Эх хэлний өгүүлбэрийн бүтцийг өөрчлөх нь: SOV-оос SVO руу шилжих нь
Монгол болон Швед хэл нь хоёр өөр хэлний язгуурт хамаардаг тул өгүүлбэрийн бүтэц, үгийн дарааллын хувьд үндсэн ялгаатай байдаг. Монгол хэл нь Алтай язгуурын хэлний хувьд өгүүлбэрийн гишүүдийн дараалал нь Эзэн бие - Тусагдахуун - Үйл үг (Subject-Object-Verb буюу SOV) гэсэн хатуу бүтэцтэй байдаг. Харин Швед хэл нь Энэтхэг-Европ язгуурын Герман бүлгийн хэл тул Эзэн бие - Үйл үг - Тусагдахуун (Subject-Verb-Object буюу SVO) гэсэн дарааллыг баримталдаг. Энэхүү бүтцийн ялгаа нь орчуулагчаас өгүүлбэрийг шууд үгчлэн хөрвүүлэх бус, утга санааг бүрэн ойлгож, өгүүлбэрийг Швед хэлний логик дараалалд нийцүүлэн дахин зохион байгуулахыг шаарддаг.
Швед хэлний нэгэн чухал дүрэм бол өгүүлбэрт туслах үйл үг эсвэл үндсэн үйл үг нь үргэлж хоёрдугаар байранд ордог (V2 дүрэм) явдал юм. Хэрэв өгүүлбэр цаг хугацааны эсвэл орон байрны заасан тодотгол үгээр эхэлвэл өгүүлбэрийн үндсэн эзэн бие нь үйл үгийнхээ ард шилждэг. Монгол хэлний өгүүлбэрт үйл үг нь хамгийн сүүлд ордог тул орчуулагч өгүүлбэрийг эхнээс нь уншиж байхдаа утгыг бүрэн гүйцэд барьж аваад Швед хэлээр бичихдээ үйл үгийг хоёрдугаар байранд зөв байрлуулах шаардлагатай болдог. Энэхүү дүрмийг алдвал өгүүлбэр утгагүй, байгалийн бус сонсогддог.
Агглютинатив (Залгамал) ба Флектив (Хэлбэр хувиралт) хэлний ялгааг зохицуулах нь
Монгол хэл нь залгамал хэл бөгөөд үгийн үндсэнд нөхцөл, дагавар залгаж шинэ утга санаа, хэл зүйн харьцааг илэрхийлдэг. Жишээлбэл, "гэртээ" гэх үгэнд "гэр" гэсэн үндэс дээр "хүн бүрийн өөрийн" гэсэн хамаатуулах нөхцөл болон чиглэлийн тийн ялгалын нөхцөлүүд хамт залгагддаг. Нөгөөтэйгүүр Швед хэл нь туслах үгс, угтвар үгс (prepositions) болон үгийн хэлбэрийн хувиралтыг илүүтэй ашигладаг. Монгол хэлний тийн ялгалын нөхцөлүүдийг Швед хэл рүү орчуулахдаа тохирох угтвар үгийг (i, på, till, av гэх мэт) сонгох нь маш нарийн мэдрэмж шаарддаг.
Ялангуяа, орон байр заасан Монгол хэлний "ид", "ад" тийн ялгалыг Швед хэл рүү хөрвүүлэхэд "i" (дотор) болон "på" (дээр, гадаргуу дээр) гэсэн угтвар үгсийн аль нэгийг контекстоос хамааран сонгох хэрэгтэй болно. Буруу угтвар үг ашиглах нь орчуулгыг мэргэжлийн бус харагдуулаад зогсохгүй утгыг бүрэн гажуудуулж болзошгүй юм. Үүнээс гадна, Монгол хэлний үйл үгийн нөхцөлүүд болох холбох болон төгсгөх нөхцөлүүд Швед хэлний туслах өгүүлбэр, холбоос үгс болон хамаатуулах төлөөний үгсээр дамжин илэрхийлэгддэг тул өгүүлбэрийг хэсэгчлэн хувааж, хэт урт өгүүлбэрийг богино, ойлгомжтой бүтэцтэй болгон хувиргах нь зүйтэй.
Швед хэлний нэр үгийн тодорхой ба тодорхойгүй төлөв (Artiklar)
Монгол хэлэнд Швед хэлнийх шиг тодорхой хуульчилсан нэр үгийн артикль (en, ett) гэж байдаггүй. Швед хэлэнд нэр үгийг тодорхойгүй (obestämd) болон тодорхой (bestämd) төлөвт хувиргадаг бөгөөд энэ нь үгийн арын төгсгөл эсвэл урд нь орох артиклиар шийдэгддэг. Эхлэн суралцагч болон туршлагагүй орчуулагчдын гаргадаг нийтлэг алдаа бол Монгол хэлний нэр үгсийг Швед рүү хөрвүүлэхдээ тодорхой болон тодорхойгүй төлөвийг холих явдал юм.
