ගෝලීය වශයෙන් සිදුවන සංචාරක සබඳතා, ව්යාපාරික ව්යාප්තිය සහ අධ්යාපනික හුවමාරු කිරීම් හේතුවෙන් විවිධ භාෂා කාණ්ඩ අතර පරිවර්තන කටයුතුවල අවශ්යතාවය දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතී. ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානතම ජාතික භාෂාව වන සිංහල භාෂාවේ සිට මැඩගස්කර දූපතේ ජාතික භාෂාව වන මලගාසි (Malagasy) භාෂාව දක්වා පරිවර්තනය කිරීම එවැනි එක් සුවිශේෂී සන්නිවේදන අවශ්යතාවයකි. මලගාසි සහ සිංහල යනු එකිනෙකට හාත්පසින්ම වෙනස් භාෂා පවුල් නියෝජනය කරන, සුවිශේෂී ව්යාකරණ නීති සහ සංස්කෘතික ලක්ෂණ සහිත භාෂා ද්විත්වයකි. මෙම ලිපිය මඟින් සිංහල සිට මලගාසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු ව්යාකරණමය වෙනස්කම්, සංස්කෘතික පසුබිම, ප්රායෝගික අභියෝග සහ පරිවර්තන ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නැංවීම සඳහා උපකාරී වන ප්රධාන උපදෙස් පිළිබඳව පුළුල් විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කරයි.
භාෂා පවුල් සහ ඒවායේ මූලික පසුබිම
සිංහල භාෂාව ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලේ ඉන්දු-ආර්ය ශාඛාවට අයත් වන අතර එය සියවස් ගණනාවක ඓතිහාසික පරිණාමයකට උරුමකම් කියයි. එහි වචන මාලාව සහ ව්යුහය කෙරෙහි සංස්කෘත, පාලි සහ පසුකාලීනව පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ ඉංග්රීසි වැනි යුරෝපීය භාෂාවල බලපෑම ලැබී ඇත. ඊට ප්රතිවිරුද්ධව, මලගාසි භාෂාව අයත් වන්නේ ඔස්ට්රොනීසියානු (Austronesian) භාෂා පවුලටයි. එය මැලේ-පොලිනීසියානු ශාඛාවට අයත් වන අතර, එහි මූලාරම්භය ගිනිකොනදිග ආසියාව සහ ශාන්තිකර සාගර කලාපය දක්වා විහිදේ. මලගාසි භාෂාව තුළ බන්ටු (Bantu) භාෂා, අරාබි, ප්රංශ සහ ඉංග්රීසි භාෂාවල බලපෑම දැකගත හැකිය. මෙම මූලික වෙනස හේතුවෙන් භාෂා දෙක අතර ධ්වනි විද්යාව, රූප විද්යාව සහ වාක්ය ව්යුහය අතින් කිසිදු සෘජු සමානකමක් දක්නට නොලැබේ. එබැවින් මෙම භාෂා පරිවර්තනයේදී පරිවර්තකයෙකුට සෘජු වචනයෙන් වචනයට පරිවර්තනය කිරීමේ ක්රමවේද භාවිත කළ නොහැක.
වාක්ය ව්යුහය සහ පද අනුපිළිවෙල (Word Order)
සිංහල භාෂාව මූලික වශයෙන් කර්තෘ-කර්ම-ක්රියාපද (Subject-Object-Verb හෝ SOV) වාක්ය රටාව අනුගමනය කරයි. නිදසුනක් ලෙස, "ගොවියා කුඹුර අස්වද්දයි" යන වාක්යයේ කර්තෘ මුලින්ද, කර්මය මධ්යයේද, ක්රියාපදය අවසානයේද යෙදේ. එහෙත් මලගාසි භාෂාව ලෝකයේ ඉතා සීමිත භාෂා ගණනක පමණක් දැකිය හැකි ක්රියාපද-කර්ම-කර්තෘ (Verb-Object-Subject හෝ VOS) පද අනුපිළිවෙල භාවිත කරයි. මලගාසි භාෂාවෙන් අදහසක් ප්රකාශ කිරීමේදී ක්රියාව මුලින්ම දැක්විය යුතු අතර, ඉන්පසු ක්රියාවට ලක්වන දේ (කර්මය) සහ අවසානයට ක්රියාව සිදුකරන්නා (කර්තෘ) දැක්විය යුතුය.
