ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်မှုများ ပိုမိုတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့အကြား စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများသည်လည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားမှ ကိုရီးယားဘာသာစကားသို့ ပြန်ဆိုရသော ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည်လည်း ပိုမိုအရေးပါလာသည်။ ဘာသာစကားနှစ်ခုစလုံးသည် အာရှတိုက်၏ အခြေခံယဉ်ကျေးမှုများအပေါ် အခြေခံထားကြသော်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုမှု လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ကြုံတွေ့ရသည့် ထူးခြားသော သဒ္ဒါစနစ်များ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲပြားခြားနားမှုများနှင့် သိမ်မွေ့သော အသုံးအနှုန်းများစွာ ရှိကြသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် မြန်မာဘာသာမှ ကိုရီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သိရှိထားရမည့် မရှိမဖြစ်အချက်များ၊ သဒ္ဒါဆိုင်ရာ နုနယ်ဆန်းပြားမှုများနှင့် အောင်မြင်သော ဘာသာပြန်ဆိုမှုအတွက် အဖိုးတန်အကြံပြုချက်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။
ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ တူညီမှုနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှု အားသာချက် (SOV Structure)
မြန်မာစကားနှင့် ကိုရီးယားစကားသည် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအရ အလွန်ကြီးမားသော တူညီမှုတစ်ခု ရှိကြသည်။ ၎င်းမှာ ကမ္ဘာ့အခြားသော ဘာသာစကားများနှင့်မတူဘဲ ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို တူညီစွာ ကျင့်သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ကဲ့သို့ ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO) စနစ်ကို မသုံးစွဲဘဲ ဝါကျ၏ အဆုံးသတ်တွင် ကြိယာကို ထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော် ထမင်းစားသည်" ဟူသော မြန်မာဝါကျကို ကိုရီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် "저(ကျွန်တော်)는(ကတ္တားဝိဘတ်) 밥(ထမင်း)ကို(ကံဝိဘတ်) 먹습니다(စားသည်)" ဟု တိုက်ရိုက်စကားလုံး အစီအစဉ်အတိုင်း အစားထိုး ဘာသာပြန်နိုင်သည်။ ဤသဒ္ဒါစနစ် တူညီမှုသည် ဘာသာပြန်သူများအတွက် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံကို အစမှပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် မလိုဘဲ စကားလုံးနှင့် သဒ္ဒါအစိတ်အပိုင်းများကို အလွယ်တကူ ဖလှယ်နိုင်သော ကြီးမားသည့် အားသာချက်ကို ပေးစွမ်းသည်။ သို့သော် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ တူညီရုံမျှဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှုသည် အလိုအလျောက် ချောမွေ့သွားခြင်း မရှိဘဲ အခြားသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်များကို ဂရုပြုရန် လိုအပ်သေးသည်။
နောက်ဆက်တွဲ ပစ္စည်းများနှင့် ဝိဘတ်များ၏ အရေးပါပုံ (Particles and Postpositions)
မြန်မာနှင့် ကိုရီးယားဘာသာစကားနှစ်ခုစလုံးသည် နာမ်စကားလုံးများ၏ နောက်တွင် ဝိဘတ်များ (Particles) ကပ်တွဲအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဝါကျအတွင်းရှိ စကားလုံးများ၏ သဒ္ဒါအခန်းကဏ္ဍကို သတ်မှတ်ပေးသည့် ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာရှိ ကတ္တားဝိဘတ် (က၊ သည်)၊ ကံဝိဘတ် (ကို)၊ ပိုင်ဆိုင်မှုပြဝိဘတ် (၏) နှင့် နေရာပြဝိဘတ် (တွင်၊ မှာ၊ သို့) စသည်တို့သည် ကိုရီးယားဘာသာရှိ "이/가" သို့မဟုတ် "은/는"၊ "을/ကို/를"၊ "의"၊ "에/에서" တို့နှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်နေသည်။
