ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ကွဲပြားခြားနားသော ဘာသာစကား မိသားစုများအကြား ဘာသာပြန်ဆိုရသည့် လုပ်ငန်းများသည် ပိုမိုအရေးပါပြီး စိန်ခေါ်မှုများပြားလာပါသည်။ တိဘက်-မြန်မာ ဘာသာစကားအုပ်စုဝင်ဖြစ်သော မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဩစထရိုနီးရှား (Austronesian) ဘာသာစကားအုပ်စုဝင်ဖြစ်သော မာလာဂါစီ (Malagasy) ဘာသာစကားတို့အကြား ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် ထိုကဲ့သို့သော စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးနှင့် နည်းပညာပိုင်းအရ အခက်ခဲဆုံး နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မာဒါဂတ်စကာကျွန်းနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော မာလာဂါစီနှင့် မြန်မာဘာသာစကားတို့အကြား တိကျပြီး သဘာဝကျသော ဘာသာပြန်ဆိုမှုတစ်ခု ရရှိရန်အတွက် ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံတို့ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် မြန်မာမှ မာလာဂါစီသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ ကြုံတွေ့ရမည့် အဓိကစိန်ခေါ်မှုများ၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ ကွဲပြားမှုများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲလွဲချက်များနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် လက်တွေ့ကျသော အကြံပြုချက်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးသွားမည် ဖြစ်သည်။
၁။ ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ မျိုးရိုးနှင့် သမိုင်းကြောင်းနောက်ခံ
မြန်မာဘာသာစကားသည် တိဘက်-မြန်မာ (Tibeto-Burman) ဘာသာစကားမိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး အသံအနိမ့်အမြင့် ရှိသော (Tonal) ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် စာလုံးဖွဲ့စည်းပုံတွင် တွဲစပ်မှုများထက် နောက်ဆက်တွဲ ဝိဘတ်များ (Particles) ကို အသုံးပြု၍ သဒ္ဒါဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ဆောင်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် မာလာဂါစီဘာသာစကားသည် အာဖရိကတိုက်အနီးရှိ မာဒါဂတ်စကာကျွန်းတွင် ပြောဆိုကြသော်လည်း အာဖရိကတိုက်ရှိ မက်ခရို-နိုက်ဂျာ-ကွန်ဂို ဘာသာစကားများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ဩစထရိုနီးရှား (Austronesian) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘော်နီယိုကျွန်းရှိ ဘာသာစကားများနှင့် အလွန်နီးစပ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ အသံထွက်စနစ်၊ စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဝေါဟာရပိုင်းတို့တွင် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော ဝိသေသလက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ မာလာဂါစီဘာသာစကားသည် အဓိကအားဖြင့် Merina လေယူလေသိမ်းကို အခြေခံထားပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ဒေသန္တရစကားများစွာ ရှိသဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ပစ်မှတ်ပရိသတ်၏ ဒေသကို ဦးစွာသိရှိရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၂။ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ၏ ပြောင်းပြန်ဖွဲ့စည်းမှု (SOV နှင့် VOS)
မြန်မာနှင့် မာလာဂါစီ ဘာသာစကားတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ကွဲပြားချက်မှာ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ (Word Order) ဖြစ်သည်။ ဤကွဲပြားခြားနားမှုကို နားမလည်ဘဲ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုပါက ဖတ်ရှုသူနားမလည်နိုင်သော ဝါကျများသာ ထွက်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။
