ការបកប្រែភាសាគឺជាស្ពានចម្លងវប្បធម៌ និងចំណេះដឹងរវាងប្រជាជាតិ និងប្រជាជាតិ។ នៅក្នុងសម័យកាលសកលភាវូបនីយកម្មនេះ តម្រូវការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាព័រទុយហ្គាល់បាននិងកំពុងកើនឡើងជាលំដាប់ ទោះបីជាភាសាទាំងពីរនេះមានប្រភពដើម និងរចនាសម្ព័ន្ធខុសគ្នាស្រឡះក៏ដោយ។ ភាសាខ្មែរជាភាសាឯកព្យាង្គ និងមានលក្ខណៈវិភាគ ចំណែកឯភាសាព័រទុយហ្គាល់គឺជាភាសាសំយោគដែលមានប្រភពមកពីឡាតាំង។ ការយល់ដឹងអំពីដំណើរការ ភាពខុសគ្នា និងគន្លឹះបកប្រែ គឺជារឿងចាំបាច់បំផុតដើម្បីសម្រេចបាននូវការបកប្រែប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ និងលំហូរន័យប្រកបដោយធម្មជាតិសម្រាប់អ្នកអានគោលដៅ។
១. ភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ និងវាក្យសព្ទ
ដើម្បីបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាព័រទុយហ្គាល់បានល្អ អ្នកបកប្រែត្រូវយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីភាពខុសគ្នានៃវេយ្យាករណ៍របស់ភាសាទាំងពីរ៖
- ប្រព័ន្ធកាល និងការបំបែកកិរិយាសព្ទ៖ ភាសាខ្មែរមិនមានការប្រែប្រួលទម្រង់កិរិយាសព្ទទៅតាមកាល ឬប្រធាននោះទេ ដោយយើងប្រើប្រាស់ពាក្យជំនួយកាលដូចជា "បាន" "កំពុង" ឬ "នឹង" ដើម្បីបញ្ជាក់ពេលវេលា។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាព័រទុយហ្គាល់មានប្រព័ន្ធកិរិយាសព្ទស្មុគស្មាញខ្លាំង ដែលតម្រូវឱ្យផ្លាស់ប្តូរកន្ទុយកិរិយាសព្ទទៅតាមប្រធាន ភេទ ចំនួន និងកាល (បច្ចុប្បន្នកាល អតីតកាល អនាគតកាល និងកាលលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗ)។ នេះជាចំណុចដែលអ្នកបកប្រែខ្មែរត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដើម្បីកំណត់កាលឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមបរិបទអត្ថបទច្បាប់ដើម។
- សង្គតិភាពភេទ និងចំនួននៃនាម៖ នៅក្នុងភាសាព័រទុយហ្គាល់ នាមទាំងអស់ត្រូវបានបែងចែកជាភេទប្រុស ឬភេទស្រី ហើយគុណនាម ឬសព្វនាមដែលមកពង្រីកនាមនោះត្រូវតែស្របគ្នាទាំងភេទ និងចំនួន (ឯកវចនៈ ឬពហុវចនៈ)។ ភាសាខ្មែរគ្មានការបែងចែកភេទលើនាម ឬការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់គុណនាមតាមនាមនោះឡើយ។ ដូចនេះ ការបកប្រែពាក្យធម្មតាពីខ្មែរដូចជា "តុ" (mesa - ភេទស្រី) ឬ "សៀវភៅ" (livro - ភេទប្រុស) ទៅជាព័រទុយហ្គាល់ តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ Article (o, a, os, as) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របតាមក្បួនវេយ្យាករណ៍។
- លំដាប់ពាក្យក្នុងល្បះ៖ ទោះបីជាភាសាទាំងពីរប្រើប្រាស់រចនាសម្ព័ន្ធ ប្រធាន-កិរិយាសព្ទ-កម្មបទ ជាទូទៅដូចគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការដាក់ទីតាំងគុណនាមមានភាពខុសគ្នា។ ក្នុងភាសាខ្មែរ គុណនាមតែងតែនៅពីក្រោយនាម (ឧទាហរណ៍៖ ឡានក្រហម) ចំណែកឯក្នុងភាសាព័រទុយហ្គាល់ គុណនាមភាគច្រើននៅពីក្រោយនាមដែរ (carro vermelho) ប៉ុន្តែមានករណីខ្លះដែលគុណនាមត្រូវដាក់នៅខាងមុខនាមដើម្បីបញ្ជាក់ន័យពិសេស ឬកម្រិតអារម្មណ៍ជាក់លាក់ណាមួយ។
២. បញ្ហាប្រឈមខាងវប្បធម៌ និងការធ្វើបរិការណ៍ភាសា
ការបកប្រែមិនមែនត្រឹមតែជាការប្តូរពាក្យមួយទៅពាក្យមួយនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបកប្រែវប្បធម៌ ghetto។ ភាពខុសគ្នានៃវប្បធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងវប្បធម៌អឺរ៉ុប ឬឡាទីន បង្កើតឱ្យមានចំណុចរាំងស្ទះមួយចំនួនដែលអ្នកបកប្រែត្រូវដោះស្រាយ៖
កម្រិតនៃការគួរសម និងឋានានុក្រម៖ ភាសាខ្មែរមានកម្រិតភាសាច្រើនស្រទាប់ទៅតាមឋានៈ សាយវង្ស ឬអាយុរបស់អ្នកសន្ទនា (ភាសាសាមញ្ញ ភាសាគួរគប្បី រាជស័ព្ទ និងសង្ឃស័ព្ទ)។ ក្នុងការបកប្រែទៅជាភាសាព័រទុយហ្គាល់ អ្នកបកប្រែត្រូវជ្រើសរើសរវាងការប្រើប្រាស់ទម្រង់មិនផ្លូវការ "tu" ឬទម្រង់ផ្លូវការ "você" (ឬ "o senhor / a senhora") ដើម្បីរក្សាទម្ងន់នៃការគោរពឱ្យបានសមស្របទៅនឹងអត្ថបទដើមរបស់ខ្មែរ និងទំនាក់ទំនងរវាងតួអង្គ។
