Phetolelo ya dipuo ke borogo jo bo kopanyang ditso, megopolo, le ditsamaiso tsa botshelo tsa batho ba ba farologaneng go ralala lefatshe. Fa re bua ka go fetolela go tswa ka Setswana (puo ya se-Bantu e e buiwang thata mo borwa jwa Aferika, bogolo jang kwa Botswana le Aferika Borwa) go ya go se-Punjabi (puo ya se-Indo-Aryan e e buiwang mo kgaolong ya Punjab kwa India le Pakistan), re lebana le kgwetlho e e kgatlhang fela thata ya botoloki le go tokafatsa ditsamaiso tsa tlhaeletsano. Dipuo tse ka bobedi di farologana ka kagego ya thutapuo, ditso, le tsela e di tlhalosang botshelo ka yona. Kaelo eno e e tseneletseng e kwaletswe go thusa batoloki go fenya dikgwetlho tseno le go netefatsa gore molaetsa o fetisiwa ka botlalo, o sa latlhegelwe ke boleng, mošito wa tlhago, le thutago ya mafoko.
Phapang ya Kagego ya Mafoko le Thutapuo
Kgwetlho ya ntlha le e e kgolo e motoloki a kopanang le yona fa a fetolela go tswa ka Setswana go ya go se-Punjabi ke kagego ya mafoko mo polelong (syntax). Setswana se latela thulaganyo ya SVO (Subject-Verb-Object). Ka sekai, mo polelong e e reng: "Mosimane o ja apole", "Mosimane" ke thogo (Subject), "o ja" ke lediri (Verb), mme "apole" ke moamogi (Object). Kagego eno e farologana gotlhelele le ya se-Punjabi, se se latelang thulaganyo ya SOV (Subject-Object-Verb). Mo puong ya se-Punjabi, polelo e e fa godimo e tla kagega jaana: "Mosimane apole o ja" (ਲੜਕਾ ਸੇਬ ਖਾਂਦਾ ਹੈ - Laṛkā sēb khāndā hai).
Phapang eno e tlhoka gore motoloki a se ke a fetolela lefoko ka lefoko (literal translation). Go fetolela ka tsela e e ntseng jalo go ka dira gore polelo e latlhegelwe ke tlhaloganyo mo puong e go fetolelwang mo go yona. Motoloki o tshwanetse go thuba polelo ya Setswana ka mogopolo, a bo a e aga sesha ka go latela ditsamaiso tsa se-Punjabi fela jaaka e kete e ne e kwadilwe ka se-Punjabi kwa tshimologong ya yona.
Ditlhopha tsa Maina (Noun Classes) kgatlhanong le Bong jwa Thutapuo (Grammatical Gender)
Setswana, jaaka bontsi jwa dipuo tsa se-Bantu, se na le thulaganyo e e raraaneng ya ditlhopha tsa maina (noun classes). Maina a arogantswe ka ditlhopha tse di farologaneng go latela kapelelopele (prefixes) le gore a a tshela, a a sa tshelele, ke dintho, kgotsa megopolo e e sa bonaleng. Thulaganyo eno e ama diongo (concordial agreement) tsa polelo yotlhe. Sekai, fa re re: "Batho ba ba ntseng jalo ba a rorisiwa", letlhagodi "ba" le kopanya leina le lediri go ya ka setlhopha sa maina sa bo-1 (Batho).
Kafa letlhakoreng le lengwe, se-Punjabi ga se na thulaganyo ya ditlhopha tsa maina tsa se-Bantu. Se na le kgaoganyo ya bong jwa thutapuo (grammatical gender) e e arogantseng maina otlhe ka bong jwa senna (masculine) kgotsa jwa sesadi (feminine). Se se rayang gore mafoko a a jaaka madiri, matlhalosi, le maadingwa a tshwanetse go tsamaisana le bong jwa leina le go buiwang ka lona. Ka sekai, fa o bua ka tafole (e e tsewang e le ya sesadi mo se-Punjabi), matlhalosi otlhe a a e amang a tshwanetse go tsaya sebopego sa sesadi. Batoloki ba ba tswang mo Setswaneng ba tshwanetse go ela tlhoko bong jwa mafoko a ba a dirisang mo se-Punjabi go tila go tlhola polelo e e sa tlhamalalang.