- မြန်မာဝါကျတည်ဆောက်ပုံ (Subject-Object-Verb): မြန်မာဘာသာစကားသည် ကတ္တား (Subject) - ကံ (Object) - ကြိယာ (Verb) ပုံစံဖြင့် ဝါကျကို တည်ဆောက်သည်။ ဥပမာ - "ကျွန်တော်သည် စာအုပ်ကို ဖတ်သည်" ဟူသော ဝါကျတွင် ကြိယာသည် အမြဲတမ်း ဝါကျ၏ နောက်ဆုံး၌ ရှိသည်။
- မာလာဂါစီဝါကျတည်ဆောက်ပုံ (Verb-Object-Subject): မာလာဂါစီဘာသာစကားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလွန်ရှားပါးလှသော ကြိယာ (Verb) - ကံ (Object) - ကတ္တား (Subject) ပုံစံကို အသုံးပြုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝါကျတစ်ခုကို ကြိယာဖြင့် စတင်လေ့ရှိပြီး ကတ္တားကို ဝါကျ၏ နောက်ဆုံးတွင် ထားရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ဖတ်သည် စာအုပ်ကို ကျွန်တော်" ဟူသော ပုံစံမျိုးဖြင့် တည်ဆောက်သည်။
ဤကဲ့သို့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသော ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကြောင့် မြန်မာမှ မာလာဂါစီသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ဘာသာပြန်သူအနေဖြင့် ဝါကျတစ်ခုလုံး၏ ဆိုလိုရင်းကို ဦးစွာနားလည်အောင် ဖတ်ရှုပြီးနောက် မာလာဂါစီဘာသာစကား၏ VOS ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မာလာဂါစီဝါကျများတွင် အပြုခံဝါကျများကို ပိုမိုအသုံးများသည့်အတွက် ကတ္တားနှင့် ကံ၏ အထားအသိုကို ဂရုတစိုက် ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်သည်။
၃။ တက်ကြွဝါကျနှင့် အပြုခံဝါကျများ၏ ဦးစားပေးမှု
မာလာဂါစီ ဘာသာစကားသည် Passive Voice (အပြုခံဝါကျ) နှင့် Focus System (အဓိကထားသောစနစ်) ကို အလွန်အမင်း အသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် "ငါ စာအုပ်ဖတ်သည်" ဟူသော Active Voice ကို အသုံးများသော်လည်း မာလာဂါစီတွင်မူ "စာအုပ်ကို ငါ့ကြောင့် ဖတ်ခြင်းခံရသည်" ဟူသော အပြုခံပုံစံ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်အပြုခံပုံစံ (Circumstantial Voice) ကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပြီး ၎င်းသည် ပိုမိုယဉ်ကျေးသဘာဝကျသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မြန်မာဘာသာစကား၏ တက်ကြွသော အသုံးအနှုန်းများကို မာလာဂါစီ၏ ကာရံနှင့် စကားပြောဟန်စနစ်များအရ အပြုခံဝါကျများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်း ရှိရပါမည်။ ထို့အပြင် ကြိယာ၏ အတိတ်ကာလ၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလနှင့် အနာဂတ်ကာလတို့ကို ဖော်ပြရာတွင် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့ နောက်ဆက်တွဲစကားလုံးများ (ခဲ့၊ နေ၊ မည်) ကို မသုံးဘဲ၊ ကြိယာ၏ ရှေ့ဆက်တွဲများ (Prefixes) ဖြစ်သော n- (အတိတ်)၊ m- (ပစ္စုပ္ပန်)၊ h- (အနာဂတ်) စသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသဖြင့် ကြိယာဖွဲ့စည်းပုံကို သေသေချာချာ နားလည်ထားရပါမည်။
၄။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲလွဲချက်များနှင့် ဒေသန္တရအသုံးအနှုန်းများ
ဘာသာစကားတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ရန် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင် အသက်အရွယ်၊ ရာထူးဌာနန္တရနှင့် ရင်းနှီးမှုအပေါ် မူတည်၍ "နာမ်စားများ" (Pronouns) ကို စနစ်တကျ ခွဲခြားသုံးနှုန်းကြသည်။ မာလာဂါစီဘာသာစကားတွင်လည်း လူမှုရေးဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များရှိသော်လည်း ၎င်းတို့တွင် မြန်မာဘာသာကဲ့သို့ အဆင့်ဆင့်ခွဲခြားထားသော နာမ်စားစနစ်မျိုး မရှိပေ။ သို့သော် မာလာဂါစီတွင် "Fihavanana" (စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဆွေမျိုးရင်းချာ စိတ်ဓာတ်) ဟူသော ယဉ်ကျေးမှု အယူအဆ ရှိသည်။ စကားပြောဆိုရာတွင် တစ်ဖက်သားကို မထိခိုက်စေဘဲ သိမ်မွေ့စွာ ပြောဆိုတတ်သော အလေ့အထရှိသဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ကြမ်းတမ်းသော သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက်ဆန်လွန်းသော စကားလုံးများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး သွယ်ဝိုက်သော၊ ယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်းများကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်။ မာဒါဂတ်စကာရှိ ဘိုးဘွားဘီဘင်ကို ရိုသေကိုးကွယ်မှု (Ancestor Worship) နှင့် သက်ဆိုင်သော ဘာသာစကားအသုံးအနှုန်းများသည် မြန်မာဘာသာစကားရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများနှင့် ကွဲပြားသဖြင့် အထူးသတိပြု ပြန်ဆိုရပါမည်။
