De Typologia Grammatica et Origine Linguarum
Lingua Latina et lingua Urdu, quamvis ambae ad magnam familiam linguarum Indoeuropaearum pertineant, vias evolutionis omnino diversas secutae sunt. Latina, lingua syntheticam habens naturam, relationes syntacticas per declinationes et coniugationes copiosas exprimit, ubi inflectiones in fine nominum vel verborum omnia munera grammatica sustinent. Contra, lingua Urdu, quae est lingua Indoarica et una ex principalibus linguis in Asia Meridionali vigentibus, structuram magis analyticam ostendit. Haec lingua in relationibus constituendis maxime nititur postpositionibus, verbis auxiliaribus, et strictiore verborum ordine, ubi subiectum primum, deinde obiectum, et denique verbum collocantur (SOV - Subiectum, Obiectum, Verbum). Interpretatio igitur textuum Latinorum in Urdu non est simplex verborum substitutio, sed translatio conceptualis ac structuralis, quae altam cognitionem utriusque systematis postulat.
De Casibus Latinis et Postpositionibus Urdu
In lingua Latina, declinatio nominalis columnas habet sex casus principales. Quilibet casus propriam habet functionem in sententia. In lingua Urdu, haec functio non per terminationes nominis indicatur, sed per postpositiones quae nomen praecedens in casu obliquo sequuntur. Convertere hos casus in postpositiones est primum officium interpretis:
- Nominativus: Qui subiectum indicat, in Urdu casu directo redditur, sine ulla postpositione (e.g.,
puerfitlarka[لڑکا]). - Accusativus: Casus obiecti directi duplici modo vertitur. Si obiectum est definitum vel animatum, adhibetur postpositio
ko[کو] (e.g.,puerum videofitmein larke ko dekhta hoon[میں لڑکے کو دیکھتا ہوں]). Si obiectum est inanimatum vel indefinitum, casus directus sine postpositione manet. - Genetivus: Genetivus Latinus possessivus per postpositiones possessivas Urdu
ka[کا],ke[کے], autki[کی] exprimitur. Quae postpositiones cum genere et numero rei possessae congruere debent (e.g.,libri puerifitlarke ki kitabein[لڑکے کی کتابیں]). - Dativus: Casus receptionis vel commodi saepissime postpositione
ko[کو] vel locutioneke liye[کے لیے] (pro / ad usum) in Urdu redditur (e.g.,magistro librum datfitustad ko kitab deta hai[استاد کو کتاب دیتا ہے]). - Ablativus: Cum sit casus dynamicus ac complexus, in Urdu multas formas induit. Ablativus instrumenti vel causae postpositione
se[سے] (cum/per/ex) vertitur. Ablativus loci in vel sub postpositionibusmein[میں] (in) velpar[پر] (super/at) exprimitur. - Vocativus: Casus provocationis in Urdu particulis vocativis sicut
o[او] velae[اے] indicatur, sequente nomine in forma obliqua vocativa.
De Syntaxi Verbalis et Conversione Temporum
Syntaxi verbalis inter has duas linguas gravissimas difficultates interpreti praebet. Lingua Latina modis (indicativo, coniunctivo, imperativo, infinitivo) et temporibus abundat, quae omnia syntheticis formis exprimuntur. In Urdu, systema temporum magis dependet ab aspectu (perfectivo vel imperfectivo) et verbis auxiliaribus sicut hona [ہونا] (esse). Unum ex maximis momentis est conversio coniunctivi Latini. Cum lingua Urdu non habeat coniunctivum eodem modo ac Latina, translator debet uti modo subiuctivo Urdu vel aliis constructionibus modali-temporalibus ad voluntatem, dubium vel conditionem exprimendam.
Praeterea, genus grammaticum in Urdu ad verba quoque pertinet. In temporibus perfectivis et imperfectivis, verba Urdu in genere (masculino vel feminino) et numero cum subiecto vel obiecto congruere debent. E contra, in Latina genus verbale solum in participiis exprimitur. Translator ergo semper vigilare debet ut concordantia generis in Urdu sit accurata, ne sententia barbara videatur.
