Phetolelo ea lipuo ke borokho bo kopanyang lichaba, litsotsokarana tsa setso, le mekhoa ea puisano lefatšeng ka bophara. Ha re bua ka ho fetolela ho tloha ho Sesotho (puo ea bohlokoa ea sehlopha sa Bantu e buuoang haholo Afrika Boroa le Lesotho) ho ea ho Sicebuano (puo ea Seaustronesia e buuoang ke batho ba limilione lihlekehlekeng tsa Philippines), re tobana le phephetso e ikhethang le e thabisang haholo. Lipuo tsena tse peli li tsoa malapeng a fapaneng ka ho feletseng a lipuo, e leng se bolelang hore mekhoa ea tsona ea sebopeho sa mahlale, melao ea puo, le meelelo ea setso e fapane haholo. Sengoloa sena se hlahloba ka botlalo mekhoa, liphephetso, le mekhoa e metle ea ho netefatsa phetolelo e nepahetseng le e hlakileng lipakeng tsa Sesotho le Sicebuano.
1. Liphapang tsa Sebopeho sa Polelo le Popontsu (Syntax le Morphology)
Ntlha ea pele eo mofetoleli a lokelang ho e utloisisa ke phapang e kholo ea sebopeho sa polelo lipakeng tsa Sesotho le Sicebuano. Sesotho se sebelisa sebopeho sa motheo sa Subject-Verb-Object (SVO). Mohlala, polelong e bonolo: "Moshemane o ja apole," "Moshemane" ke moetsi (Subject), "o ja" ke leetsi (Verb), mme "apole" ke moetsuoa (Object). Sebopeho sena se nolofalletsa ho latela ha moelelo ka tsela e otlolohileng.
Ka lehlakoreng le lelala, Sicebuano ke puo e sebelisang sebopeho sa Verb-Subject-Object (VSO) kapa Verb-Object-Subject (VOS). Sicebuano ke puo ea "Austronesian alignment" kapa "focus system," moo leetsi le fetohang ho latela hore na ke karolo efe ea polelo e totobalitsoeng (moetsi, moetsuoa, sebaka, kapa sesebelisoa). Sena se bolela hore mofetoleli a ke ke a fetolela polelo ka mantsoe a le seng feela ho tloha ho e 'ngoe ho ea ho e 'ngoe. Ho hlokahala hore polelo e arotsoe ka likarolo tsa eona tsa moelelo ebe e boptjoa bocha ho latela melao ea Sicebuano.
Popontsu ea lipuo tsena le eona e na le phapang e kholo:
- Sesotho: Se sebelisa lihlopha tsa mabitso (noun classes) tse nang le prefixes tse fapaneng ho latela bongata kapa bonngoe. Lihlopha tsena li laola tumellano ea polelo eohle (agreement markers), ho tloha ho litlhaoli ho ea ho maetsi.
- Sicebuano: Ha se na lihlopha tsa mabitso tse kang tsa Sesotho, empa se ipapisitse haholo le litlhophiso tsa lihlong (affixes - prefixes, infixes, le suffixes) holim'a metso ea maetsi ho bontša maemo a fapaneng a ketso, nako, le "focus" ea polelo. Lihlong tse kang mag-, nag-, mo-, -on, -an, le i- li bapala karolo ea bohlokoa haholo sebopehong sa Sicebuano.
2. Ho Fetolela Maemo a Setso le Maele (Transcreation)
Phetolelo ea litsebi ha e felle feela ho fetoleng mantsoe; e mabapi le ho fetisa moelelo le maikutlo a tšoanang le a puo ea pele. Lipuo tsena tse peli li bōpiloe ke tikoloho le litsela tse fapaneng tsa bophelo. Sesotho se na le litšupiso tse ngata tsa bophelo ba mahaeng, leruo (haholo-holo likhomo), le maemo a leholimo a lithaba tsa Lesotho. Ka lehlakoreng le leng, Sicebuano se tletse ka litšupiso tsa bophelo ba leoatleng, sehlekehleke, lijo tsa leoatleng, le histori e nang le tšusumetso e matla ea Sepanishe le Se-Amerika ka lebaka la bokolone.
Ha re fetolela maele a Sesotho (kapa lipolelo tse nang le moelelo o tsofetseng), mofetoleli o tlameha ho batla polelo e tšoanang ka moelelo ho Sicebuano, ho e-na le ho fetolela mantsoe ka kotloloho. Mohlala, polelo ea Sesotho e reng: "Pinyane e tsoala phiri" (e bolelang ntho e nyane e ka hlahisang liphello tse kholo) e ke ke ea utloahala ha e fetoleloa ka kotloloho ho Sicebuano e le ntho e amanang le phiri (wolf), hobane phiri ha se phoofolo e tloaelehileng Philippines. Mofetoleli o lokela ho fumana maele a Sicebuano a fetisang moelelo o tšoanang oa hore lintho tse nyane li na le liphello tse kholo.