මෙම මූලික වාක්ය රටාවල වෙනස පරිවර්තනයේදී විශාලතම බාධාව බවට පත්වේ. සිංහල වාක්යයක අර්ථය මලගාසි භාෂාවට හැරවීමේදී සමස්ත ව්යුහයම උඩුයටිකුරු කළ යුතුය. මෙම වෙනස නිවැරදිව කළමනාකරණය නොකළහොත්, පරිවර්තනය කරන ලද මලගාසි වාක්යය කියවන්නාට කිසිසේත් තේරුම් ගත නොහැකි වනු ඇත. පහත දැක්වෙන වගුව මඟින් මෙම ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් වඩාත් පැහැදිලි කරයි.
| ලක්ෂණය (Feature) | සිංහල භාෂාව (Sinhala) | මලගාසි භාෂාව (Malagasy) |
|---|---|---|
| භාෂා පවුල | ඉන්දු-යුරෝපීය (ඉන්දු-ආර්ය) | ඔස්ට්රොනීසියානු (මැලේ-පොලිනීසියානු) |
| සාමාන්ය වාක්ය රටාව | Subject-Object-Verb (SOV) - කර්තෘ-කර්ම-ක්රියාපද | Verb-Object-Subject (VOS) - ක්රියාපද-කර්ම-කර්තෘ |
| කාලභේදය දැක්වීම | ක්රියා ප්රත්ය (Suffixes) මගින් | ක්රියා උපසර්ග (Prefixes - m, n, h) මගින් |
| නාම පද විභක්ති | ප්රත්ය එකතු කිරීම මගින් සිදු වේ | නිපාත පද (Prepositions) මගින් සිදු වේ |
| ප්රධාන ලිඛිත උපභාෂාව | ප්රමිතිගත සිංහල (Standard Sinhala) | මෙරිනා (Merina) උපභාෂාව |
ක්රියාපද සහ කාලභේදය දැක්වීමේ ක්රමවේද
මලගාසි භාෂාවේ ක්රියාපද හැසිරෙන්නේ සිංහල භාෂාවට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් ආකාරයකටය. සිංහල භාෂාවේදී කාලභේදය (Tense) හඟවනු ලබන්නේ ක්රියාපදයේ අගට ප්රත්ය එකතු කිරීමෙනි (උදාහරණ: බලනවා, බැලුවා, බලාවි). නමුත් මලගාසි භාෂාවේදී කාලභේදය දැක්වීමට ක්රියාපදයේ ආරම්භයට නිශ්චිත උපසර්ගයන් එකතු කරනු ලැබේ. සාමාන්යයෙන් වර්තමාන කාලය සඳහා "m-" උපසර්ගයද, අතීත කාලය සඳහා "n-" උපසර්ගයද, සහ අනාගත කාලය සඳහා "h-" උපසර්ගයද භාවිත වේ. උදාහරණයක් ලෙස "මිලදී ගන්නවා" යන අර්ථය දෙන මලගාසි මූල ක්රියාපදයට මෙම උපසර්ග එකතු වූ විට වර්තමාන කාලය "mividy" ලෙසද, අතීත කාලය "nividy" ලෙසද, අනාගත කාලය "hividy" ලෙසද වෙනස් වේ. පරිවර්තකයා සිංහල ක්රියාපදයේ කාලය හඳුනාගෙන, ඊට අදාළ නිවැරදි උපසර්ගය මලගාසි ක්රියාපදයට යෙදීමට වගබලා ගත යුතුය.
මීට අමතරව, මලගාසි භාෂාව සතුව ඉතා සුවිශේෂී "අවධානය යොමු කිරීමේ ක්රමවේදයක්" (Voice/Focus System) පවතී. මෙහිදී වාක්යයක ප්රධාන අවධානය යොමු වන්නේ කර්තෘ වෙතද (Active), කර්මය වෙතද (Passive), නැතහොත් ක්රියාව සඳහා උපකාරී වූ උපකරණය, හේතුව හෝ ස්ථානය වෙතද (Circumstantial) යන්න මත ක්රියාපදයේ සමස්ත රූපයම වෙනස් වේ. සිංහල භාෂාවේ කර්තෘ කාරක සහ කර්ම කාරක වාක්ය ව්යුහයට වඩා මලගාසි භාෂාවේ මෙම අවධානය යොමු කිරීමේ ක්රමය බෙහෙවින් සංකීර්ණ වන බැවින්, පරිවර්තනයේදී වාක්යයේ සැබෑ අර්ථය සහ අවධාරණය නිවැරදිව නිරූපණය කිරීමට විශාල අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
සංස්කෘතික අනන්යතාවය සහ දේශීයකරණය (Localization)
සාර්ථක පරිවර්තනයක් යනු හුදෙක් වචන වෙනත් භාෂාවකට පෙරලීම පමණක් නොවේ; එය සංස්කෘතික අදහස් නිවැරදිව ගලපා ගැනීමකි. මැඩගස්කරයේ සමාජයීය සන්නිවේදනය තුළ "ෆැඩි" (Fady) යන සංකල්පයට වැදගත් තැනක් හිමිවේ. ෆැඩි යනු මලගාසි සංස්කෘතිය තුළ පවතින සාම්ප්රදායික තහංචි හෝ අකැප දේවල්ය. ඇතැම් සතුන්, වචන, ක්රියාවන් හෝ ප්රකාශන මලගාසි සංස්කෘතිය තුළ දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කෙරේ. එබැවින් සිංහල ලේඛනයක ඇති සාමාන්ය උපමාවක් හෝ ප්රකාශනයක් සෘජුව පරිවර්තනය කිරීමෙන් මලගාසි පාඨකයා අපහසුතාවයට හෝ කෝපයට පත් විය හැකිය. පරිවර්තකයා මලගාසි සංස්කෘතික සීමාවන් පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.