၅။ စာပေပြန်ဆိုခြင်းနှင့် နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘာသာပြန်ဆိုမှုဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ
အရည်အသွေးမြင့်မားပြီး အမှားအယွင်းကင်းသော မြန်မာ-မာလာဂါစီ ဘာသာပြန်ဆိုမှု ရရှိနိုင်ရန် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည် -
- ကြိယာ၏ သဘောတရားကို အဓိကထားပါ: မာလာဂါစီဝါကျများသည် ကြိယာဖြင့် စတင်လေ့ရှိသောကြောင့် မြန်မာဝါကျ၏ အဓိက ကြိယာနှင့် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဦးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး ဝါကျ၏ ရှေ့ဆုံးသို့ ပို့ဆောင်ပေးပါ။
- ဝိဘတ်များနှင့် ကိရိယာများကို သတိပြုပါ: မြန်မာဘာသာစကားရှိ ဝိဘတ်များ (သည်၊ ကို၊ ၏၊ က) ကို မာလာဂါစီသို့ ပြောင်းလဲရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဝိဘတ်စနစ်များနှင့် အထားအသိုများကို ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ပါ။ မာလာဂါစီဘာသာစကားတွင် တိကျသော နာမ်ရှေ့ပြစကားလုံးများ (Definite Articles) ဖြစ်သည့် "ny" ကို မှန်ကန်စွာ သုံးတတ်ရန် လိုအပ်သည်။
- ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆီလျော်အောင် ပြုပြင်ပါ (Localization): ပုံပြင်များ၊ စကားပုံများနှင့် အီဒီယမ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် တိုက်ရိုက်မပြန်ဘဲ မာလာဂါစီယဉ်ကျေးမှုတွင် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရသော စကားပုံများ၊ တင်စားချက်များဖြင့် အစားထိုး ပြန်ဆိုပါ။
- စက်ဘာသာပြန်များကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ သုံးပါ: Google Translate ကဲ့သို့သော စက်ဘာသာပြန်များသည် မြန်မာမှ မာလာဂါစီသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ ကွဲပြားမှုများကြောင့် အမှားအယွင်းများစွာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လူကိုယ်တိုင် ပြန်လည်စစ်ဆေးတည်းဖြတ်ခြင်း (Human Proofreading) ကို မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရပါမည်။
၆။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းနှင့် အနာဂတ်အခွင့်အလမ်းများ
မြန်မာ-မာလာဂါစီ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် အခွင့်အလမ်းသစ်များစွာကို ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်သည့် နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ဤဘာသာစကားနှစ်ခုအကြား အရင်းအမြစ်များနှင့် အချက်အလက်များ နည်းပါးနေသေးသောကြောင့် ဤအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်သည့် အရည်အသွေးရှိသော ဆောင်းပါးများ၊ ဝေါဟာရ စုဆောင်းမှုများကို ဖန်တီးခြင်းက ရှာဖွေမှုအင်ဂျင်များ (SEO) တွင် အဆင့်ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။ ဘာသာပြန်ဆိုသူများနှင့် အကြောင်းအရာ ဖန်တီးသူများအနေဖြင့် အထက်ဖော်ပြပါ သဒ္ဒါ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက်တွေ့ကျသော နည်းဗျူဟာများကို စနစ်တကျ အသုံးချခြင်းဖြင့် အောင်မြင်သော မြန်မာ-မာလာဂါစီ ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ကြမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဘာသာစကားနှစ်ခု၏ တံတားသဖွယ် ဆက်သွယ်ပေးနိုင်ခြင်းဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း ပိုမိုအားကောင်းလာစေမည် ဖြစ်ပါသည်။