Phetolelo pakeng tsa lipuo tse fapaneng haholo ka malapa a tsona a lipuo, joalo ka Sesotho (puo ea Bantu e buuoang haholo Afrika Boroa le Lesotho) le Semacedonia (puo ea se-Slav sa Boroa e buuoang Balkan), ke mosebetsi o rarahaneng o hlokang tsebo e tebileng ea thuto-puo, setso le maemo a sechaba. Sengoloa sena se hlahloba mekhoa ea bohlokoa, mathata a tloaelehileng a sebopeho sa puo, le mekhoa e ka sebelisoang ke bafetoleli ho netefatsa hore phetolelo e tsoang ho Sesotho ho ea ho Semacedonia e nepahetse, e phalla hantle, ebile e utloahala ho babali ba puo e lebisitsoeng.
Phapang ea Sebopeho sa Puo le Thuto-puo
Ntlha ea pele eo mofetoleli a lokelang ho e utloisisa ke phapang e kholo ea sebopeho sa puo lipakeng tsa Sesotho le Semacedonia. Phapang ena e ama mekhoa ea kaho ea lipolelo, lihlopha tsa mabitso, le mekhoa ea maetsi.
- Lihlopha tsa Mabitso vs. Bong ba Thuto-puo (Gender): Sesotho se sebelisa sistimi ea lihlopha tsa mabitso (noun classes) tse fapahaneng (tse ka bang 18 ho latela tlhophiso ea Meinhof), moo lihlongoapele (prefixes) li laolang tumellano ea thuto-puo polelong. Ka lehlakoreng le leng, Semacedonia ha se sebelise lihlopha tsena tsa mabitso, empa se sebelisa bong ba thuto-puo (masculine, feminine, le neuter). Sena se bolela hore mofetoleli o lokela ho fetolela tumellano ea lihlopha tsa Sesotho ho ea ho bong bo nepahetseng ba Semacedonia, e leng ntho e hlokang tlhokomelo e kholo ea mantsoe le moelelo oa ona.
- Lisebelisoa tsa Sehlongoatsona (Suffixes) le Sehlongoapele (Prefixes): Sesotho ke puo e itšetlehileng haholo ka lihlongoapele ho supa lihlopha tsa mabitso, likopanyi, le maetsi. Ka lehlakoreng le leng, Semacedonia se sebelisa lihlongoatsona haholo, haholo-holo bakeng sa ho supa makhaola-khang a mabitso (definite articles) a khomaretsoang qetellong ea mabitso. Mohlala, lentsoe "buka" ka Sesotho le supa ntho feela, empa ka Semacedonia ho na le phapang lipakeng tsa buka feela (книга) le buka e khethehileng (книгата).
- Litsela tsa Maetsi le Linako (Verb Tenses and Aspects): Maetsi a Sesotho a tletse ka linako le likarolo tse fapaneng tse supang hore na ketso e entsoe joang (aspect), joalo ka phetheho, tsoelo-pele, kapa phetiso. Semacedonia le sona se na le sistimi e rarahaneng ea maetsi e nang le likarolo tse peli tsa mantlha (perfective le imperfective aspect) hammoho le linako tse fetileng tse fapaneng (aorist, imperfect, perfect). Mofetoleli o lokela ho ba hlokolosi ho se lahleheloe ke moelelo oa nako le tsela ea ketso ha a tloha puong e 'ngoe ho ea ho e 'ngoe.
Mathata a Mongolo le Phetolelo ea Litlhaku
Sesotho se sebelisa mongolo oa Selatine o tloaelehileng, o nang le litlhaku tse itseng tse kopantsoeng ho hlahise melumo e khethehileng (joalo ka 'ny', 'tsh', 'tlh'). Semacedonia sona se sebelisa mongolo oa Cyrillic (кирилица), o nang le litlhaku tse 31 tse emelang melumo e fapaneng ka ho phethahala. Bakeng sa bafetoleli, ho bohlokoa ho tseba mekhoa ea phetolelo ea litlhaku (transliteration) ha ba fetolela mabitso a batho, a libaka, kapa a mekhatlo e se nang phetolelo e tobileng.
