ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിലൊന്നായ മലയാളത്തിൽ നിന്നും പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിലെ നൈജർ-കോംഗോ ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന യോരുബയിലേക്കും (Yoruba) വിവർത്തനം ചെയ്യുക എന്നത് ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായി ഏറെ സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ രസകരവുമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും സാംസ്കാരികമായും വലിയ അകലമുള്ള ഈ രണ്ട് ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആശയവിനിമയം സുഗമമാക്കുന്നതിന് കേവലമൊരു പദാനുപദ വിവർത്തനം മാത്രം പോരാതെ വരുന്നു. ഇരു ഭാഷകളുടെയും വ്യതിരിക്തമായ വ്യാകരണ ഘടന, സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം, ശൈലികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ധാരണ മികച്ചൊരു വിവർത്തകന് അനിവാര്യമാണ്. ഈ ലേഖനത്തിലൂടെ മലയാളത്തിൽ നിന്ന് യോരുബയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടി വരുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികളും അവയെ മറികടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളും പരിശോധിക്കാം.
വാക്യഘടനയിലെ അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസങ്ങൾ (SOV vs SVO)
മലയാളവും യോരുബയും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യത്യാസം അവയുടെ വാക്യഘടനയിലാണ് (Sentence Structure). മലയാളം ഒരു 'കർത്താവ്-കർമ്മം-ക്രിയ' (Subject-Object-Verb - SOV) രീതി പിന്തുടരുമ്പോൾ, യോരുബ ഭാഷ 'കർത്താവ്-ക്രിയ-കർമ്മം' (Subject-Verb-Object - SVO) രീതിയാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് വിവർത്തന വേളയിൽ വാചകങ്ങളുടെ ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ വിവർത്തകനെ നിർബന്ധിതനാക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിൽ "ഞാൻ പുസ്തകം വായിക്കുന്നു" എന്ന് പറയുമ്പോൾ കർത്താവും (ഞാൻ) കർമ്മവും (പുസ്തകം) കഴിഞ്ഞാണ് ക്രിയ (വായിക്കുന്നു) വരുന്നത്. എന്നാൽ ഇത് യോരുബയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ "Mo ka iwe" (ഞാൻ വായിക്കുന്നു പുസ്തകം) എന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറുന്നു. ഇവിടെ 'Mo' എന്നാൽ ഞാൻ എന്നും, 'ka' എന്നാൽ വായിക്കുന്നു എന്നും, 'iwe' എന്നാൽ പുസ്തകം എന്നുമാണ് അർത്ഥം. വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ വാക്യങ്ങളുടെ ഈ ഘടനാപരമായ മാറ്റം കൃത്യമായി പാലിച്ചില്ലെങ്കിൽ ആശയവിനിമയം പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടും.
പ്രത്യയങ്ങളും വിഭക്തികളും വേർതിരിക്കൽ
മലയാളം ഒരു സംശ്ലേഷിത ഭാഷയാണ് (Agglutinative Language). അതായത്, നാമങ്ങളോടും ക്രിയകളോടും വിവിധ പ്രത്യയങ്ങൾ (Suffixes) ചേർത്താണ് മലയാളത്തിൽ അർത്ഥ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. "വീട്ടിൽനിന്ന്", "മരത്തിനുമുകളിൽ" തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. എന്നാൽ യോരുബ ഒരു വിയോജിത ഭാഷയാണ് (Isolating/Analytic Language). ഇവിടെ വാക്കുകൾ പരസ്പരം കൂട്ടിച്ചേർക്കാതെ സ്വതന്ത്രമായി നിൽക്കുകയും അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കാൻ പ്രത്യേക വാക്കുകൾ മുന്നിലോ പിന്നിലോ ചേർക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്.
മലയാളത്തിലെ വിഭക്തി പ്രത്യയങ്ങളെ യോരുബയിലെ മുൻവിഭക്തികളുമായും (Prepositions) സഹായ ക്രിയകളുമായും സമന്വയിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ "കുട്ടിയോട്" എന്നതിലെ 'ഓട്' എന്ന പ്രത്യയം യോരുബയിലെത്തുമ്പോൾ 'pẹlu' (with) എന്ന പ്രത്യേക പദമായി മാറും. വിവർത്തകൻ മലയാളത്തിലെ ഓരോ പ്രത്യയത്തിന്റെയും കൃത്യമായ വ്യാകരണ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി അതിനനുസരിച്ചുള്ള യോരുബ പദം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്.
യോരുബയിലെ സ്വരഭേദങ്ങളും (Tone Markers) അർത്ഥവ്യത്യാസങ്ങളും
യോരുബ ഒരു സ്വരപ്രധാനമായ ഭാഷയാണ് (Tonal Language). ഒരേ അക്ഷരക്കൂട്ടിന് തന്നെ ഉച്ചാരണത്തിലെ താഴ്ചയും ഉയർച്ചയും അനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്ത അർത്ഥങ്ങൾ വരുന്നു. യോരുബയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന സ്വരങ്ങളുണ്ട്: ഉയർന്ന സ്വരം (High tone), മദ്യ സ്വരം (Mid tone), താഴ്ന്ന സ്വരം (Low tone). ഇവ എഴുത്തിൽ കാണിക്കാൻ പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങൾ (Accents) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്, 'Oko' എന്ന വാക്ക് വ്യത്യസ്ത സ്വരങ്ങളിൽ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ താഴെ പറയുന്ന അർത്ഥങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു:
- Ọkọ: ഭർത്താവ്
- Oko: കൃഷിസ്ഥലം / വണ്ടി
- Okò: കല്ല്
മലയാളത്തിൽ ഇത്തരം സ്വരവ്യത്യാസങ്ങൾ എഴുത്തിൽ സാധാരണയായി ഉണ്ടാകാറില്ല. അതിനാൽ മലയാളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വാക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ അത് യോരുബയിലെ ഏത് സ്വര ചിഹ്നത്തോടെയാണ് എഴുതേണ്ടതെന്ന് വിവർത്തകന് കൃത്യമായ ബോധ്യമുണ്ടായിരിക്കണം. ചെറിയൊരു ചിഹ്ന വ്യത്യാസം പോലും വിവർത്തനത്തിൽ വലിയ അർത്ഥവ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചേക്കാം.
