ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານໂຄງສ້າງລະຫວ່າງພາສາຄຳໂດດ ແລະ ພາສາຕິດພັນ
ການແປພາສາລາວເຊິ່ງເປັນພາສາໃນຕະກູນໄທ-ກະໄດ ໄປເປັນພາສາສະວາຮີລີ (Kiswahili) ເຊິ່ງເປັນພາສາໃນຕະກູນບານຕູ (Bantu) ຖືເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍຢ່າງຍິ່ງສຳລັບນັກແປ. ພາສາລາວມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳໂດດ (Isolating Language) ທີ່ບໍ່ມີການຜັນຄຳ (Inflection) ແລະ ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງຄຳສັບເພື່ອສະແດງເພດ, ພົດ ຫຼື ກາລະ (Tense). ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາສະວາຮີລີເປັນພາສາປະເພດຕິດພັນ (Agglutinative Language) ທີ່ມີການສ້າງຄຳສັບ ແລະ ການສະແດງຄວາມສຳພັນທາງໄວຍາກອນໂດຍການຕື່ມໜ່ວຍຄຳ ຫຼື ອຸປະສັກ (Prefixes) ແລະ ປັດໄຈ (Suffixes) ເຂົ້າກັບຮາກຄຳ.
ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ຊັດເຈນນີ້ເຮັດໃຫ້ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງໄວຍາກອນຂອງທັງສອງພາສາ. ໃນພາສາລາວ, ຄວາມໝາຍຂອງປະໂຫຍກມັກຈະຂຶ້ນຢູ່ກັບລໍາດັບຄໍາ (Word Order) ເຊັ່ນ ປະທານ-ກຳມະ-ກຳ (Subject-Verb-Object) ແລະ ການໃຊ້ຄຳຊ່ວຍເພື່ອບອກກາລະ ຫຼື ສະຖານະພາບ. ແຕ່ໃນພາສາສະວາຮີລີ, ຂໍ້ມູນສ່ວນໃຫຍ່ກ່ຽວກັບປະທານ, ກຳ, ກາລະ ແລະ ລັກສະນະຂອງການກະທຳຈະຖືກລວມເຂົ້າກັນໃນຄຳກຳມະດຽວໂດຍຜ່ານການຕື່ມອຸປະສັກ ແລະ ປັດໄຈຕ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ແຕກຕ່າງຈາກພາສາລາວຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
ລະບົບກຸ່ມຄຳນາມໃນພາສາສະວາຮີລີ ແລະ ຄວາມທຽບເທົ່າໃນພາສາລາວ
ລະບົບໄວຍາກອນທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງພາສາສະວາຮີລີຄື ລະບົບກຸ່ມຄຳນາມ (Noun Classes ຫຼື Ngeli). ພາສາສະວາຮີລີແບ່ງຄຳນາມອອກເປັນ 18 ກຸ່ມ ໂດຍອີງຕາມລັກສະນະຂອງສິ່ງຂອງ, ສິ່ງມີຊີວິດ, ພືດ, ເຄື່ອງມື ຫຼື ສະຖານທີ່. ແຕ່ລະກຸ່ມຄຳນາມຈະມີອຸປະສັກສະເພາະຂອງຕົນເອງ ແລະ ຕ້ອງການຄວາມສອດຄ່ອງທາງໄວຍາກອນ (Grammatical Agreement ຫຼື Concord) ກັບຄຳຄຸນນາມ, ຄຳແທນນາມ ແລະ ຄຳກຳມະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນປະໂຫຍກ.
