Ho fetolela lingoliloeng kapa lipuo ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sejapane ke mosebetsi o rarahaneng o hlokang kutloisiso e tebileng ea lipuo tsena tse peli hammoho le litso tsa tsona. Sesotho, e leng puo ea SeBantu e buuoang haholo Afrika Boroa le Lesotho, le Sejapane, e leng puo e ikhethang ea Asia Bochabela, li fapane haholo ka sebōpeho, melao ea puo, le mekhoa ea puisano. Sengoliloeng sena se hlahloba mekhoa, mathata le malebela a bohlokoa ao bafetoleli ba lokelang ho a ela hloko ho netefatsa hore mosebetsi oa bona o fihla boemong bo phahameng ka ho fetisisa ba boleng le ho nepahala.
Phapang e Khōlō ea Sebopeho sa Lipolelo (Syntax)
E mong oa meeli e kholo ka ho fetisisa lipakeng tsa lipuo tsena tse peli ke tsela eo lipolelo li hahiloang ka eona. Sesotho se latela sebopeho sa Ntho-Ketsi-Ntho (Subject-Verb-Object kapa SVO). Ka mohlala, polelo e reng "Moshemane o ja apole" e na le moshemane e le moetsi (Subject), o ja e le ketso (Verb), le apole e le ntho e etsoang (Object).
Ka lehlakoreng le lisele, Sejapane se latela sebopeho sa Ntho-Ntho-Ketsi (Subject-Object-Verb kapa SOV). Polelo e tšoanang ka Sejapane e tla ba "Moshemane apole o ja". Phapang ena e bolela hore mofetoleli a ke ke a fetolela lentsoe ka lentsoe. Mofetoleli o lokela ho qhaqha polelo eohle ea Sesotho, a utloisise moelelo oa eona, ebe o e aha bocha ka melao ea Sejapane. Sena se hloka botsitso le tsebo e batsi ea popopuo ea Sejapane e le hore ho se ke ha ba le pherekano ho babali.
Lihlopha tsa Mabitso le Lihlongoana vs. Likaroloana tsa Sejapane (Particles)
Sesotho se tsebahala haholo ka tsamaiso ea lihlopha tsa mabitso (noun classes) le lihlongoana (prefixes). Sehlopha sa lebitso se laola tumellano ea verb le likarolo tse ling tsa polelo. Ka mohlala, mabitso a batho (sehlopha sa 1 le sa 2) a latela melao e fapaneng le ea lintho kapa liphoofolo. Tsamaiso ena e rarahaneng e thusa ho hlakisa hore na ho buuoa ka eng le hore na moetsi ke mang.
Sejapane ha se na lihlopha tsena tsa mabitso, empa se sebelisa likaroloana tse bitsoang "particles" (tse kang wa, ga, o, ni, le e) ho supa karolo eo lebitso le e bapalang polelong. Ka mohlala, "wa" e supa taba e buuoang (topic), ha "o" e supa ntho e etsoang ka ho toba (direct object). Bakeng sa mofetoleli oa Sesotho ho ea ho Sejapane, phephetso ke ho kopanya tsamaiso ea lihlopha tsa mabitso tsa Sesotho le tsamaiso ea likaroloana tsa Sejapane ka tsela e utloahalang.
Mekhahlelo ea Tlhompho le Mekhoa ea Puisano (Honorifics)
Setso sa Sejapane se thehiloe haholo holim'a tlhompho le maemo a sechaba. Sena se bonahala ka ho hlaka puong ea bona ka tsamaiso e bitsoang "Keigo" (puo ea tlhompho). Ho na le mekhoa e fapaneng ea ho bua ho latela hore na u bua le mang: mookameli oa hau, motho eo u sa mo tsebeng, kapa motsoalle oa hau. Ho fetolela mongolo o tsoang ho Sesotho, moo tlhompho e bontšoang ka tsela e fapaneng (joalo ka ho sebelisa mantsoe a kang "Ntate", "Mme", kapa ho sebelisa sebopeho sa bongata "le-"), ho ea ho Sejapane ho hloka tlhokomelo e kholo.
Haeba mofetoleli a sa ela hloko boemo ba tlhompho bo hlokahalang ho Sejapane, phetolelo e ka nkoa e le e se nang tlhompho kapa e makatsang. Ke kahoo ho leng bohlokoa ho tseba maemo a babali ba reriloeng ba Sejapane (target audience) e le hore ho khethoe mekhoa e nepahetseng ea tlhompho joalo ka "Teineigo" (puo e hlomphehang e tloaelehileng), "Sonkeigo" (puo e phahamisang motho eo u buang le eena), kapa "Kenjougo" (puo e ikokobetsang).