သို့သော် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အဓိကသတိထားရမည့်အချက်မှာ ကိုရီးယားဘာသာစကားရှိ Topic marker (은/는 - အကြောင်းအရာပြဝိဘတ်) နှင့် Subject marker (이/가 - ကတ္တားပြဝိဘတ်) တို့၏ ကွဲပြားခြားနားမှု ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာတွင် ဤကွဲပြားမှုကို ထင်ရှားစွာ ခွဲခြားလေ့မရှိသဖြင့် ကိုရီးယားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် စကားစပ် (Context) ကို သေချာစွာ နားမလည်ပါက မည်သည့်ဝိဘတ်ကို သုံးစွဲရမည်ကို မှားယွင်းသွားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိတ်ဆက်စကားပြောရာတွင် သို့မဟုတ် အထွေထွေအချက်အလက်ကို ပြောဆိုရာတွင် "은/는" ကို သုံးစွဲရပြီး၊ အထူးပြုလိုသည့် ကတ္တားကို ဖော်ပြလိုပါက "이/가" ကို သုံးစွဲရသည်။ ဤဝိဘတ်များကို စနစ်တကျ အသုံးမပြုနိုင်ပါက ဘာသာပြန်စာသားသည် ကိုရီးယားလူမျိုးများအတွက် သဘာဝမကျဘဲ ထောင့်ကန့်ကန့် ဖြစ်နေတတ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အသုံးအနှုန်းအလိုက် ရိုသေမှုအဆင့်အတန်းများ (Honorifics and Speech Levels)
မြန်မာနှင့် ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှုနှစ်ခုစလုံးသည် လူကြီးမိဘ၊ သက်ကြီးဝါကြီးများနှင့် အထက်လူကြီးများကို အရိုအသေပေး ပြောဆိုရသော ယဉ်ကျေးမှုကို အလွန်အလေးထားကြသည်။ မြန်မာစကားတွင် "ပါ"၊ "ခင်ဗျာ"၊ "ရှင်" စသော ယဉ်ကျေးမှုပြ နောက်ဆက်တွဲစကားလုံးများကို သုံးစွဲသကဲ့သို့ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင်လည်း ရိုသေစကား (존댓말 - Jondaetmal) နှင့် ရိုးရိုးစကား (반말 - Banmal) ဟူ၍ အဆင့်အတန်း ကွဲပြားမှု အလွန်သိသာလှသည်။
ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် ပြောဆိုသူနှင့် နားထောင်သူတို့၏ ဆက်ဆံရေး၊ ရာထူးနှင့် အသက်အရွယ် ကွာခြားချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါစကားပြောပုံစံ အဆင့်အတန်းများကို ခွဲခြားအသုံးပြုရသည်-
- တရားဝင်ရိုသေစကား (하십시오체 - Hapsashio-che): လုပ်ငန်းခွင်၊ သတင်းတင်ဆက်မှု၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စာလွှာများနှင့် လူစိမ်းများအား ပြောဆိုရာတွင် သုံးစွဲသည်။ ဥပမာ- "안녕하십니까" (မင်္ဂလာပါ)။
- တရားမဝင်ရိုသေစကား (해요체 - Haeyo-che): နေ့စဉ်ဘဝတွင် အသုံးအများဆုံးဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးသော်လည်း ရင်းနှီးဖော်ရွေသောပုံစံ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- "안녕하세요" (မင်္ဂလာပါ)။
- ရိုးရိုးပြောစကား (해체/반말 - Hae-che/Banmal): အသက်ငယ်သူများ၊ ရင်းနှီးသော သူငယ်ချင်းများ သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များအကြား သုံးစွဲသည်။ ဥပမာ- "안녕" (မင်္ဂလာပါ/နှုတ်ဆက်ပါတယ်)။
မြန်မာဘာသာပြန်သူသည် မူရင်းမြန်မာစာသား၌ ပါရှိသော ပြောဆိုသူ၏ လေသံ (Tone) နှင့် အခြေအနေကို သေသေချာချာ အကဲဖြတ်ပြီး ကိုရီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သင့်လျော်သော ရိုသေမှုအဆင့်အတန်းကို ရွေးချယ်ရမည်။ ဤအချက်ကို လွဲချော်ပါက ဘာသာပြန်စာသားသည် ယဉ်ကျေးမှုအရ မသင့်လျော်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖတ်ရှုသူကို စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ကြိယာနောက်ဆက်တွဲများနှင့် ကာလပြ အသုံးအနှုန်းများ (Verb Conjugation and Tenses)
ကိုရီးယားဘာသာစကားသည် Agglutinative Language (ကပ်တွဲဘာသာစကား) အမျိုးအစားဖြစ်သဖြင့် ကြိယာများ၏ နောက်ဆက်တွဲများကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ကာလ (Tense)၊ ပုံစံ (Mood) နှင့် ရိုသေမှုတို့ကို ဖော်ပြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ ကြိယာ၏ နောက်၌ "တယ်"၊ "ပြီ"၊ "မည်"၊ "ခဲ့သည်" စသော နောက်ဆက်တွဲစကားလုံးများကို ကပ်၍ သုံးစွဲရုံသာ ဖြစ်သဖြင့် ကိုရီးယားဘာသာ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကြိယာကွဲပြားမှု (Conjugation) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ရိုးရှင်းသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ကိုရီးယားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ကြိယာ၏ အဆုံးသတ်ပုံစံများကို အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ အမှားအယွင်းမရှိ ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်ရန် ကျွမ်းကျင်မှု လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာဘာသာရှိ "သွားသည်" ဟူသော ကြိယာကို ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် အတိတ်ကာလဆိုလျှင် "갔다" (Katta)၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလဆိုလျှင် "간다" (Kanda)၊ တရားဝင်ယဉ်ကျေးသော ပုံစံဆိုလျှင် "갑니다" (Kamnida)၊ တရားမဝင်ယဉ်ကျေးသော ပုံစံဆိုလျှင် "가요" (Gayo) စသည်ဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေအရ ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲပြန်ဆိုရသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများကို မှန်ကန်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ပါက သဒ္ဒါအမှားများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ကိုရီးယား-မြန်မာ ဘာသာပြန်ဆိုမှုအတွက် အောင်မြင်သော အကြံပြုချက်များ (Practical Translation Tips)
မြန်မာဘာသာမှ ကိုရီးယားဘာသာသို့ အရည်အသွေးမြင့်မားစွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် အောက်ပါနည်းလမ်းကောင်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်သည်-
- ဆက်စပ်အကြောင်းအရာကို ဦးစားပေးပါ (Context is King): စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ခြင်းထက် စာပိုဒ်တစ်ခုလုံး၏ ဆိုလိုရင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ကို သဘောပေါက်နားလည်အောင် ဘာသာပြန်ပါ။
- နာမ်စားများနှင့် ကတ္တားများ ချန်လှပ်ခြင်းကို သတိပြုပါ: ကိုရီးယားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားနှစ်ခုစလုံးသည် ပြောဆိုရာတွင် ကတ္တား (Subject) ကို မကြာခဏ ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် နာမ်စားများကို အတင်းအကျပ် ထည့်သွင်းပါက ကိုရီးယားဘာသာစကားအရ သဘာဝမကျဘဲ ဖြစ်နေတတ်သဖြင့် လိုအပ်မှသာ နာမ်စားများကို သုံးစွဲပါ။
- ကိုရီးယား၏ အလွတ်သဘော ပြောဆိုမှုနှင့် စာပေအသုံးအနှုန်းများကို ကွဲပြားစွာသုံးပါ (Colloquial vs. Written Style): စာပေ၊ သတင်းစာနှင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် သုံးသော ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်း (-다 ပုံစံ) နှင့် နေ့စဉ်ပြောစကား သုံးနှုန်းပုံများကို ခွဲခြားအသုံးပြုပါ။
- ကိုရီးယားစကားပုံများနှင့် တင်စားချက်များကို ဒေသအလိုက် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲပါ (Localize Idioms and Proverbs): မြန်မာစကားပုံများ သို့မဟုတ် တင်စားချက်များကို ကိုရီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ကိုရီးယားလူမျိုးများ နားလည်လွယ်မည့် ကိုရီးယားစကားပုံ သို့မဟုတ် အသုံးအနှုန်းများနှင့် အစားထိုး တုံ့ပြန်ပြန်ဆိုပါ။
နိဂုံးချုပ်နှင့် ဘာသာပြန်အရည်အသွေး မြှင့်တင်ခြင်း (Conclusion and Quality Assurance)
မြန်မာဘာသာမှ ကိုရီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ တူညီမှုသည် ကြီးမားသောအထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှု ကွဲပြားခြားနားမှု၊ ကြိယာပြောင်းလဲမှုများနှင့် ရိုသေမှု အဆင့်အတန်းများသည် ဘာသာပြန်ဆိုမှု၏ အရည်အသွေးကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် အဓိကသော့ချက်များ ဖြစ်ကြသည်။ အရည်အသွေးမြင့်မားပြီး သဘာဝကျသော ဘာသာပြန်စာသားတစ်ခု ရရှိရန်အတွက် ဘာသာပြန်ပြီးနောက် ပြန်လည်စစ်ဆေးခြင်း (Proofreading) နှင့် ကိုရီးယားမိခင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများ (Native Speakers) ဖြင့် တည်းဖြတ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဘာသာစကားနှစ်ခုအကြား ကွာဟချက်ကို ပေါင်းကူးပေးနိုင်ပြီး အမှားအယွင်းကင်းသော ဘာသာပြန်ဆိုမှုကို ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။