ສຳລັບພາສາລາວ, ພວກເຮົາບໍ່ມີລະບົບກຸ່ມຄຳນາມໃນລັກສະນະນີ້ ແຕ່ພວກເຮົາໃຊ້ລະບົບ "ລັກສະນະນາມ" (Classifiers) ເພື່ອຈຳແນກປະເພດ ແລະ ຫົວໜ່ວຍຂອງຄຳນາມໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການນັບ ຫຼື ສະແດງຄວາມສະເພາະເຈາະຈົງ. ໃນການແປ, ນັກແປບໍ່ສາມາດແປລັກສະນະນາມຈາກພາສາລາວໄປເປັນພາສາສະວາຮີລີໂດຍກົງໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງວິເຄາະວ່າຄຳນາມນັ້ນຕົກຢູ່ໃນກຸ່ມຄຳນາມໃດໃນພາສາສະວາຮີລີ ເພື່ອທີ່ຈະເລືອກໃຊ້ອຸປະສັກ ແລະ ຜັນຄຳຄຸນນາມ ຫຼື ຄຳກຳມະໃຫ້ສອດຄ່ອງກັນຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄຳນາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບມະນຸດ (ກຸ່ມຄຳນາມ M-Wa) ຈະມີການຜັນໄວຍາກອນທີ່ແຕກຕ່າງຈາກຄຳນາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຕົ້ນໄມ້ ຫຼື ສິ່ງຂອງທົ່ວໄປຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
ການແປລະບົບກາລະ ແລະ ລັກສະນະການກະທຳ (Tense and Aspect)
การສະແດງອອກເຖິງເວລາ ຫຼື ກາລະ (Tense) ແລະ ລັກສະນະການກະທຳ (Aspect) ໃນພາສາລາວ ມັກຈະໃຊ້ຄຳບອກເວລາ (ເຊັ່ນ: ມື້ວານນີ້, ຕອນນີ້, ມື້ອື່ນ) ຫຼື ຄຳຊ່ວຍກຳມະ (ເຊັ່ນ: ໄດ້, ພວມ, ຈະ, ແລ້ວ) ເຊິ່ງຄຳເຫຼົ່ານີ້ຈະວາງໄວ້ທາງໜ້າ ຫຼື ທາງຫຼັງຄຳກຳມະໂດຍທີ່ຮູບຮ່າງຂອງຄຳກຳມະຫຼັກບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ. ນີ້ຄືລັກສະນະເດັ່ນຂອງພາສາຄຳໂດດ.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນພາສາສະວາຮີລີ, ກາລະ ແລະ ລັກສະນະການກະທຳຈະຖືກລະບຸໂດຍກົງຢູ່ໃນໂຄງສ້າງຂອງຄຳກຳມະ ເຊັ່ນ ການໃຊ້ "-na-" ສຳລັບປັດຈຸບັນກາລະ, "-li-" ສຳລັບອະດີດກາລະ, "-ta-" ສຳລັບອະນາຄົດກາລະ, ແລະ "-me-" ສຳລັບເຫດການທີ່ສຳເລັດແລ້ວ. ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງຢ່າງສູງໃນການຖອດຄວາມໝາຍຂອງເວລາຈາກບໍລິບົດຂອງພາສາລາວ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ໜ່ວຍຄຳບອກກາລະໃນພາສາສະວາຮີລີໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເພາະຫາກເລືອກໃຊ້ໜ່ວຍຄຳຜິດ ຄວາມໝາຍຂອງປະໂຫຍກທັງໝົດກໍຈະປ່ຽນແປງໄປທັນທີ.
ຄວາມທ້າທາຍໃນການແປສຳນວນ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ
ພາສາລາວ ແລະ ພາສາສະວາຮີລີມີພື້ນຖານທາງດ້ານປະຫວັດສາດ, ສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ພາສາລາວໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງເລິກເຊິ່ງຈາກສາສະໜາພຸດ ແລະ ວັດທະນະທຳກະສິກຳແບບອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ມີຄຳສັບທີ່ກ່ຽວກັບລະດັບຄວາມເຄົາລົບ, ລະດັບອາວຸໂສ ແລະ ຄວາມສຳພັນໃນຄອບຄົວທີ່ຊັບຊ້ອນ. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ພາສາສະວາຮີລີໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກວັດທະນະທຳອາຣັບ, ສາສະໜາອິດສະລາມ ແລະ ວິຖີຊີວິດແບບຊາຍຝັ່ງທະເລຕາເວັນອອກຂອງອາຟຣິກາ.
ການແປສຳນວນ (Idioms) ແລະ ຄຳອຸປະມາອຸປໄມ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວັດທະນະທຳເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ (Literal Translation) ໄດ້. ນັກແປຕ້ອງຊອກຫາຄຳສັບ ຫຼື ສຳນວນໃນພາສາປາຍທາງທີ່ມີຄວາມໝາຍ ແລະ ນ້ຳໜັກທາງອາລົມທີ່ທຽບເທົ່າກັນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຄໍາວ່າ "ນ້ຳໃຈ" ໃນພາສາລາວ ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍກວ້າງຂວາງກ່ຽວກັບຄວາມມີເມດຕາ, ຄວາມເອື້ອເຟື້ອເພື່ອແຜ່ ແລະ ຄວາມເອົາໃຈໃສ່ ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການແປໂດຍການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບໃນພາສາສະວາຮີລີທີ່ເໝາະສົມກັບບໍລິບົດ ເຊັ່ນ "utu" (ຄວາມເປັນມະນຸດ) ຫຼື "wema" (ຄວາມດີ) ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານຊາວອາຟຣິກາຕາເວັນອອກເຂົ້າໃຈໄດ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ.