Монгол хэлэнд тухайн зүйлийг өмнө нь дурдсан эсвэл тодорхой зүйлийн тухай ярьж байгааг "өнөөх", "тэр" гэх мэт төлөөний үгээр эсвэл тусагдахууны тийн ялгалаар шууд бус аргаар илэрхийлдэг. Швед хэл рүү хөрвүүлэхдээ эдгээр далд утгуудыг олж харан, Швед хэлний дүрмийн дагуу нэр үгийн төгсгөлийг тодорхой төлөвт оруулах (жишээ нь: "bok" - ном, "boken" - өнөөх ном) шаардлагатай. Мөн Швед хэлний нэр үгс нь "en" (utrum) болон "ett" (neutrum) гэсэн хоёр хүйсэнд хуваагддаг тул тухайн үг аль хүйснийх болохыг маш сайн цээжилж, түүнд тохирох тэмдэг нэр болон төлөөний үгийн хэлбэрийг зөв уялдуулах хэрэгтэй.
Цаг хугацаа ба Үйлийн байдлыг оновчтой хөрвүүлэх нь
Монгол хэлний үйл үг нь цаг заахаас гадина үйлийн явц, байдлыг (аспект) нарийн илэрхийлдэг давуу талтай. Жишээлбэл, үйлийн явц бүрэн дууссан, одоо ч үргэлжилж байгаа эсвэл олон дахин давтагддаг шинж чанарыг үйл үгийн олон янзын дагавраар илэрхийлж болдог. Швед хэлэнд үйлийн аспектоос гадна цагийн системийг (presens, preteritum, perfekt, pluskvamperfekt) нарийн баримталдаг. Монгол хэлний өнгөрсөн цагийг Швед хэл рүү хөрвүүлэхдээ тухайн үйл явдал одоо цагтай холбоотой байгаа эсэхийг нягталж, "preteritum" (түүхэн өнгөрсөн цаг) эсвэл "perfekt" цагийн аль нэгийг сонгох хэрэгтэй.
Хэрэв Монгол хэл дээрх эх бичвэрт "би хийчихлээ" (одоо үр дүн нь чухал байна) гэвэл Швед хэлний "Jag har gjort" (perfekt) хэлбэрийг сонгох нь зүйтэй. Харин тодорхой цаг хугацаанд болж өнгөрсөн үйл явдлыг өгүүлж байвал "Jag gjorde" (preteritum) хэлбэр тохирно. Энэхүү цагийн нарийн зохицол нь орчуулгыг илүү амьд, утга зохиолын болон албаны хэлний хэм хэмжээнд нийцсэн чанартай болоход тусалдаг.
Соёл болон Хэлц үгийн нутагшуулалт (Cultural Adaptation)
Монгол соёл нь нүүдлийн ахуй, байгаль дэлхий, мал аж ахуйтай нягт холбоотой байдаг бол Швед соёл нь Скандинавын хойгийн далайн болон ойн ахуй, цаг уур, түүхэн уламжлалтайгаа холбогддог. Иймээс Монгол хэлний хэлц үг, зүйр цэцэн үгсийг Швед хэл рүү шууд орчуулж болохгүй. Жишээлбэл, "биеэ авах" эсвэл мал аж ахуйн холбогдолтой хэлцүүдийг Швед хэлний ижил төстэй утга илэрхийлэх хэлцээр солих буюу нутагшуулах (localization) аргыг хэрэглэнэ.
Швед хэлэнд "Lagom" (хэт их биш, хэт бага биш, яг таарсан гэсэн утгатай соёлын үзэл баримтлал) эсвэл "Fika" (найз нөхөд, хамт олноороо кофе ууж, амттан идэнгээ ярилцах соёл) зэрэг орчуулшгүй үгс олон байдаг. Үүнтэй адил Монгол хэлний "айраг", "гэр", "ууц" зэрэг үндэсний өвөрмөц соёлыг илэрхийлсэн үгсийг Швед хэл рүү орчуулахдаа тайлбар хийх, эсвэл эх үгээр нь үлдээж зүүлт тайлбар оруулах зэрэг соёлын дамжуулалтын арга зүйг зөв ашиглах нь уншигчдад зөв мэдээлэл хүрэхэд чухал нөлөөтэй.
Орчуулгын чанарыг сайжруулах практик зөвлөмжүүд
Монгол-Швед орчуулгыг өндөр түвшинд гүйцэтгэхийн тулд дараах практик алхмуудыг хэрэгжүүлэхийг зөвлөж байна. Үүнд:
- Хэлний хоёрдогч нөөц ашиглах: Шууд Монгол-Швед толь бичиг ховор байдаг тул Англи хэлийг гүүр болгон ашиглах, Швед хэлний "Svenska Akademiens ordlista" (SAOL) зэрэг албан ёсны тайлбар толиудыг хэрэглэх.
- Өгүүлбэрийг хэт уртасгахаас зайлсхийх: Монгол хэлний олон холбоос бүхий урт өгүүлбэрийг Швед хэлний дүрэмд тохируулан, логик уялдаатай хэд хэдэн бие даасан өгүүлбэр болгон хуваах.
- Хүйс болон зохицлыг нягтлах: Швед хэлний "en" болон "ett" хүйсний үгсийн зохицол, олон тооны төгсгөлүүдийг дахин дахин хянах.
- Соёлын зөвлөх эсвэл Швед хэлтнээс хяналт хийлгэх: Орчуулгын эцсийн хувилбарыг Швед хэлтэн эх хэлний хүнээр хянуулах (proofreading) нь соёлын болон найруулгын алдаа гаргахаас сэргийлнэ.