Ntlha e 'ngoe ke litlotla tsa tlhompho le likamano tsa malapa. Sesotho se na le mekhoa e hlakileng ea ho khetholla likamano, joalo ka ho khetholla pakeng tsa moholoane (elder sibling of same sex) le moena (younger sibling of same sex). Ho Sicebuano, likamano tsena li bontšoa ka mantsoe a kang kuya (bakeng sa abuti e moholo) le ate (bakeng sa ausi e moholo), a nkiloeng lipuong tsa bo-moapehi, empa a sebelisoa haholo ho bontša tlhompho. Bafetoleli ba tlameha ho ba hlokolosi ho boloka maemo ana a tlhompho le likamano a ntse a utloahala hantle ho latela setso se amohelang phetolelo.
3. Maqheka a Bohlokoa a Phetolelo le SEO ea Lehae
Mekhoa ea kajeno ea phetolelo e boetse e kenyelletsa ho lokisa litaba bakeng sa marang-rang (SEO - Search Engine Optimization). Haeba u fetolela sengoloa ho tloha ho Sesotho ho ea ho Sicebuano bakeng sa marang-rang, ho bohlokoa ho etsa lipatlisiso tsa mantsoe a bohlokoa (keywords) a Sicebuano a sebelisoang ke basebelisi ba Philippines. Basebelisi ba buang Sicebuano (ba nang le motheo oa Visayas le Mindanao) ba na le mekhoa ea bona e ikhethang ea ho batla litaba inthaneteng.
Mona ke maqheka a bohlokoa bakeng sa ho etsa phetolelo e ntle ea SEO:
- Ho kopanya lipuo (Code-switching): Sicebuano se tloaelehileng sa marang-rang hangata se kopanya mantsoe a Sicebuano, Senyesemane, le linako tse ling Setagalog (se bitsoang Bislish). Mofetoleli o lokela ho tloaela mokhoa ona ho latela basebelisi ba shebiloeng, haholo-holo mecheng ea litaba tsa sechaba kapa liwebsaeteng tsa khoebo.
- Litlotla tse hlakileng le tse khahlang: Litlotla li tlameha ho ba le mantsoe a bohlokoa a Sicebuano a batloang haholo, ha li ntse li boloka moelelo le sebopeho sa tlholeho sa sengoloa sa Sesotho.
- Tšebeliso ea Mareo a Nepahetseng (Terminology Management): Etsa bonnete ba hore u sebelisa lethathamo la mantsoe a tloaelehileng a Sicebuano a amoheloang litabeng tsa theknoloji, bongaka, kapa molao ho qoba pherekano.
4. Litlhahiso le Malebela a Setsetsebi bakeng sa ho Phethahatsa Phetolelo
Bakeng sa ho netefatsa hore mosebetsi oa hau oa phetolelo lipakeng tsa Sesotho le Sicebuano o fihla boemong bo phahameng ka ho fetisisa ba boleng, latela malebela ana:
- Utloisisa Moelelo pele u Fetolela: Bala sengoloa sotle sa Sesotho ho utloisisa molaetsa o akaretsang pele u qala ho fetolela polelo ka polelo. Sena se u thusa ho boloka molodi le moelelo o nepahetseng.
- Sebelisa Lihlomathiso ka Nepo: Ithute ka botlalo tšebeliso ea lihlomathiso tsa Sicebuano (affixes). Phoso e nyane ho tšebeliso ea lihlong e ka fetola moelelo oa leetsi ka ho feletseng ho tloha ho moetsi ho ea ho moetsuoa.
- Thibela Phetolelo ea Lentsoe ka Lentsoe (Literal Translation): Kamehla beha pele sebopeho sa polelo ea Sicebuano se utloahalang ho motho ea se buang ho tloha bonyenyaneng. Haeba polelo ea Sesotho e le telele haholo, e arole ka lipolelo tse peli tse khutšoane ho Sicebuano bakeng sa ho hlaka.
- Etsa Tlhahlobo ea Bobeli (Proofreading): Etsa hote sengoloa se fetoleletsoeng se hlahlojwe ke motho eo e leng puo ea hae ea lapeng (native Cebuano speaker) ho netefatsa hore ha ho na liphoso tsa puo kapa mantsoe a sa utloahaleng hantle setsong sa bona.
Phetolelo lipakeng tsa Sesotho le Sicebuano ke tsela e ntle ea ho hokahanya mafatshe le ho arolelana tsebo. Ka ho utloisisa liphapang tsa popontsu, sebopeho sa lipolelo, le maemo a setso, bafetoleli ba ka khona ho fana ka litšebeletso tsa phetolelo tse nepaheng, tse utloahalang hantle, le tse nang le tšusumetso e matla ho babali ba puo ea Sicebuano.