Fassara tsakanin harsunan da ba su fito daga zuri'a daya ba tana daya daga cikin ayyuka mafi wahala da ke bukatar zurfin sani da kwarewa na musamman. Harshen Hausa, wanda ke cikin rukunin harsunan Chadic (Afroasiatic), da kuma Harshen Bulgari (Bulgarian), wanda ke cikin rukunin harsunan Slavic (Indo-European), suna da banbanci mai girma ta fuskar tsari, nahawu, al'ada, da kuma yanayin furci. Wannan makala za ta yi bayani dalla-dalla kan tsarin fassara daga Hausa zuwa Bulgari, matsalolin da masu fassara ke fuskanta, da kuma dabarun da za su taimaka wajen samar da fassara mai inganci.
1. Banbancin Asali Da Tsarin Harshe
Kafin a fara fassara, yana da matukar muhimmanci a fahimci asali da tsarin kowane harshe. Hausa harshe ne mai amfani da sauti (tonal language), inda tsayin sauti ko yanayin furci zai iya sauya ma'anar kalma gaba daya (misali, "fari" na iya nufin launi ko kuma mafari). Shi kuwa harshen Bulgari ba ya amfani da sauti ta wannan hanyar, sai dai yana da tsarin karfafa sauti (stress accent) wanda ke da matukar tasiri wajen gane ma'anar kalmomi.
Haka kuma, tsarin rubutun harsunan biyu ya banbanta:
- Hausa: Tana amfani da haruffan Latin (Boko) da kuma Ajami (haruffan Larabci) a wasu lokuta na tarihi ko addini.
- Bulgari: Tana amfani da haruffan Cyrillic (Кирилица), wanda ke bukatar mai fassara ya kasance yana da kwarewa sosai wajen karantawa da rubuta wadannan haruffa ba tare da kuskure ba.
2. Kalubalen Nahawu Da Tsarin Jimla
Nahawun Hausa da na Bulgari suna da banbanci mai yawa wanda ke da wuyar daidaitawa kai-tsaye yayin fassara. Ga wasu daga cikin muhimman kalubalen:
A. Jinsi Da Kuma Siffofi (Gender and Adjectives)
A harshen Hausa, jinsi yana da matukar tasiri, musamman a cikin sunaye, wakilin suna, da kuma aikatau. Misali, "ya tafi" (na miji) da "ta tafi" (na mace). Harshen Bulgari shi ma yana da tsarin jinsi, amma ya kasu kashi uku: na miji (мъжки род), na mace (женски род), da kuma maras jinsi (среден род). Babban kalubalen a nan shi ne daidaita siffofi da wakilan suna domin su dace da jinsin abin da ake magana a kai a cikin harshen Bulgari.
B. Tsarin Dafa-Karshe Na Bayyana Suna (Postposed Definite Articles)
Harshen Bulgari ya banbanta da sauran harsunan Slavic saboda rashin tsarin "cases" (ban da wasu ragowar tsoffin tsare-tsare), amma yana amfani da abin da ake kira "postposed definite article" (членуване). Wato, ana liƙa labarin tantancewa a karshen suna ko siffa (misali, "книга" na nufin littafi, amma "книгата" na nufin littafin). A harshen Hausa, muna amfani da harafin "-n" ko "-r" ko kuma kalmomi kamar "wannan" don tantancewa. Mai fassara dole ne ya san daidai lokacin da zai yi amfani da wadannan dabarun tantancewa a cikin Bulgari.
C. Wakilan Suna Da Kuma Girmamawa (Pronouns and Politeness)
Harshen Bulgari yana da tsarin nuna girmamawa na musamman ta hanyar amfani da wakilin suna na jam'i "Вие" (Ku) maimakon "ти" (kai/ke) lokacin da ake magana da na gaba ko a cikin rubutun hukuma. A Hausa, muna amfani da "ku" ko kuma kalmomi na musamman na girmamawa. Rashin kula da wannan zai iya sa fassarar ta zama maras tarbiyya ko ko in kula ga mai karatu dan kasar Bulgaria.
3. Al'ada Da Kuma Karin Magana
Fassara ba wai kawai sauya kalmomi ba ne daga wani harshe zuwa wani; tana nufin musayar al'adu ne. Al'ummar Hausawa suna da karin magana da salon magana masu yawa wadanda suka samo asali daga rayuwar karkara, noma, kiwo, da kuma addinin Musulunci. A daya bangaren, al'adun Bulgaria sun ginu ne a kan tarihin kasashen Balkan, addinin Kiristanci na Orthodox, da kuma yanayin rayuwar Turai ta Gabas.
Lokacin da aka fuskanci karin magana na Hausa, kamar:
"Gani ga wane ya isa wane tsoron Allah."
Mai fassara ba zai fassara shi kalma-da-kalma zuwa Bulgari ba. Madadin haka, zai nemi karin magana na Bulgari mai ma'ana iri daya, ko kuma ya bayyana ma'anar a sarari domin mai karatu ya fahimci ainihin sakon.
4. Shawarwari Ga Masu Fassara
Domin samun fassara mai inganci da ke da ma'ana ta gari a cikin harshen Bulgari, ga wasu shawarwari masu amfani:
- Kada Ka Fassara Kalma-da-Kalma: Ko da yaushe ka mayar da hankali kan fassara ma'anar jimla gaba daya (contextual translation). Fassarar kalma-da-kalma tana lalata tsarin harshen Bulgari kuma tana sa rubutun ya zama maras dadi.
- Zama Masani Kan Harshen Bulgari Na Zamani: Harsuna suna sauyawa. Tabbatar kana bin diddigin yadda mutanen Bulgaria ke magana da rubutu a halin yanzu, musamman ta kafafen yada labarai na zamani.
- Yi Amfani Da Kayan Aiki Na Fasaha (CAT Tools): Yin amfani da shirye-shiryen kwamfuta na fassara yana taimakawa wajen tabbatar da daidaiton kalmomi (terminology consistency), musamman a cikin takardun shari'a ko na kimiyya.
- Nemi Taimakon Kwararru: Bayan ka kammala fassarar, yana da kyau ka tura rubutun ga wani wanda harshen Bulgari shi ne harshensa na haihuwa (native speaker) domin ya tace kuma ya gyara kura-kuran da ke ciki.
5. Muhimmancin Fassara Ta Kwararru Ga Kasuwanci
A wannan zamanin na ci gaban fasaha da kasuwanci na kasa da kasa, fassara mai inganci daga Hausa zuwa Bulgari tana bude kofofin hadin gwiwa tsakanin kasashen Afirka ta Yamma da kuma kasashen Tarayyar Turai (wanda Bulgaria ke ciki). Ko takardun shari'a ne, ko na kasuwanci, ko tallace-tallace, fassara ta kwararru tana kare mutuncin kamfanoni kuma tana hana samun sabani na rashin fahimtar juna.