ການແປປະໂຫຍກຮັບເຄາະ ແລະ ໂຄງສ້າງ Passive Voice
ໃນພາສາລາວ, ການໃຊ້ປະໂຫຍກຮັບເຄາະ (Passive Voice) ມັກຈະມີຂໍ້ຈຳກັດ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ຄຳວ່າ "ຖືກ" ຈະຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອສະແດງເຖິງເຫດການທີ່ປະທານໄດ້ຮັບຜົນກະທົບໃນທາງທີ່ບໍ່ດີ ຫຼື ທາງລົບ ເຊັ່ນ "ລາວຖືກຕຳຫຼວດຈັບ". ສ່ວນເຫດການໃນທາງບວກ ມັກຈະໃຊ້ປະໂຫຍກກົງ (Active Voice) ຫຼາຍກວ່າ ຫຼື ໃຊ້ຄຳວ່າ "ໄດ້ຮັບ" ເຊັ່ນ "ລາວໄດ້ຮັບການຍ້ອງຍໍ".
ແຕ່ໃນພາສາສະວາຮີລີ, ໂຄງສ້າງ Passive Voice ເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນທຸກບໍລິບົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນທາງບວກ ຫຼື ທາງລົບ. ການສ້າງປະໂຫຍກຮັບເຄາະໃນພາສາສະວາຮີລີເຮັດໄດ້ໂດຍການຕື່ມປັດໄຈ "-ວ-" (-w-) ຫຼື "-ລິວ-" (-liw-) ເຂົ້າໄປໃນທ້າຍຄຳກຳມະ ເຊັ່ນ ຄຳວ່າ "kuandika" (ຂຽນ) ປ່ຽນເປັນ "kuandikwa" (ຖືກຂຽນ). ໃນການແປ, ນັກແປຕ້ອງປ່ຽນວິທີຄິດ ໂດຍການຫັນປ່ຽນປະໂຫຍກ Active Voice ຂອງພາສາລາວ ໃຫ້ກາຍເປັນ Passive Voice ໃນພາສາສະວາຮີລີ ເມື່ອຕ້ອງການເນັ້ນໜັກໃສ່ກຳ ຫຼື ຜູ້ຖືກກະທຳ ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຮູບແບບການຂຽນທີ່ນິຍົມໃນພາສາສະວາຮີລີ.
ການຖອດສຽງ ແລະ ການແປຊື່ສະເພາະ (Transliteration and Proper Nouns)
ການຖອດສຽງຊື່ສະເພາະ ເຊັ່ນ ຊື່ຄົນ, ຊື່ສະຖານທີ່ ຫຼື ຊື່ອົງກອນ ຈາກພາສາລາວເປັນພາສາສະວາຮີລີ ແລະ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖືເປັນອີກໜຶ່ງສິ່ງທ້າທາຍ. ພາສາລາວມີລະບົບສຽງວັນນະຍຸດ ແລະ ສຽງພະຍັນຊະນະ/ສະຫຼະ ທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ສະເພາະຕົວ ເຊັ່ນ ສຽງພະຍັນຊະນະຄວບ ຫຼື ສຽງສະຫຼະສັ້ນ-ຍາວ ທີ່ອາດຈະບໍ່ມີຕົວອັກສອນ ຫຼື ສຽງທີ່ທຽບເທົ່າໂດຍກົງໃນພາສາສະວາຮີລີ ເຊິ່ງໃຊ້ຕົວອັກສອນລາຕິນ.