එසේම, මලගාසි සමාජයේ සාම්ප්රදායික කථන කලාවක් වන "කබාරි" (Kabary) සන්නිවේදන රටාවට විශාල ගෞරවයක් ලැබේ. එය ඉතා අලංකාරවත්, වක්රාකාරව සහ ප්රස්ථාව පිරුළු බහුලව භාවිත කරමින් සිදුකරන කථන ශෛලියකි. සිංහල භාෂාවේ පවතින ගෞරවාර්ථ ආමන්ත්රණ (ඔබතුමා, ඔබවහන්සේ, ගරු කටයුතු ආදී) මලගාසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී, සෘජු වචන භාවිත කරනවා වෙනුවට මලගාසි සංස්කෘතියට ගැළපෙන ගෞරවනීය සහ ආචාරශීලී වචන මාලාවක් තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ.
මැඩගස්කරය පුරා උපභාෂා (Dialects) 18ක් පමණ භාවිත වන නමුත්, ලිඛිත සන්නිවේදනය, රාජ්ය කටයුතු සහ පොදු මාධ්ය සඳහා ප්රමිතිගත කර ඇත්තේ මැඩගස්කරයේ මධ්යම කඳුකරයේ ජීවත් වන ජනතාව භාවිත කරන "මෙරිනා" (Merina) උපභාෂාවයි. එම නිසා සිංහල සිට මලගාසි භාෂාවට සිදුකරන සියලුම නිල පරිවර්තන කටයුතු සඳහා මෙරිනා උපභාෂාවේ වචන මාලාව සහ ව්යාකරණ ප්රමිතීන් අනුගමනය කළ යුතුය.
සාර්ථක සිංහල - මලගාසි පරිවර්තනයක් සඳහා ප්රායෝගික උපදෙස්
මෙම දුෂ්කර පරිවර්තන කාර්යය වඩාත් ක්රමවත්ව සහ ගුණාත්මකව සිදු කිරීම සඳහා පහත සඳහන් ප්රායෝගික පියවර අනුගමනය කළ හැකිය:
- සරල වාක්ය භාවිතය: සිංහල භාෂාවේ පවතින දිගු සහ මිශ්ර වාක්ය සෘජුව පරිවර්තනය කිරීමට යාමෙන් ව්යාකරණ දෝෂ ඇතිවිය හැක. එබැවින් මුල් සිංහල අදහස කෙටි, සරල වාක්ය කිහිපයකට වෙන් කර පසුව මලගාසි බසට පරිවර්තනය කරන්න.
- අතරමැදි භාෂා දෝෂ මඟහරවා ගැනීම: සිංහල සහ මලගාසි භාෂා අතර ඍජු ශබ්දකෝෂ හිඟ බැවින් බොහෝ විට පරිවර්තකයන් ඉංග්රීසි භාෂාව අතරමැදියා ලෙස යොදා ගනී. මෙහිදී අර්ථය විකෘති වීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි බැවින්, අවසාන මලගාසි පරිවර්තනය මුල් සිංහල ලේඛනයේ අර්ථය සමඟ නැවත සසඳා බැලීම (Back-translation) අත්යවශ්ය වේ.
- ණය වචන නිසි පරිදි හැසිරවීම: නූතන තාක්ෂණික සහ විද්යාත්මක පාරිභාෂිත වචන මලගාසි භාෂාවේ නොමැති අවස්ථාවලදී ප්රංශ හෝ ඉංග්රීසි වචන භාවිත කිරීමට සිදුවේ. එවැනි අවස්ථාවලදී මලගාසි භාෂාවේ උච්චාරණ රටාවට අනුව එම වචන හැඩගස්වා භාවිත කිරීම (උදාහරණයක් ලෙස 'computer' යන්න 'solonify' හෝ ප්රංශ බසින් ණයට ගත් වචන භාවිතය) සිදුවේ.
- දේශීය මලගාසි කියවන්නෙකු ලවා පරික්ෂා කරවීම (Proofreading): පරිවර්තනය නිම කිරීමෙන් පසු, එම භාෂාව මව්භාෂාව ලෙස කතා කරන (Native Speaker) වෘත්තීය මලගාසි ලේඛකයෙකු ලවා ලිපිය සංස්කරණය කරවා ගැනීමෙන් එහි ස්වභාවික ගලායාම සහ නිවැරදි බව තහවුරු කරගත හැකිය.
සිංහල සිට මලගාසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීම යනු හුදෙක් තාක්ෂණික කාර්යයක් පමණක් නොව, එය ඉන්දු-ආර්ය සහ ඔස්ට්රොනීසියානු සංස්කෘතීන් දෙකක් යා කරන පාලමකි. ඉහත සඳහන් කළ ව්යාකරණමය නීති, වාක්ය රටා සහ සංස්කෘතික සීමාවන් පිළිබඳ මනා අවබෝධයකින් යුතුව කටයුතු කිරීමෙන් ඉතාමත් සාර්ථක, අර්ථවත් සහ කියවන්නා ආකර්ෂණය කරගන්නා පරිවර්තන නිර්මාණය කිරීමට ඔබට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.