ការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាអ៊ូរឌូ (Urdu) គឺជាកិច្ចការមួយដែលទាមទារនូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅមិនត្រឹមតែលើផ្នែកវាក្យសព្ទប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងលើរចនាសម្ព័ន្ធភាសា វប្បធម៌ និងបរិបទសង្គមនៃប្រទេសទាំងពីរផងដែរ។ ភាសាខ្មែរ ដែលជាភាសានៃគ្រួសារភាសាអូស្រ្តូអាស៊ីទិក (Austroasiatic) និងភាសាអ៊ូរឌូ ដែលជាភាសានៃគ្រួសារភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប (Indo-European) មានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នយ៉ាងខ្លាំងទាំងផ្នែកប្រព័ន្ធសរសេរ វេយ្យាករណ៍ និងរបៀបគិត។ អត្ថបទនេះនឹងបង្ហាញពីដំណើរការ ឧបសគ្គ និងគន្លឹះសំខាន់ៗសម្រាប់ការបកប្រែប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងគុណភាពអាជីព។
១. ភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធល្បះ និងលំដាប់ពាក្យ (Word Order)
ឧបសគ្គដំបូងបង្អស់សម្រាប់អ្នកបកប្រែ គឺការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធល្បះ។ ភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់រចនាសម្ព័ន្ធល្បះបែប ប្រធាន + កិរិយាសព្ទ + កម្មបទ (SVO - Subject-Verb-Object)។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាអ៊ូរឌូប្រើប្រាស់រចនាសម្ព័ន្ធ ប្រធាន + កម្មបទ + កិរិយាសព្ទ (SOV - Subject-Object-Verb)។
ឧទាហរណ៍៖
- ភាសាខ្មែរ៖ ខ្ញុំ (S) ញ៉ាំ (V) បាយ (O)។
- ភាសាអ៊ូរឌូ៖ ខ្ញុំ (S) បាយ (O) ញ៉ាំ (V) (میں کھانا کھاتا ہوں)។
ការផ្លាស់ប្តូរលំដាប់ពាក្យនេះតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវរៀបចំគំនិតឡើងវិញទាំងស្រុងនៅក្នុងខួរក្បាលមុននឹងសរសេរចេញមក ដើម្បីជៀសវាងការបកប្រែពាក្យមួយទៅពាក្យមួយដែលធ្វើឱ្យល្បះបាត់បង់ន័យធម្មជាតិ ឬពិបាកយល់សម្រាប់អ្នកអានដើម។
២. ប្រព័ន្ធភេទ និងចំនួនក្នុងវេយ្យាករណ៍អ៊ូរឌូ (Grammatical Gender and Number)
ភាសាខ្មែរជាភាសាដែលមិនមានការបែងចែកភេទចំពោះនាម ឬកិរិយាសព្ទនោះទេ (Genderless language)។ យើងប្រើពាក្យដដែលសម្រាប់ទាំងបុរស និងស្រី ហើយកិរិយាសព្ទមិនប្រែប្រួលទៅតាមប្រធានឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាសាអ៊ូរឌូមានប្រព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលតម្រូវឱ្យនាមនីមួយៗត្រូវតែមានភេទ (ប្រុស ឬស្រី) និងចំនួន (ឯកវចនៈ ឬពហុវចនៈ)។
នៅក្នុងភាសាអ៊ូរឌូ កិរិយាសព្ទ គុណនាម និងសព្វនាមត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ទៅតាមភេទ និងចំនួនរបស់នាមដែលវាពាក់ព័ន្ធ។ នេះជាចំណុចពិបាកខ្លាំងសម្រាប់អ្នកបកប្រែខ្មែរ ពីព្រោះពេលបកប្រែពីខ្មែរទៅអ៊ូរឌូ អ្នកបកប្រែត្រូវកំណត់ភេទរបស់វត្ថុ ឬមនុស្សឱ្យបានច្បាស់លាស់ ទោះបីជាច្បាប់ដើមជាភាសាខ្មែរមិនបានបញ្ជាក់ក៏ដោយ។ ប្រសិនបើបកប្រែខុសភេទ វានឹងធ្វើឱ្យល្បះនោះក្លាយជាខុសវេយ្យាករណ៍ទាំងស្រុង។
