Ny Rindran-damina Ara-pitenenana eo amin'ny Malagasy sy ny Jorjiana
Rehefa mandika teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Jorjiana ny mpandika teny iray, dia tsy mikasika ny fanovana teny tsotra fotsiny no atao fa famindrana hevitra eo amin'ny tontolo roa samy hafa tanteraka. Ny teny Malagasy dia fiteny ao amin'ny fianakaviam-piteny Aostroneziana, miavaka amin'ny rafitra syntaxe VOS (Matoanteny-Fameno-Mpanao) ary ny fitsipi-pitenenana miankina amin'ny fiovan'ny fitodiky ny matoanteny. Ny teny Jorjiana kosa (ქართული ენა) dia fiteny Kartveliana, izay tsy misy ifandraisany amin'ny fianakaviam-piteny Indo-Eoropeana na ny fianakaviana hafa lehibe manerana izao tontolo izao. Ity fiteny ity dia manana rafitra ara-morpholojia tena sarotra sy manan-karena.
Ny fahasamihafana ara-drafitra eo amin'ireo fiteny roa ireo dia mitaky fahaiza-manao ambony avy amin'ny mpandika teny. Tsy ampy ny fahaizana ny voambolana tsotra fa ilaina ny fahatsapana lalina ny fomba fiasan'ny fehezanteny tsirairay. Ny dingana voalohany amin'ny fandikana mahomby dia ny famakafakana ny fomba famolavolana ny hevitra ao anatin'ny fiteny niaviana (Malagasy) ary ny famerenana izany hevitra izany amin'ny fomba voajanahary sy manaraka ny fitsipiky ny fiteny kendrena (Jorjiana).
Tabilao Fampitahana ny Firafitry ny Fiteny roa
| Samihafa | Teny Malagasy | Teny Jorjiana |
|---|---|---|
| Fianakaviam-piteny | Aostroneziana (Austronesian) | Kartveliana (South Caucasian) |
| Filaharan'ny Teny | VOS (Matoanteny - Fameno - Mpanao) | SOV / Malalaka (Mpanao - Fameno - Matoanteny) |
| Tranga (Cases) | Tsy misy (Miankina amin'ny Preposition) | Fito (Nominative, Ergative, Dative, Genitive, sns.) |
| Matoanteny | Miankina amin'ny feo (Active, Passive, Circumstantial) | Polypersonal (Afaka maneho Mpanao sy Fameno miaraka) |
| Soratra | Latina | Mkhedruli (Abidy Jorjiana) |
Ny Olana eo amin'ny Rafitry ny Fehezanteny: VOS sy SOV
Ny fitsipi-pitenenana Malagasy dia mifototra amin'ny filaharana VOS. Mandeha any amin'ny fiandohan'ny fehezanteny ny matoanteny mba hanamafisana ny hetsika atao, arahin'ny fameno mivantana izay iharan'izany hetsika izany, ary mamarana ny fehezanteny ny mpanao na ny hevitra fototra. Ohatra, raha miteny isika hoe: "Manoratra taratasy ny raim-pianakaviana", dia hitantsika mazava fa ny hetsika "manoratra" no lohany, arahin'ny "taratasy" (fameno), ary mifarana amin'ny "raim-pianakaviana" (mpanao).
Amin'ny teny Jorjiana kosa, ny filaharan'ny teny mahazatra sy eken'ny fitsipika dia ny SOV (Mpanao-Fameno-Matoanteny). Na dia heverina ho fiteny manana filaharana malalaka aza ny teny Jorjiana noho ny fisian'ny tovana amin'ny anarana, ny firafitra SOV no tena ampiasaina amin'ny fifandraisana andavanandro sy amin'ny lahatsoratra ara-dalàna. Ny fehezanteny ohatra etsy ambony dia tsy maintsy ovaina ho: "Raim-pianakaviana taratasy manoratra" (raha adika ara-bakiteny ny filaharany). Ny tsy fitovian'ity filaharana ity dia mety hanakorontana ny mpandika teny tsy za-draharaha, ka mahatonga ny lahatsoratra voadika ho sarotra vakiana na tsy lojika ho an'ny teratany Jorjiana.
Ny Tranga (Cases) sy ny Fitsipika Ergativa amin'ny Teny Jorjiana
Ny iray amin'ireo toetra mampiavaka ny teny Jorjiana izay tsy misy mihitsy amin'ny teny Malagasy dia ny fisian'ny tranga ara-pitenenana fito (cases). Ny tranga tsirairay dia mamaritra ny anjara asan'ny anarana ao anaty fehezanteny amin'ny alalan'ny fanovana ny tovan'ilay teny. Ny teny Malagasy kosa dia tsy manova ny endriky ny anarana na inona na inona anjara asany, fa mampiasa mpampiankin-teny toy ny "ho an'i", "amin'ny", "avy amin'ny" mba hampisehoana ny fifandraisana.
