດກາຄືນ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າບໍ່ມີການໃຊ້ຄຳສັບທີ່ແປກປະຫຼາດ ຫຼື ຜິດວັດທະນະທຳ.
5. ຄວາມທ້າທາຍຂອງຄຳສັບສະເພາະ ແລະ ການແປຄຳທັບສັບ
ພາສາລາວ ແລະ ພາສາຢີ່ປຸ່ນມີລະບົບການຢືມຄຳສັບທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ພາສາຢີ່ປຸ່ນມີການນຳໃຊ້ຕົວອັກສອນ Katakana ເພື່ອຂຽນຄຳທັບສັບຈາກພາສາຕ່າງປະເທດ (ໂດຍສະເພາະພາສາອັງກິດ) ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ໃນຂະນະທີ່ພາສາລາວອາດຈະໃຊ້ຄຳສັບພື້ນເມືອງ ຫຼື ຄຳບາລີ-ສັນສະກິດ ທີ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກພຸດທະສາສະໜາ.
ເມື່ອແປຄຳສັບສະເພາະທາງດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ, ທຸລະກິດ ຫຼື ວິທະຍາສາດ, ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບຄຳສັບ Katakana ທີ່ນຳໃຊ້ໃນວົງການນັ້ນໆ ເພາະການແປອະທິບາຍຄວາມໝາຍຍາວໆ ຈະເຮັດໃຫ້ບົດແປຂາດຄວາມເປັນມືອາຊີບ ແລະ ບໍ່ເໝາະສົມກັບການໃຊ້ງານຈິງ.
ສະຫຼຸບ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຢີ່ປຸ່ນ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປເປັນອີກພາສາໜຶ່ງ ແຕ່ມັນຄືການຂ້າມຜ່ານຂົວຕໍ່ທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ແນວຄິດ. ການຝຶກຝົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ການສັງເກດວິທີການນຳໃຊ້ພາສາຂອງເຈົ້າຂອງພາສາ, ແລະ ການເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ຈະຊ່ວຍພັດທະນາທັກສະການແປຂອງທ່ານໃຫ້ກ້າວໄປສູ່ລະດັບມືອາຊີບໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.