လက်ရှိခေတ်ကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် တစ်နေ့တခြား ပိုမိုအားကောင်းလာလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့သော ဆက်ဆံရေးများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာ-ဂျပန် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Burmese to Japanese Translation) လုပ်ငန်းသည် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေပါသည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ တိကျမှန်ကန်စွာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် စာလုံးပေါင်းစနစ်နှင့် ဝေါဟာရများကိုသာမက ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံး၏ နောက်ခံယဉ်ကျေးမှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ထူးခြားချက်များကို သေသေချာချာ နားလည်သဘောပေါက်ရန် လိုအပ်သည်။
၁။ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ တူညီသော်လည်း ကွဲပြားခြားနားသော သဒ္ဒါစနစ်
မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ဂျပန်ဘာသာစကားသည် အခြေခံဝါကျဖွဲ့စည်းပုံအရ SOV (Subject-Object-Verb - ကတ္တား၊ ကံ၊ ကြိယာ) ပုံစံတူညီကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော် ထမင်းစားသည်" (Subject - Object - Verb) ဟူသော ဝါကျကို ဂျပန်ဘာသာဖြင့် "わたしはご飯を食べます" (Watashi wa gohan o tabemasu) ဟု ပြန်ဆိုရာတွင် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ တူညီနေသည်ကို တွေ့ရမည်။ ဤတူညီချက်သည် အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် အခြားဥရောပဘာသာစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဘာသာပြန်ရလွယ်ကူစေသော်လည်း အသေးစိတ် သဒ္ဒါပိုင်းတွင် ကွဲပြားမှုများစွာရှိသည်။
နောက်ဆက်တွဲပုဒ်များနှင့် ဝိဘတ်များ (Particles) နှိုင်းယှဉ်ချက်
မြန်မာဘာသာတွင် "သည်၊ ကို၊ သို့၊ မှ၊ ဖြင့်" စသည့် ဝိဘတ်များကို အသုံးပြုသကဲ့သို့ ဂျပန်ဘာသာတွင်လည်း "は (wa)၊ が (ga)၊ を (o)၊ に (ni)၊ で (de)" စသည့် နောက်ဆက်တွဲပုဒ် (Particles/Joshi) များကို အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ သုံးစွဲပုံချင်း တစ်ထပ်တည်းမကျပါ။
ဥပမာအားဖြင့်၊ ဂျပန်ဘာသာစကား၏ "は (wa)" နှင့် "が (ga)" ကွဲပြားမှုသည် မြန်မာဘာသာပြန်များအတွက် အရှုပ်ထွေးဆုံးသော အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "は" ကို အဓိကအကြောင်းအရာ (Topic Marker) အဖြစ် သုံးပြီး "が" ကို ကတ္တား (Subject Marker) အဖြစ် သုံးသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် ဤနှစ်ခုလုံးကို "သည်" သို့မဟုတ် "က" ဖြင့် ပြန်ဆိုလေ့ရှိသော်လည်း ဂျပန်ဝါကျတွင် မည်သည့်ပုဒ်ကို ရွေးချယ်သုံးစွဲရမည်ဟူသည်မှာ စာသားတစ်ခုလုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ထို့ပြင် နေရာပြဝိဘတ်များဖြစ်သော "に (ni)" နှင့် "で (de)" တို့၏ ခြားနားချက်ကိုလည်း မြန်မာဘာသာစကားရှိ "တွင်/၌/မှာ" တို့နှင့် စနစ်တကျ ချိန်ညှိနှိုင်းယှဉ်ပြီး ဘာသာပြန်ဆိုရပါမည်။
၂။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ပြုစကားနှင့် ရိုသေစကားများ (Honorifics / Keigo)
မြန်မာနှင့် ဂျပန် နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ရိုသေလေးစားမှုကို အလွန်တန်ဖိုးထားသော ယဉ်ကျေးမှုများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် "ပါ၊ ခင်ဗျာ၊ ရှင်" စသည့် ယဉ်ကျေးမှုပုဒ်များ၊ "ဆရာ၊ လူကြီးမင်း၊ အရှင်ဘုရား" စသည့် နာမ်စားများကို အဆင့်အတန်းအလိုက် ခွဲခြားသုံးစွဲကြသကဲ့သို့ ဂျပန်ဘာသာတွင်လည်း အလွန်ကျယ်ပြန့်ရှုပ်ထွေးသော Keigo (敬語) စနစ် ရှိသည်။