ആദരസൂചകങ്ങളുടെ പ്രയോഗം (Honorifics)
മലയാളത്തിലും യോരുബയിലും സാംസ്കാരികമായി മുതിർന്നവരോടും അപരിചിതരോടും ആദരവ് കാണിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക പദപ്രയോഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. മലയാളത്തിൽ "താങ്കൾ", "അങ്ങ്" തുടങ്ങിയ പദങ്ങളും ക്രിയകളിലെ ബഹുമാന സൂചകങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, യോരുബയിൽ രണ്ടാമത്തെ പുരുഷ സർവ്വനാമമായ 'Eയൻ' (Ẹ) അല്ലെങ്കിൽ 'E' എന്ന രൂപം ബഹുമാന സൂചകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. മലയാളത്തിലെ ബഹുമാന സൂചകങ്ങളായ സംഭാഷണങ്ങളെ യോരുബയിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ യോരുബയുടെ തനതായ ആദരസൂചക സമ്പ്രദായം (Ede Bi Ẹni Ọlọla) കൃത്യമായി പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാത്തപക്ഷം അത് അപമര്യാദയായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാം.
സാംസ്കാരിക പൊരുത്തപ്പെടുത്തലും ശൈലികളും (Localization & Idioms)
ഏതൊരു വിവർത്തനത്തിന്റെയും ഏറ്റവും കാതലായ ഭാഗം സാംസ്കാരികമായ പൊരുത്തപ്പെടുത്തലാണ്. മലയാളത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സവിശേഷമായ പഴഞ്ചൊല്ലുകളും ശൈലികളും യോരുബയിലേക്ക് നേരിട്ട് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയാൽ അവയുടെ അർത്ഥം നഷ്ടപ്പെടും. കേരളീയ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങളെ യോരുബൻ സംസ്കാരത്തിലേക്ക് പറിച്ചുനടേണ്ടതുണ്ട്.
ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിലെ "ചക്കിക്കൊത്ത ശങ്കരൻ" എന്ന ശൈലി രണ്ട് പേരുടെ പൊരുത്തത്തെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്. ഇതിനെ യോരുബയിലെ സമാനമായ അർത്ഥം തരുന്ന "Bi a ba sọ ko soke, a o mọ ori ẹni ti yio ba" പോലെയുള്ള സന്ദർഭോചിതമായ യോരുബൻ പഴഞ്ചൊല്ലുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കണം. യോരുബൻ സംസ്കാരത്തിൽ പഴഞ്ചൊല്ലുകൾക്ക് (Owe) അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ആശയങ്ങൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ യോരുബൻ പഴഞ്ചൊല്ലുകൾ വിവർത്തനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് വായനാസുഖം വർദ്ധിപ്പിക്കും.
വിവർത്തകർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രായോഗിക നിർദ്ദേശങ്ങൾ
മലയാളം-യോരുബ വിവർത്തനം കൂടുതൽ കൃത്യവും സ്വാഭാവികവുമാക്കാൻ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധേണ്ടതാണ്:
- ആശയത്തിന് മുൻഗണന നൽകുക: വാക്കുകൾ അതേപടി പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം വാക്യത്തിന്റെ ആകെത്തുക മനസ്സിലാക്കി യോരുബൻ ശൈലിയിലേക്ക് മാറ്റുക.
- നിഘണ്ടുക്കളുടെയും പ്രാദേശിക സഹായികളുടെയും ഉപയോഗം: മികച്ച ഉഭയഭാഷാ നിഘണ്ടുക്കളുടെ അഭാവം ഇവിടെയുണ്ട്. അതിനാൽ യോരുബൻ മാതൃഭാഷാ വക്താക്കളുടെ (Native Speakers) സഹായം തേടുന്നത് വിവർത്തനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തും.
- സാങ്കേതിക പദങ്ങളുടെ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ: ആധുനിക ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക പദങ്ങൾക്ക് യോരുബയിൽ കൃത്യമായ വാക്കുകൾ ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഇംഗ്ലീഷ് പദങ്ങളെ യോരുബൻ ലിപിയിലേക്ക് മാറ്റിയെഴുതുകയോ (Transliteration) വിശദീകരണങ്ങൾ നൽകുകയോ ചെയ്യാം.
വലിയ ഭാഷാ വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള മലയാളത്തെയും യോരുബയെയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന വിവർത്തനം സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റത്തിന്റെ പുതിയ വാതായനങ്ങളാണ് തുറക്കുന്നത്. കൃത്യമായ വ്യാകരണ വിജ്ഞാനവും സാംസ്കാരിക അവബോധവും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഈ പ്രക്രിയ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിക്കും.