៣. ការប្រើប្រាស់ធ្នាក់ និងក្រោយធ្នាក់ (Prepositions vs. Postpositions)
ខណៈពេលដែលភាសាខ្មែរប្រើប្រាស់ «ធ្នាក់» (Prepositions) នៅពីមុខនាម ដូចជា «នៅលើយន្តហោះ» ឬ «ទៅកាន់សាលារៀន» ភាសាអ៊ូរឌូប្រើប្រាស់ «ក្រោយធ្នាក់» (Postpositions) ពោលគឺពាក្យតំណភ្ជាប់ទាំងនោះត្រូវដាក់នៅពីក្រោយនាមវិញ។
ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងភាសាអ៊ូរឌូ គេនិយាយថា "ឡាន ក្នុង" (گاڑی میں) ឬ "តុ លើ" (میز پر)។ លើសពីនេះទៅទៀត ការប្រើប្រាស់ក្រោយធ្នាក់នៅក្នុងភាសាអ៊ូរឌូ តែងតែតម្រូវឱ្យនាមនៅពីមុខវាផ្លាស់ប្តូរទៅជាទម្រង់ Oblique Case ដែលបន្ថែមភាពស្មុគស្មាញមួយកម្រិតទៀតក្នុងការសរសេរ។ អ្នកបកប្រែត្រូវតែមានភាពហ្មត់ចត់បំផុតក្នុងការរៀបចំលំដាប់ពាក្យ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាក្យទាំងនេះ។
៤. កម្រិតនៃភាពគួរសម និងការប្រើប្រាស់សព្វនាម (Levels of Respect and Honorifics)
ទាំងភាសាខ្មែរ និងភាសាអ៊ូរឌូ សុទ្ធតែជាភាសាដែលមានវប្បធម៌គោរពគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្រិតភាសា សព្វនាម និងកិរិយាសព្ទគួរសម។
- ភាសាខ្មែរ៖ មានការបែងចែកកម្រិតភាសាសម្រាប់និយាយជាមួយមនុស្សទូទៅ ព្រះសង្ឃ (រាជសព្ទ) និងខ្សែរាជវង្ស។
- ភាសាអ៊ូរឌូ៖ ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ "Aadaab" និងសព្វនាមផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់ភាពគួរសម ដូចជា "Tu" (ស្និទ្ធស្នាលខ្លាំង/គ្មានការគោរព), "Tum" (ធម្មតា/មិត្តភក្តិ), និង "Aap" (គួរសម/ផ្លូវការ)។
នៅពេលបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវវិភាគបរិបទទំនាក់ទំនងឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ការបកប្រែពាក្យសម្តីរបស់តួអង្គ ឬអ្នកនិយាយដោយមិនបានគិតពីកម្រិតភាពគួរសមរវាងខ្មែរ និងអ៊ូរឌូ អាចបង្កជាការយល់ច្រឡំ ឬការអាក់អន់ចិត្តពីសំណាក់អ្នកអានគោលដៅ។
៥. ឥទ្ធិពលនៃពាក្យខ្ចី និងប្រភពដើមនៃវាក្យសព្ទ
ភាសាខ្មែរទទួលបានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រៅជ្រះពីភាសាសំស្រ្កឹត និងបាលី តាមរយៈសាសនាព្រះពុទ្ធ និងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ចំណែកឯភាសាអ៊ូរឌូ គឺជាភាសាដែលកើតចេញពីការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងភាសាសំស្រ្កឹតដើម (Khariboli) ជាមួយភាសាសារស៊ី (Persian) អារ៉ាប់ (Arabic) និងទួរគី (Turkish) ដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃចក្រភពមូស្លីមនៅអាស៊ីខាងត្បូង។
គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងណាស់ដែលភាសាទាំងពីរនេះមានឫសគល់រួមគ្នាខ្លះៗដែលចេញពីភាសាសំស្រ្កឹត។ ដូច្នេះ ពាក្យបច្ចេកទេស ឬពាក្យជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនអាចមានន័យស្រដៀងគ្នា ឬមានឫសគល់តែមួយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់ភាសាអ៊ូរឌូ ការប្រើប្រាស់ពាក្យដែលមានប្រភពពីអារ៉ាប់ ឬភើសៀន ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភាសាផ្លូវការ និងអក្សរសាស្ត្រជាន់ខ្ពស់។ អ្នកបកប្រែត្រូវដឹងពីប្រភពពាក្យទាំងនេះ ដើម្បីជ្រើសរើសពាក្យបកប្រែឱ្យត្រូវទៅតាមប្រភេទអត្ថបទ ដូចជាអត្ថបទច្បាប់ ព័ត៌មាន ឬអក្សរសិល្ប៍។
៦. គន្លឹះជាក់ស្តែងសម្រាប់អ្នកបកប្រែខ្មែរ-អ៊ូរឌូ ឱ្យទទួលបានជោគជ័យ
ដើម្បីធានាបាននូវការបកប្រែដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងភាពរលូននៃអត្ថបទ អ្នកបកប្រែគួរអនុវត្តតាមវិធានការសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
- យល់ពីបរិបទវប្បធម៌៖ កុំបកប្រែពាក្យទល់នឹងពាក្យ។ ភាសាអ៊ូរឌូសំបូរទៅដោយពាក្យប្រៀបធៀប និងកាព្យឃ្លោង។ ចូរស្វែងរកពាក្យដែលមានន័យសមមូលក្នុងវប្បធម៌អ៊ូរឌូ ជាជាងការបកប្រែត្រង់ៗ។
- ត្រួតពិនិត្យភេទរបស់នាម៖ មុននឹងសរសេរកិរិយាសព្ទក្នុងភាសាអ៊ូរឌូ ត្រូវប្រាកដថាអ្នកបានកំណត់ភេទរបស់នាមដែលជាប្រធាន ឬកម្មបទបានត្រឹមត្រូវ។
- ប្រើប្រាស់វចនានុក្រមទ្វេភាសាដែលមានគុណភាព៖ ដោយសារតែកង្វះខាតឧបករណ៍បកប្រែស្វ័យប្រវត្តិចំរុះរវាងខ្មែរ និងអ៊ូរឌូ ការប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាស្ពានចម្លង (Pivot Language) ពេលខ្លះអាចជួយសម្រួលការស្វែងរកពាក្យបច្ចេកទេសបាន ប៉ុន្តែត្រូវត្រួតពិនិត្យឡើងវិញជានិច្ចដើម្បីជៀសវាងការបាត់បង់ន័យដើម។
- ការអាន និងសរសេរភាសាគោលដៅឱ្យបានច្រើន៖ ភាសាអ៊ូរឌូមានរបៀបសរសេរអក្សរ Nastaliq ដែលជាទម្រង់អក្សរផ្ចង់អារ៉ាប់ដ៏ស្រស់ស្អាត។ អ្នកបកប្រែត្រូវស៊ាំនឹងការអានអក្សរនេះ និងការប្រើប្រាស់ឃ្លោងឃ្លាអក្សរសិល្ប៍របស់វា។
៧. ទីផ្សារ និងឱកាសសម្រាប់ការបកប្រែភាសាខ្មែរ-អ៊ូរឌូ
នាពេលបច្ចុប្បន្ន ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិរវាងកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាអ៊ូរឌូ (ដូចជាប៉ាគីស្ថាន និងសហគមន៍ឥស្លាមមួយចំនួនធំនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា) កំពុងមានការកើនឡើង។ តម្រូវការបកប្រែឯកសារផ្លូវការ កិច្ចសន្យាធុរកិច្ច សៀវភៅណែនាំផលិតផល និងការបកប្រែភាសាក្នុងវិស័យអប់រំ កំពុងបង្ហាញពីឱកាសការងារយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់អ្នកដែលមានជំនាញទ្វេភាសានេះ។
ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពបកប្រែពីខ្មែរទៅអ៊ូរឌូ មិនត្រឹមតែជាការផ្លាស់ប្តូរពាក្យពេចន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការសាងសង់ស្ពានចម្លងវប្បធម៌ និងការយល់ដឹងរវាងប្រជាជាតិទាំងពីរឱ្យកាន់តែជិតស្និទ្ធ និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។