ພາສາສະວາຮີລີມີໂຄງສ້າງພະຍາງແບບເປີດ (Open Syllables) ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ພະຍາງສ່ວນໃຫຍ່ຈະລົງທ້າຍດ້ວຍສະຫຼະ ແລະ ບໍ່ມີສຽງຕົວສະກົດໃນຕອນທ້າຍຂອງພະຍາງ ຄືກັນກັບບາງຄຳໃນພາສາລາວ. ດັ່ງນັ້ນ, ເມື່ອຕ້ອງການຖອດຊື່ສະເພາະຈາກພາສາລາວທີ່ມີຕົວສະກົດ (ເຊັ່ນ: ວຽງຈັນ, ຫຼວງພຣະບາງ) ນັກແປຕ້ອງມີຫຼັກການທີ່ຊັດເຈນໃນການປັບປ່ຽນສຽງໃຫ້ເຂົ້າກັບລະບົບການອອກສຽງຂອງພາສາສະວາຮີລີ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານປາຍທາງສາມາດອອກສຽງໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດ. ການສ້າງມາດຕະຖານການຖອດສຽງຈຶ່ງເປັນສິ່ງຈຳເປັນເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມສັບສົນໃນເອກະສານທາງການ ແລະ ບົດຄວາມວິຊາການ.
ການເຊື່ອມປະໂຫຍກ ແລະ ປະໂຫຍກຍ່ອຍ (Relative Clauses)
ການຂະຫຍາຍຄຳນາມ ຫຼື ການສ້າງປະໂຫຍກຍ່ອຍໃນພາສາລາວ ມັກຈະໃຊ້ຄຳເຊື່ອມ ເຊັ່ນ "ທີ່", "ເຊິ່ງ", "ບ່ອນ" ຫຼື "ຜູ້" ເພື່ອເຊື່ອມໂຍງປະໂຫຍກຫຼັກກັບປະໂຫຍກອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ໂດຍຄຳເຊື່ອມເຫຼົ່ານີ້ຈະວາງໄວ້ທາງຫຼັງຄຳນາມທີ່ຕ້ອງການຂະຫຍາຍສະເໝີ. ໂຄງສ້າງນີ້ຂ້ອນຂ້າງມີຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງຮູບແບບໄປຕາມຄຳນາມ.
ແຕ່ໃນພາສາສະວາຮີລີ, ການສ້າງປະໂຫຍກຍ່ອຍຂະຫຍາຍຄຳນາມ (Relative Clauses) ແມ່ນມີຄວາມຊັບຊ້ອນຫຼາຍ ເພາະມັນຂຶ້ນຢູ່ກັບລະບົບກຸ່ມຄຳນາມ. ພາສາສະວາຮີລີໃຊ້ໜ່ວຍຄຳເຊື່ອມ (Relative Markers) ທີ່ຕ້ອງຜັນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບກຸ່ມຄຳນາມຂອງຄຳນາມຫຼັກ ເຊັ່ນ ການໃຊ້ "-cho-" ສຳລັບຄຳນາມກຸ່ມ Ki-Vi, "-lo-" ສຳລັບຄຳນາມກຸ່ມ Li-Ya, ຫຼື "-o-" ສຳລັບຄຳນາມກຸ່ມອື່ນໆ. ນອກຈາກນີ້, ໜ່ວຍຄຳເຊື່ອມເຫຼົ່ານີ້ຍັງສາມາດແຊກເຂົ້າໄປໃນຄຳກຳມະຫຼັກ ຫຼື ໃຊ້ຮ່ວມກັບຄຳເຊື່ອມ "amba-" ເຊັ່ນ "ambacho", "ambalo". ນັກແປຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນການຜັນຄຳເຊື່ອມເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ອໃຫ້ປະໂຫຍກມີຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ ແລະ ສື່ສານໄດ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ.
ຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານລະດັບຄຳສັບ ແລະ ຄວາມສຸພາບ (Vocabulary Register and Politeness)
ໃນພາສາລາວ, ລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບມີບົດບາດສຳຄັນຫຼາຍໃນການສື່ສານປະຈໍາວັນ. ພວກເຮົມີຄຳສັບສະເພາະທີ່ໃຊ້ກັບບຸກຄົນໃນລະດັບຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ຄຳລາຊາສັບ (ໃຊ້ກັບເຊື້ອພະລາດຊະວົງ), ຄຳສັບທີ່ໃຊ້ກັບພະສົງ ແລະ ຄຳສຸພາບທົ່ວໄປ ພ້ອມທັງການໃຊ້ຄຳລົງທ້າຍ (ເຊັ່ນ: ໂດຍ, ເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍ) ເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບ.
