Interpretatio inter linguas antiquas et modernas semper magnam curam ac diligentiam postulat, praesertim cum agitur de duabus linguis quae, quamvis originem communem Indoeuropeam habeant, per saecula in diversas formas evolutae sunt. Lingua Latina, fons et origo multarum linguarum Europaearum, et lingua Indica (vulgo Hindi dicta), praecipua lingua Indiae septentrionalis, structuras grammaticales habent quae primo aspectu similes videri possunt, sed penitus consideratae magnas discrepantias ostendunt. Hic textus explicat quomodo interpretes has difficultates superare possint, rationes syntacticas comparando et consilia practica praebendo.
De Syntaxi et Ordine Verborum Comparativo
Una ex paucis similitudinibus inter linguam Latinam et Indicam est ordo verborum in sententia. In utraque lingua, ordo naturalis et saepissime usitatus est Subiectum-Obiectum-Verbum (SOV). Etsi in lingua Latina ordo verborum liberior est propter declinationes, in sententiis classicis verbum plerumque in fine ponitur. Exempli gratia, sententia Latina "Puer librum legit" eundem ordinem habet ac translatio Indica: "लड़का पुस्तक पढ़ता है" (puer librum legens est). Haec similitudo structuralis interpretibus adiumento est, quia fluxus cogitationis et progressionis logicae in utroque sermone simili modo evolvitur. Nihilominus, cavendum est ne haec congruentia decipiat; ordo enim modifier-noun (adiectivum ante substantivum) in utraque lingua servatur, sed structurae subordinatae multum differunt.
De Casibus Grammaticalibus et Postpositionibus
Latinitas casuum flectione nititur: nominativus, accusativus, genitivus, dativus, ablativus, et vocativus substantivis ac pronominibus fines mutant ut eorum munus in sententia ostendant. Lingua Indica autem, licet originem a Sanscrita lingua trahat quae casibus abundabat, hodie systema analytico-syntheticum habet. Tantum tres casus morphologicos servat (rectum, obliquum, et vocativum), sed significationes casuum Latinorum per postpositiones exprimit quae casui obliquo adiunguntur. Interpreti ergo necesse est hanc translationem casuum accurate callere et applicare:
- Nominativus: In lingua Indica casu recto exprimitur, sed in temporibus praeteritis perfectis cum verbis transitivis adhibetur postpositio ने (ne) (quod est proprium structurae ergativae), quod saepissime interpretes latinos perturbare solet.
- Accusativus: Significat obiectum directum; in lingua Indica redditur aut casu recto aut obliquo cum postpositione को (ko), praesertim si obiectum est animatum vel definitum.
- Genitivus: Possessio vel relatio in lingua Indica exprimitur per postpositiones का (kā), की (kī), के (ke), quae cum substantivo possessore congruunt secundum genus et numerum rei possessae.
- Dativus: Finis vel receptores actionis in lingua Indica per postpositiones को (ko) vel के लिए (ke liye) redduntur.
- Ablativus et Instrumentalis: Ablativus Latinus, qui separationem, instrumentum, causam vel originem significat, in lingua Indica saepissime per postpositionem से (se) (ab, cum, per) vel के द्वारा (ke dvārā) (a/ab agente) convertitur.
- Locativus: Ubi vel in quo loco aliquid fiat exprimitur in lingua Indica per postpositiones में (mẽ) (in) vel पर (par) (super, ad).
De Ablativo Absoluto Resolvendo
Ablativus absolutus est structura Latina nobilissima et frequentissima, quae actionem temporalem, causalem, concessivam vel conditionalem exprimit sine nexu grammaticali cum subiecto aut obiecto principalis sententiae. Cum lingua Indica hac structura careat, interpres alias vias in interpretando invenire debet. Plures sunt methodi ad ablativum absolutum in linguam Indicam vertendum:
- Participium absolutum vel conjunctum: Utendum est structuris participialibus cum verbis Indicis, praesertim forma कर (kar) vel postpositione पर (par) post participium obliquum. Exempli gratia, sententia "Sole orto, milites profecti sunt" reddi potest ut "सूरज उगने पर, सैनिक चले गए" (sole oriente [in], milites profecti sunt) vel "सूरज उगकर...".
- Sententia subordinata conjunctiva: Ablativus absolutus in plenam sententiam subordinatam explicari potest, particulis temporalibus vel causalibus adhibitis, ut जब (jab ... tab ...) (cum ... tum ...). Ita "Caesare duce..." vertitur in "जब सीज़र सेनापति था..." (cum Caesar dux esset).
De Accusativo cum Infinitivo (AcI)
Accusativus cum Infinitivo est altera structura syntactica Latina quae in lingua Indica directam correspondentiam non habet. In hoc systemate, verba sentiendi, dicendi et declarandi accusativum pro subiecto et infinitivum pro verbo capiunt. In lingua Indica, haec structura fere semper resolvitur in sententiam completivam introductam per coniunctionem कि (ki) (quod/ut). Exempli gratia, sententia Latina "Credo te esse bonum" convertenda est in "मुझे विश्वास है कि तुम अच्छे हो" (credo ego quod tu bonus es). Sententia accusativi fit subiectum sententiae secundariae in casu recto, et infinitivus fit verbum finitum tempori congruens.
De Voce Passiva et Verborum Generibus
Lingua Latina vocem passivam syntheticam habet (ex. amatur, docebamur), quae uno verbo exprimitur. In lingua Indica autem, passivum est analyticum et formatur auxilio verbi जाना (jānā) (ire) cum participio praeterito verbi principalis. E.g., "Liber scribitur" fit "पुस्तक लिखी जाती है" (liber scriptus it [est]). Interpretes tamen scire debent in lingua Indica vocem passivam multo rarius adhiberi quam in Latina. Saepe enim sententiae passivae Latinae in activas convertendae sunt in lingua Indica, subiectum indefinitum vel generale fingendo, ut sermo fiat naturalior et facilior intellectu. Si auctor agens exprimitur (ablativo agentis), in lingua Indica postpositio के द्वारा (ke dvārā) ponitur, sed structura activa saepe praefertur.
De Terminologia et Cultus Discrimine
Postremo, maximus labor non in grammatica, sed in semanticis et terminologia consistit. Textus Latini saepissime res philosophicas, theologicas, iuridicas et politicas Europae antiquae et mediaevalis tractant. Lingua Indica autem suas traditiones philosophicas habet, quae ex Sanscrita lingua ortae sunt. Cum interpres verba sicut Ratio, Anima, Virtus, Iustitia, Lex, Salus transferre vult, debet eligere inter terminos vulgares et terminos academicos (saepe ex Sanscrita depromptos). E.g., Virtus verti potest ut सद्गुण (sadguṇ) vel नैतिकता (naitiktā); Ratio ut विवेक (vivek) vel बुद्धि (buddhi); Anima ut आत्मा (ātmā). Electio terminorum pendet de genere textus: si textus est philosophicus, utendum est verbis altioribus Sanscritis; si vero textus est narrativus vel historicus, simpliciora et magis communia verba praeferenda sunt ut legentibus hodiernis pateat.