Ny fitsipika ergativa (Ergative alignment) no tena manahirana indrindra. Amin'ny teny Jorjiana, rehefa ampiasaina amin'ny fotoana lasa (aorist) ny matoanteny mifindra (transitive), ny mpanao dia tsy maintsy apetraka amin'ny tranga Ergative (miafara amin'ny tovana "-ma" na "-m"), raha toa ka ny fameno kosa dia apetraka amin'ny tranga Nominative. Amin'ny fotoana ankehitriny kosa, ny mpanao dia amin'ny tranga Nominative ary ny fameno dia amin'ny tranga Dative. Izany fiovaovana miankina amin'ny fotoana (tense) sy ny karazana matoanteny izany dia mitaky fitandremana fatratra. Ny fahadisoana kely amin'ny fisafidianana ny tovana mifanaraka amin'ny tranga dia mety hanova tanteraka ny dikan'ny fehezanteny na hahatonga azy ho tsy ara-dalàna.
Ny Polypersonnalité amin'ny Matoanteny Jorjiana vs ny Fitodiky ny Matoanteny Malagasy
Ny rafitry ny matoanteny amin'ny teny Malagasy dia miankina amin'ny fitodika (active, passive, circumstantial). Ny fiovan'ny tovona sy ny tovana amin'ny matoanteny Malagasy dia mamaritra izay tiana hohamafisina (ny mpanao, ny fameno, na ny fitaovana/toerana). Ohatra: "manasa" (mpanao), "sasana" (fameno), "anasan'ny" (circumstantial).
Mifanohitra amin'izany, ny teny Jorjiana dia mampiasa ny rafitra "polypersonal". Midika izany fa ny matoanteny Jorjiana iray dia afaka mirakitra ny mombamomba ny mpanao sy ny fameno (mivantana sy tsy mivantana) amin'ny alalan'ny fitambaran'ny tovona sy tovana maromaro ao anatin'ny teny iray. Ny matoanteny iray dia afaka milaza fehezanteny iray manontolo. Ohatra, ny teny hoe "gtsers" dia midika hoe "manoratra aminao izy" (izay ahitana ny mpanao "izy" sy ny fameno "anao"). Rehefa mandika teny Malagasy manana matoanteny amin'ny fitodika mampyafaka mpampiankin-teny maro ny mpandika teny, dia tsy maintsy mahay manambatra ireo hevitra ireo ho ao anatin'ny matoanteny polypersonal Jorjiana iray monja.
Ny Fahasamihafan'ny Kolontsaina sy ny Transcreation
Ny fandikan-teny mahomby dia tsy mijanona eo amin'ny fitsipi-pitenenana ihany fa miitatra amin'ny fitaterana ny kolontsaina. Ny teny Malagasy dia ahitana teny manan-danja amin'ny fiainana ara-tsosialy toy ny "Fihavanana", izay maneho ny fifankatiavana, ny firaisankina, ary ny fifandraisana tsara eo amin'ny fiarahamonina. Tsy misy teny Jorjiana tokana afaka mandika izany. Mba hampitana io hevitra io amin'ny mpamaky Jorjiana, ny mpandika teny dia tsy maintsy mampiasa teny manodidina toy ny "firaisankina ara-pirahalahiana" (ძმობა - dzmoba) na "fifandraisana akaiky eo amin'ny fiarahamonina" (ახლობლობა - akhlobloba).
Etsy an-daniny, ny teny Jorjiana koa dia manana voambolana maro mifandray amin'ny fomba amam-panao Kaokaziana, toy ny fitsipika momba ny fandraisana vahiny (Georgia dia malaza amin'ny hoe: "Ny vahiny dia avy amin'Andriamanitra"). Ny fety nentim-paharazana (Supra) sy ny andraikitry ny mpitarika izany fety izany (Tamada) dia manana dika ara-kolontsaina lalina izay mila fanazavana fanampiny na fampifanarahana rehefa adika amin'ny teny Malagasy mba ho takatry ny mpamaky any Madagasikara.
Soso-kevitra sy Torolalana ho an'ny Mpandika Teny Matihanina
Mba hahazoana antoka fa manana kalitao avo lenta ny fandikan-teny ataonao, ireto misy soso-kevitra dimy lehibe tokony harahina:
- Famakafakana ny Karazana Matoanteny: Fantaro aloha raha matoanteny mifindra (transitive) na tsy mifindra (intransitive) ilay matoanteny Malagasy alohan'ny handikana azy amin'ny teny Jorjiana, satria izany no mamaritra ny fitsipika ergativa sy ny tranga ampiasaina.
- Aza Mandika Teny ara-bakiteny (Word-for-Word): Ny fandikana teny ara-bakiteny avy amin'ny rafitra VOS ho amin'ny SOV dia manimba ny lahatsoratra. Omeo fahalalahana ny teny Jorjiana mba hikoriana amin'ny fomba voajanahary.
- Tandrohy ny Haavon'ny Fiteny (Register): Ny teny Jorjiana dia manana fahasamihafana mazava eo amin'ny fiteny soratana sy ny fiteny tenenina. Ataovy azo antoka fa mifanaraka amin'ny haavon'ny lahatsoratra niaviana ny teny Jorjiana ampiasainao.
- Fampiasana Fitaovana sy Fanampiana: Ampiasao ny rakibolana momba ny fitsipi-pitenenana Jorjiana ary miaraha miasa amin'ny teratany Jorjiana raha azo atao mba hanamarinana ny firindran'ny fehezanteny.
- Fampifanarahana ny Ohabolana sy Fiteny Nentim-paharazana: Ny ohabolana Malagasy dia feno fampitahana amin'ny zava-boahary sy ny biby (toy ny omby). Mitadiava ohabolana Jorjiana mifanaraka amin'izany fa tsy mandika ny teny tsirairay fotsiny.