ໃນພາສາສະວາຮີລີ, ເຖິງວ່າຈະບໍ່ມີລະບົບຄຳລາຊາສັບທີ່ຊັບຊ້ອນຄືພາສາລາວ ແຕ່ກໍມີລະບົບການສະແດງຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄວາມອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນຜ່ານການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ ແລະ ສຳນວນທີ່ເໝາະສົມ ເຊັ່ນ ວັດທະນະທຳການທັກທາຍ "Shikamoo" ເຊິ່ງໃຊ້ເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ອາວຸໂສ ຫຼື ຜູ້ມີຕຳແໜ່ງສູງກວ່າ, ແລະ ຜູ້ຮັບຈະຕອບວ່າ "Marahaba". ນອກຈາກນີ້, ພາສາສະວາຮີລີຍັງມີຄຳສັບທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ ເຊັ່ນ "Tafadhali" (ກະລຸນາ) ແລະ "Pole" (ແສງຄວາມເສຍໃຈ/ຂໍໂທດໃນສະຖານະການທີ່ຍາກລຳບາກ). ນັກແປຕ້ອງເຂົ້າໃຈສະພາບແວດລ້ອມທາງສັງຄົມຂອງທັງສອງຝ່າຍເພື່ອຖອດຖອນຄວາມໝາຍ ແລະ ລະດັບຄວາມສຸພາບໃຫ້ເໝາະສົມກັບກຸ່ມຜູ້ອ່ານເປົ້າໝາຍ.
ເຄັດລັບ ແລະ ແນວທາງປະຕິບັດທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບນັກແປ
ເພື່ອໃຫ້ການແປພາສາລາວເປັນພາສາສະວາຮີລີມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມແນວທາງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ວິເຄາະໂຄງສ້າງປະໂຫຍກຢ່າງລະອຽດ: ກ່ອນທີ່ຈະເລີ່ມແປ, ຄວນແຍກແຍະໃຫ້ໄດ້ວ່າ ປະທານ, ກຳມະ ແລະ ກຳ ຂອງປະໂຫຍກພາສາລາວແມ່ນຫຍັງ ແລະ ມີຄຳຂະຫຍາຍໃດແດ່ ເພາະໂຄງສ້າງເຫຼົ່ານີ້ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຈັດລຽງໃໝ່ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບໄວຍາກອນສະວາຮີລີ.
- ສ້າງຄຳພິພິດທະພັນຄຳສັບ (Glossary): ການຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຄຳສັບສະເພາະທາງດ້ານເຕັກນິກ, ການເມືອງ ຫຼື ວັດທະນະທຳ ເປັນສິ່ງສຳຄັນຫຼາຍ. ການມີຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບທີ່ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນແລ້ວ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຜິດພາດໃນການແປໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
- ເອົາໃຈໃສ່ກັບລະດັບຂອງພາສາ (Tone and Register): ພາສາລາວມີລະດັບຄວາມເປັນທາງການ ແລະ ການສະແດງຄວາມເຄົາລົບທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ໃນການແປເປັນພາສາສະວາຮີລີ, ນັກແປຕ້ອງເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ ແລະ ໂຄງສ້າງທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະຖານະການ ເຊັ່ນ ການໃຊ້ຄຳທັກທາຍ ແລະ ຄຳນຳໜ້າທີ່ເໝາະສົມ.
- ການກວດທານໂດຍຜູ້ຊ່ຽວຊານເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຄື ການໃຫ້ຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາສະວາຮີລີເປັນພາສາແມ່ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈດ້ານໄວຍາກອນຢ່າງດີ ເປັນຜູ້ກວດແກ້ ແລະ ປັບປຸງສຳນວນພາສາ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າບົດແປນັ້ນອ່ານແລ້ວມີຄວາມທຳມະຊາດ ແລະ ບໍ່ມີຈຸດບົກພ່ອງທາງດ້ານໄວຍາກອນ.
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການແປພາສາລາວເປັນພາສາສະວາຮີລີ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນແປງຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປສູ່ອີກພາສາໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນແມ່ນການສ້າງຂົວຕໍ່ລະຫວ່າງສອງລະບົບຄວາມຄິດ, ສອງໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ສອງວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ການມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນລາຍລະອຽດເຫຼົ່ານີ້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດສ້າງຜົນງານການແປທີ່ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ຊົງຄຸນຄ່າຢ່າງແທ້ຈິງ.