Mofetoleli o lokela ho latela melao ea puo ea Semacedonia ea ho ngola mabitso a tsoang linaheng tse ling, e leng ho ngola mabitso ao joalo ka ha a bitsoa (phonetic spelling). Mohlala, lebitso la Sesotho "Lethabo" le lokela ho ngoloa e le "Летабо" ka Semacedonia ho latela melumo ea lona, ho e-na le ho le fetolela ka tsela ea mongolo feela.
Phetolelo ea Litlhaloso le Setso (Transcreation and Localization)
Puo ke seipone sa setso. Sesotho se na le maele le lipolelo tse ngata tse amanang le maphelo a Basotho, leruo la likhomo, le tikoloho ea Afrika Boroa. Ka lehlakoreng le leng, Semacedonia se na le maele le lipolelo tse amanang le bophelo ba Balkan, temo, le histori ea lona e ikhethang.
Phetolelo ea lentsoe ka lentsoe (literal translation) maemong ana hangata ha e sebetse ebile e ka baka pherekano e kholo. Mohlala, leele la Sesotho "khomo boha e se na mafisi" le ke ke la fetoleloa ka tsela e tobileng ho ea ho Semacedonia hobane moelelo oa setso oa ho boha khomo o ke ke oa utloisisoa ke motho oa Macedonia. Mofetoleli o lokela ho batla leele le tsamaellanang le leo ka Semacedonia, le nang le moelelo o tšoanang oa hore motho o lokela ho thabela ntho leha a sa e rue, kapa a hlalose moelelo oo ka mantsoe a hlakileng le a utloahalang.
Litlhahiso tsa Bohlokoa bakeng sa Bafetoleli
Ho netefatsa phetolelo ea boleng bo phahameng lipakeng tsa Sesotho le Semacedonia, bafetoleli ba khothalletsoa ho latela mekhoa ena e latelang:
- Kaho ea Tlotlontsoe le manane a mantsoe (Glossaries): Pele o qala mosebetsi oa phetolelo, theha lenane la mantsoe a bohlokoa le phetolelo ea ona e lumellanang ka Semacedonia. Sena se thusa ho boloka botsitso le ho qoba ho sebelisa mantsoe a fapaneng bakeng sa ntho e le 'ngoe.
- Utloisisa Tikoloho le Babali ba Hao: Netefatsa hore na sengoloa seo se ngoloa bakeng sa mang. Na ke sengoloa sa semolao, sa thuto, kapa sa boralitaba? Mokhoa oa ho ngola (tone and register) o lokela ho ikamahanya le maemo ao ho latela mekhoa ea Semacedonia.
- Sebelisa Lisebelisoa tsa Theknoloji ka Bohlale: Lisebelisoa tsa phetolelo (CAT tools) li bohlokoa bakeng sa ho boloka mehopolo ea phetolelo (translation memories), empa ha hoa lokela ho tšeptjoa phetolelo ea mochini feela (machine translation) ka lebaka la phapang e kholo ea sebopeho sa lipuo tsena tse peli. Tlhahlobo ea motho (human post-editing) e lula e le ea bohlokoa haholo.
- Tšebelisano le Bafetoleli ba Puo ea Semela (Native Speakers): Hang ha phetolelo e tsoang ho Sesotho e phethetsoe ka Semacedonia, e lokela ho hlahlobjoa ke motho eo puo ea hae ea lapeng e leng Semacedonia ho netefatsa hore puo e phalla hantle ebile ha e na liphoso tsa sebopeho kapa tsa setso.
Sephetho le Bokamoso ba Phetolelo ea Lipuo Tsena
Phetolelo pakeng tsa Sesotho le Semacedonia ke borokho ba bohlokoa bo kopanyang lichaba tse peli tse nang le hisitori le litso tse fapaneng haholo. Leha ho na le mathata a mangata a thuto-puo, ho sebelisa mekhoa e nepaheng, ho utloisisa phapang ea sebopeho sa lipuo, le ho ela hloko maemo a setso ho ka matlafatsa boleng ba phetolelo haholo. Ka ho latela litlhahiso tsena, bafetoleli ba ka khona ho hlahisa mesebetsi e ipheletseng e tla thibela ho lahleha ha moelelo le ho khothalletsa kutloisiso e batsi pakeng tsa Basotho le batho ba Macedonia.