Transcreation le go Fetolela Ditlhamane le Diidi
Nngwe ya dintlha tse di tlhokang botswerere jo bo kwa godimo ke go fetolela diidi (idioms), maele, le ditlhaloso tsa setso. Ditso tsa Batswana di tletse ka maele a a amang diruiwa, bogolo jang dikgomo, le botshelo jwa selegae. Ka sekai, leele le le reng: "Lore lo ramiwa lo sa le metsi" le na le tlhaloso e e tseneletseng ya setso malebana le go ruta bana ba sa ntse ba le bannye. Fa o fetolela leele le ka tsela ya lentswe ka lentswe mo se-Punjabi, tlhaloso e a timela gotlhelele.
Motoloki o tshwanetse go dirisa mokgwa wa transcreation. Mokgwa ono o tlhoka gore motoloki a se ke a fetolela mafoko, mme a fetolele maikutlo le tlhaloso ya konokono. O tshwanetse go batla leele kgotsa tlhaloso e e lekanang le eo mo puong ya se-Punjabi e e tsamaisanang le ditso le megopolo ya batho ba ba buang se-Punjabi. Kwa Punjab, dintlha tsa botshelo, temothuo, le ditsamaiso tsa bophelo di na le maele a tsona a a nang le seriti se se tshwanang. Go fitlhelela seno, motoloki o tshwanetse go bo a tletse ka kitso e e tseneletseng ya dintlha tsa ditso tsa dipuo tse ka bobedi.
Tsamaiso ya Didiriswa le Dithekenoloji tsa Phetolelo
Mo motlheng wa segompieno wa dipalo (digital era), batoloki ba na le didiriswa tse di farologaneng tse di ba helping go tokafatsa tiro ya bone. Le fa go ntse jalo, didiriswa tsa Machine Translation (MT) le didiriswa tsa CAT (Computer-Assisted Translation) gantsi di na le bokoa jo bogolo fa di fetolela dipuo tse di sa amaneng gotlhelele jaaka Setswana le se-Punjabi. Ditsamaiso tseno di ka tlhoka kitso e e rileng go netefatsa gore ga di tlhose ditsamaiso tsa thutapuo.
Ke mathata a a tlwaelegileng go bona didiriswa tsa inthanete di tlhakanya dipuo ka gonne Setswana ga se na datha e e lekaneng mo inthaneteng (under-resourced language) fa se bapisiwa le se-Punjabi. Ka jalo, dintlha tse di latelang di botlhokwa thata go netefatsa boleng:
- Go aga Bukantswe ya Terminology (Glossary Creation): Batoloki ba tshwanetse go aga le go boloka ditsamaiso tsa mafoko a a tlhagang gangwe le gape gore go nne le thulaganyo e e tshwanang mo polelelong yotlhe.
- Tshekatsheko ya Bomang-mang (Localization Audit): Tiro e e fetotletsweng e tshwanetse go lekolwa ke babui ba tlholego ba se-Punjabi ba ba nang le thuto ya botoloki go netefatsa gore puo e dirisitswe sentle e bile e a utlwala.
- Go rulaganya sesha go ya ka Mafoko (Post-Editing): Fa go dirisitswe didiriswa tsa inthanete, go botlhokwa gore motoloki a e bale ka kelotlhoko e kgolo go baakanya dintlha tsa thutapuo le kagego ya polelo e re buileng ka yona fa godimo.
Dintlha tsa Segompieno go Batoloki ba Setswana le se-Punjabi
Go nna motoloki yo o atlegileng mo dipuong tseno, o tshwanetse go ipha nako ya go ithuta le go tlhaloganya ditso tse di farologaneng. Se-Punjabi se na le mefuta e le mmalwa ya dialekete (dialects) jaaka Majhi, Malwai, le Doabi. O tshwanetse go tlhaloganya gore datha ya gago e ya go dirisiwa ke bomang gore o dirise mofuta o o tshwanetseng wa puo. Gape, tsela e go kwalwang ka yona e botlhokwa. Se-Punjabi se se buiwang kwa India se kwalwa ka mokwalo wa Gurmukhi, fa se se buiwang kwa Pakistan se kwalwa ka mokwalo wa Shahmukhi (o o latelang mokwalo wa se-Arabic). Phapang eno e botlhokwa thata fa o simolola ka phetolelo e e tobileng.
Kwa bokhutlong, go fetolela go tswa ka Setswana go ya go se-Punjabi ke tiro e e tlhokang botswerere bo bo rileng, bopelotelele, le kitso e e tseneletseng ya thutapuo le setso. Fa o latela mekgwa eno le go tila diphosho tse di tlwaelegileng tsa kagego ya polelo, o tla kgona go ntsha phetolelo e e nang le boleng jo bo kwa godimo e e tla amogelwang ka boipelo ke babui ba se-Punjabi.