- Teineigo (丁寧語 - ယဉ်ကျေးစကား): ယေဘုယျယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်းများ (ဥပမာ - です (desu)၊ ます (masu) ပုံစံများ) ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် သူစိမ်းများအကြား ပြောဆိုရာတွင် အခြေခံအဆင့် သုံးသည်။
- Sonkeigo (尊敬語 - ရိုသေစကား): တစ်ဖက်လူ၊ ဝယ်ယူသူ သို့မဟုတ် မိမိထက် ရာထူးကြီးမြင့်သူ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မြှင့်တင်ပေးရာတွင် သုံးသည်။ ဥပမာ - "စားသည်" ကို "召し上がります (Meshiagarimasu)" ဟု ပြောင်းလဲသုံးစွဲခြင်း။
- Kenjougo (謙譲語 - နှိမ့်ချစကား): မိမိကိုယ်ကိုယ် သို့မဟုတ် မိမိအဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို နှိမ့်ချပြောဆိုခြင်းအားဖြင့် တစ်ဖက်လူကို ရိုသေလေးစားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ - "စားသည်" ကို "いただきます (Itadakimasu)" ဟု သုံးစွဲခြင်း။
မြန်မာဘာသာမှ ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် မူရင်းစာသား၏ လေသံနှင့် ပြောဆိုသူ၏ ဆက်ဆံရေးကို အကဲဖြတ်ပြီး သင့်လျော်သော ဂျပန် Keigo အဆင့်အတန်းကို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သည်။ လွဲမှားစွာပြန်ဆိုမိပါက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အထင်အမြင်လွဲမှားခြင်း သို့မဟုတ် မရိုမသေပြုရာရောက်ခြင်း စသည့် ကြီးမားသော အမှားအယွင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
၃။ ကတ္တားနှင့် နာမ်စားများ ချန်လှပ်ထားခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာ
ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းနေပါက ဝါကျအတွင်းရှိ ကတ္တား (Subject) သို့မဟုတ် ကံ (Object) ကို ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်လည်း "ဘယ်သွားမလို့လဲ?" "ဈေးသွားမလို့" ဟု ပြောရာတွင် "မင်း" နှင့် "ငါ" ဟူသော ကတ္တားများကို ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် စာပေပြန်ဆိုမှု သို့မဟုတ် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် မူရင်းမြန်မာဝါကျ၌ ကတ္တားမပါရှိသော်လည်း ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ မည်သူက မည်သည့်အရာကို လုပ်ဆောင်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိနိုင်ရန် ဝါကျ၏ အကြောင်းအရာအလိုက် သင့်လျော်သော နာမ်စား သို့မဟုတ် ကတ္တားကို ထည့်သွင်းပေးရမည်။ စာသား၏ စကားစပ် (Context) ကို မသိရှိပါက ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် လုံးဝလွဲမှားသော ကတ္တားကို ထည့်သွင်းမိနိုင်သဖြင့် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သည်။
၄။ ဂျပန်ဘာသာစကား၏ အသံတု၊ အမူအရာတုစကားလုံးများ (Onomatopoeia - Giongo/Gitaigo)
ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် သဘာဝအသံများကို တုပသည့်စကားလုံးများ (Giongo) နှင့် အခြေအနေ သို့မဟုတ် ခံစားချက်ကို ဖော်ပြသည့်စကားလုံးများ (Gitaigo) အလွန်ပေါများသည်။ မြန်မာဘာသာတွင်လည်း "ဝုန်းဒိုင်း"၊ "တောက်တောက်ပြောင်ပြောင်"၊ "တုန်တုန်ရီရီ" စသည့် စကားလုံးများ ရှိသော်လည်း ဂျပန်ဘာသာစကား၏ စနစ်နှင့် အသုံးပြုပုံမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်။ ဥပမာ - စိတ်လှုပ်ရှားခြင်းကို "ドキドキ (doki doki)"၊ မိုးရွာပုံကို "ザーザー (zaa zaa)" စသဖြင့် သုံးနှုန်းကြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းများကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် သို့မဟုတ် မြန်မာဘာသာမှ ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် တစ်လုံးချင်းစီ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆို၍မရဘဲ စကားစပ်နှင့် ကိုက်ညီသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သုံး ဝေါဟာရများဖြင့် ဆီလျော်အောင် ဖန်တီးရပါမည်။
၅။ စေခိုင်းကြိယာနှင့် ကံလိုကြိယာပုံစံများ (Causative and Passive Voices)
ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသော ကံလိုကြိယာပုံစံ (Passive Voice - 受身形 Ukemi) နှင့် စေခိုင်း-ကံလိုကြိယာပုံစံ (Causative-Passive Voice - 使役受身形 Shieki-ukemi) တို့သည် မြန်မာဘာသာစကား၏ သဘောသဘာဝနှင့် အလွန်ကွဲပြားသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် ကံလိုဝါကျ (Passive) ကို ဂျပန်ဘာသာစကားလောက် မကြာခဏ အသုံးမပြုပါ။ ဂျပန်လူမျိုးများသည် တစ်စုံတစ်ဦး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် မိမိ၌ သက်ရောက်မှုရှိပုံကို ဖော်ပြရန် ကံလိုကြိယာပုံစံများကို အမြဲသုံးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာရှိ ကတ္တားအခြေပြုဝါကျများကို ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ ဂျပန်လူမျိုးများ၏ စကားပြောဟန်အတိုင်း ကံလိုဝါကျ သို့မဟုတ် စေခိုင်းဝါကျပုံစံများသို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်သည်။
၆။ မြန်မာ-ဂျပန် ဘာသာပြန်ဆိုမှုအတွက် အောင်မြင်သော အကြံပြုချက်များ
ဂျပန်ဘာသာသို့ ကောင်းမွန်စွာ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ရန် အောက်ပါအချက်များကို အဓိကထား လုပ်ဆောင်သင့်သည် -
- စကားစပ် (Context) ကို အရင်နားလည်အောင်လုပ်ပါ: မူရင်းစာသားတစ်ခုလုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ ပရိသတ်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို သေချာနားလည်မှသာ စာသားကို အသက်ဝင်အောင် ပြန်ဆိုနိုင်သည်။
- ဂျပန်စာဖတ်သူများအတွက် သဘာဝကျမှုကို ဦးစားပေးပါ: စကားလုံးချင်းတိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခြင်း (Literal Translation) ထက် ဂျပန်လူမျိုးများ အမှန်တကယ်ပြောဆို အသုံးပြုလေ့ရှိသော သဘာဝကျသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သုံး စကားစုများဖြင့် ဆီလျော်အောင် ပြန်ဆိုရပါမည်။
- ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် နည်းပညာအသုံးအနှုန်းများကို ကာတာကာနာ (Katakana) ဖြင့် ရေးသားခြင်း: နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ ဝေါဟာရများ၊ နည်းပညာစကားလုံးများနှင့် နာမည်များကို ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ကာတာကာနာ စာလုံးစနစ်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် စံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီအောင် စိစစ်ရပါမည်။
- နှစ်ဖက်စလုံး၏ ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံကို လေ့လာပါ: ဘာသာစကားတစ်ခုကို ဘာသာပြန်ခြင်းသည် ထိုဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူမျိုးတို့၏ တွေးခေါ်ပုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြစ်၍ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများစွာ ရှိထားရန် လိုအပ်သည်။
နိဂုံးသတ်သပ်ရပ်ရပ်နှင့် အနာဂတ်လမ်းကြောင်း
မြန်မာမှ ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် သာမန်အားဖြင့် လွယ်ကူလှသည်မဟုတ်သော်လည်း သဒ္ဒါနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွာဟချက်များကို စနစ်တကျလေ့လာထားပါက အလွန်လှပပြီး အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ဘာသာပြန်စာသားများကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ နည်းပညာနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ခေတ်ကြီးတွင် ကျွမ်းကျင်သော မြန်မာ-ဂျပန် ဘာသာပြန်သူများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ပိုမိုမြင့်မားလာမည်ဖြစ်ရာ ဤအချက်အလက်များကို အသုံးချပြီး အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဘာသာပြန်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပါစေကြောင်း တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။