Mantsoe a Hlokang Likopano tsa Setso (Cultural Untranslatables)
Lilemong tse ngata, lipuo ka bobeli li entse mantsoe a amang setso sa tsona feela, ao ho leng thata ho a fetolela ka kotloloho. Ka Sesotho, ho na le mantsoe a kang "Botho" (moea oa ho ba motho ka lebaka la batho ba bang), "Seriti" (tlhompho le bohlokoa ba motho), kapa litšomo le maele a sa tšoaneng le a mang. Bafetoleli ba lokela ho ba hlokolosi haholo ha ba kopana le mantsoe ana.
Ka Sejapane, ho na le mantsoe a kang "Omotenashi" (moea o tebileng oa kamohelo ea baeti) kapa "Wabi-Sabi" (ho fumana botle linthong tse sa phethahalang). Ha ho fetoleloa ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sejapane, ke hangata ho hlokahalang hore ho sebelisoe phetolelo ea moelelo (transcreation) ho e-na le phetolelo e tobileng (literal translation). Sena se thusa hore mubali oa Sejapane a utloisise moelelo oa setso sa Sesotho ntle le ho lahleheloa ke morero oa mantlha oa sengoliloeng.
Malebela a Bohlokoa bakeng sa Phetolelo e Atlehileng
Bakeng sa ho etsa mosebetsi oa phetolelo o atlehileng, bafetoleli ba ka latela litsela tsena tse latelang:
- Utloisisa Boemo ba Mongolo: Pele o qala ho fetolela, bala sengoliloeng sotle sa Sesotho ho utloisisa molaetsa, molumo (tone), le sepheo sa sona.
- Sebelisa Puo ea Tlhaho ea Sejapane: Etsa bonnete ba hore mongolo oa ho qetela o utloahala eka o ngotsoe ka Sejapane sa tlhaho (natural-sounding Japanese) eseng eka ke phetolelo feela.
- Hlokomela Mekhoa ea ho Ngola: Sejapane se sebelisa litsela tse tharo tsa ho ngola: Kanji, Hiragana, le Katakana. Sebelisa Katakana ka mokhoa o nepahetseng bakeng sa mantsoe a tsoang linaheng lisele kapa mabitso a batho ba se nang mabitso a Sejapane.
- Thibela Phetolelo ea ho Tlola (Over-translation): Ka linako tse ling, ho loketse ho tlohela mantsoe a mang a setso a le joalo ebe u fana ka tlhaloso e khutšoanyane, ho e-na le ho leka ho fumana lentsoe le tšoanang leo e seng la tlhaho.
- Kopana le Litsebi tsa Puo: Kamehla ho molemo ho ba le motho eo puo ea hae ea tlhaho e leng Sejapane ho hlahloba mosebetsi oa hau (peer review) ho netefatsa hore ha ho na liphoso tsa setso kapa tsa puo.
Mekhoa ea ho Netefatsa Boleng (Quality Assurance)
Ho fetolela puo e fapaneng hakana ho hloka tsamaiso e matla ea ho netefatsa boleng. E mong oa mekhoa e metle ke "Back-Translation", moo mofetoleli e mong a fetolelang mongolo oa Sejapane o seng o fetoletsoe ho o khutlisetsa ka Sesotho ntle le ho bona mongolo oa mantlha. Sena se thusa ho bona hore na molaetsa o fetohile kapa o sa ntse o tšoana. Hape, ho sebelisa lisebelisoa tsa phetolelo (CAT tools) ho ka helpsa ho boloka botsitso ba mantsoe, leha ho le joalo, kutloisiso ea motho e lula e le eona ea bohlokoa ka ho fetisisa lipuong tsena tse peli tse nang le litso tse ikhethang.
Qetellong, ho fetolela ho tloha ka Sesotho ho ea ho Sejapane ke borokho bo kopanyang litso tse peli tse thahasellisang. Ka ho ela hloko melao ea puo, maemo a tlhompho, le moelelo oa setso, bafetoleli ba ka khona ho tlisa kutloisiso le tšebelisano-mmoho e betere lipakeng tsa lichaba tsena tse peli.