ពាក្យស្លោក និងសម្ដីឧបមា៖ ការបកប្រែពាក្យស្លោកខ្មែរចំៗទៅជាភាសាព័រទុយហ្គាល់អាចធ្វើឱ្យអ្នកអានព័រទុយហ្គាល់មិនយល់ទាល់តែសោះ។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យស្លោកខ្មែរ "ធ្វើស្រែទាន់ក្តៅដី" មិនអាចបកប្រែចំអត្ថន័យពាក្យបានឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវស្វែងរកពាក្យស្លោកព័រទុយហ្គាល់ដែលមានន័យប្រហាក់ប្រហែល ដូចជា "Bater o ferro enquanto está quente" (វាយដែកខណៈពេលវានៅក្តៅ) ដើម្បីធានាថាអ្នកអានអាចយល់ន័យស៊ីជម្រៅបានភ្លាមៗ និងមានអារម្មណ៍ស្និទ្ធស្នាលជាមួយអត្ថបទ។
៣. គន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់ការបកប្រែឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងភាពត្រឹមត្រូវ
ដើម្បីធានាបាននូវគុណភាពការបកប្រែដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ខាងក្រោមនេះជាវិធីសាស្ត្រមួយចំនួនដែលអ្នកបកប្រែគួរអនុវត្ត៖
- ស្វែងយល់ពីបរិបទច្បាស់លាស់៖ មុនចាប់ផ្តើមបកប្រែ ត្រូវអានអត្ថបទដើមទាំងមូលដើម្បីយល់ពីគោលបំណង សម្លេងនៃអត្ថបទ និងក្រុមអ្នកអានគោលដៅ។ តើវាជាឯកសារច្បាប់ អត្ថបទបច្ចេកវិទ្យា យុទ្ធនាការទីផ្សារ ឬអក្សរសិល្ប៍?
- បង្កើតវចនានុក្រមផ្ទាល់ខ្លួន៖ សម្រាប់គម្រោងធំៗ ការកត់ត្រាវាក្យសព្ទបច្ចេកទេស និងការបកប្រែដែលបានឯកភាពគ្នា នឹងជួយរក្សាភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាពេញមួយអត្ថបទ និងជៀសវាងការប្រើប្រាស់ពាក្យខុសៗគ្នាសម្រាប់ន័យតែមួយ។
- ជៀសវាងការបកប្រែតាមពាក្យចំបេះដូង៖ ការបកប្រែពាក្យក្នុងពាក្យអាចធ្វើឱ្យល្បះព័រទុយហ្គាល់ស្តាប់ទៅរឹង និងមិនមានលក្ខណៈធម្មជាតិ។ ត្រូវផ្តោតលើ "គំនិត និងអត្ថន័យ" រួចសរសេរវាឡើងវិញក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធព័រទុយហ្គាល់ដ៏ត្រឹមត្រូវស្របតាមទម្លាប់និយាយរបស់ពួកគេ។
- ការផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ៖ ក្រោយពេលបកប្រែរួច ត្រូវទុកអត្ថបទនោះមួយឡែកសិន រួចត្រឡប់មកអាន និងកែសម្រួលឡើងវិញដោយយកចិត្តទុកដាក់លើវេយ្យាករណ៍ អក្ខរាវិរុទ្ធ និងលំហូរនៃសេចក្តី។ បើអាចធ្វើបាន គួរឱ្យអ្នកបកប្រែដើមព័រទុយហ្គាល់ជួយត្រួតពិនិត្យបន្ថែម។
៤. ការជ្រើសរើសប្រភេទភាសាព័រទុយហ្គាល់៖ អឺរ៉ុប ឬប្រេស៊ីល?
ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលអ្នកបកប្រែមិនត្រូវរំលង គឺការកំណត់ទីផ្សារគោលដៅ។ ភាសាព័រទុយហ្គាល់ដែលប្រើប្រាស់នៅប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ និងនៅប្រទេសប្រេស៊ីល មានភាពខុសគ្នាខ្លាំងលើផ្នែកវាក្យសព្ទ អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យ "ឡានក្រុង" ក្នុងព័រទុយហ្គាល់ហៅថា "autocarro" ចំណែកឯនៅប្រេស៊ីលហៅថា "ônibus"។ ការដឹងច្បាស់ពីទស្សនិកជនគោលដៅនឹងជួយឱ្យការបកប្រែរបស់អ្នកចំគោលដៅ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតសម្រាប់អ្នកអាននៅក្នុងតំបន់នោះ។
៥. សេចក្តីសន្និដ្ឋានលើជំនាញវិជ្ជាជីវៈ
ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាព័រទុយហ្គាល់តម្រូវឱ្យមានការអត់ធ្មត់ ជំនាញភាសាខ្ពស់ និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីវប្បធម៌នៃប្រទេសទាំងពីរ។ តាមរយៈការអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំ និងគន្លឹះដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ អ្នកបកប្រែនឹងអាចបង្កើតស្នាដៃបកប្រែដែលមានភាពត្រឹមត្រូវ ពិរោះរណ្តំ និងឆ្លើយតបទៅនឹងស្តង់ដារអន្តរជាតិប្រកបដោយជោគជ័យ និងវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់បំផុត។