De Ablativo Absoluto et Constructionibus Participialibus
Inter structuras syntheticas Latinas, ablativus absolutus eminentissimum locum obtinet. Haec constructio, quae nominalem et participialem formam coniungit (e.g., urbe capta vel sole oriente), in Urdu non potest literaliter verti. Translator eam resolvere debet in clausulas subordinatas. Tres sunt modi principales ad ablativum absolutum vertendum:
- Clausula Temporalis: Per coniunctionem
jab[جب] (cum/quando) introductam. E.g.,sole oriente, milites profecti suntfitjab suraj tulu hua, to sipahi nikal pare[جب سورج طلوع ہوا، تو سپاہی نکل پڑے]. - Clausula Causalis: Per coniunctiones
chunki[چونکہ] autis liye ke[اس لیے کہ] (quia/quoniam) adhibitas. E.g.,duce interfecto, milites fugeruntfitchunki rahbar mara gaya, sipahi bhag gaye[چونکہ رہبر مارا گیا، سپاہی بھاگ گئے]. - Participium Coniunctivum: Per participium coniunctivum Urdu (conjunction participle cum
kar[کر] velkar ke[کر کے]), quod actionem praecedentem exprimit sine tempore definito. E.g.,re audita, discessitfitbaat sun kar, wo chala gaya[بات سن کر، وہ چلا گیا].
De Accusativo cum Infinitivo (AcI)
Accusativus cum Infinitivo (AcI) est alia constructio Latina frequentissima, praesertim in oratione obliqua post verba sentiendi, cogitandi vel dicendi (e.g., dico te errare). In Urdu, haec constructio per clausulam definitam resolvitur, introductam per coniunctionem subordinativam ke [کہ] (quod). Sententia accusativi fit subiectum novae clausulae, et infinitivus fit verbum finitum. Exempli gratia, sententia credo deos esse in Urdu redditur ut mujhe yaqeen hai ke khuda hain [مجھے یقین ہے کہ خدا ہیں]. In hac structura, verbum credo (mujhe yaqeen hai) sequitur coniunctio ke (quod) et sententia subiecti cum verbo finito (khuda hain). Haec mutatio structuralis necessaria est ut textus in Urdu sit perspicuus et naturalis.
De Vocabulario et Contextu Culturali
Lexicon linguae Urdu mirabilem praebet mixturam originum. Vocabula quotidiana et fundamentalia plerumque ex linguis Indicis (Sanskritica et Prakritica) originem ducunt. At vero termini philosophici, scientifici, iuridici et religiosi maxima ex parte ex linguis Arabica et Persica mutuati sunt. Cum translator textum Latinum vertit, decernere debet quem stilum vel register adhibeat. Textus Latini classici (e.g., Ciceronis orationes vel Senecae epistulae) saepe postulant ut in Urdu adhibeantur verba originis Arabo-Persicae (sicut adl [عدل] pro iustitia, ilm [علم] pro scientia, falsafa [فلسفہ] pro philosophia), quia haec verba gravitatem et dignitatem litterariam textui originali similem praebent. E contra, pro fabulis vel textibus poeticis simplicioribus (e.g., Phaedri fabulae), vocabula magis Indica (Tadbhava) praeferri possunt ut stilus sit candidus et legentibus gratus. Haec electio stylistica est clavis ad translationem non solum fidelem, sed etiam elegantem reddendam.
De Regulis Practicis ad Translatores
Ad interpretationem optimam perficiendam, haec praecepta et consilia magni momenti sunt:
- Ordo Verborum: Sententias Latinas, quae ordinem verborum liberiorem habent, in strictam structuram SOV linguae Urdu redigite. Verbum semper in fine collocetur.
- Systema Ergativum: In Urdu, cum verba transitiva in temporibus perfectivis adhibentur, subiectum postpositionem
ne[نے] accipit, et verbum cum obiecto congruit. Haec structura in Latina non existit, et translator eam accurate formare debet (e.g.,Scipio Carthaginem delevitfitScipio ne Qartajna ko tabah kiya[سکیپیو نے قرطاجنہ کو تباہ کیا]). - Genera Rerum: Mementote res inanimatas in Urdu habere genus masculinum vel femininum. E.g.,
liber(kitab) est femininum;stilus(qalam) est masculinum. Adiectiva et verba huic generi accommodari debent. - Locutiones Idiomaticae: Ne vertatis verbum ex verbo. Locutiones Latinae (e.g.,
gratias agere) vertendae sunt secundum idioma Urdu (shukriya ada karna[شکریہ ادا کرنا]).