Ny fandikana teny avy amin'ny teny malagasy ho amin'ny teny finoa dia iray amin'ireo sehatra miavaka indrindra eo amin'ny tontolon'ny fandikan-teny iraisam-pirenena. Satria ireo fiteny roa ireo dia avy amin'ny fianakaviam-piteny samy hafa tanteraka—ny teny malagasy dia ao anatin'ny sampana aostronezianina, raha toa ka ny teny finoa kosa dia ao anatin'ny fianakaviana finoa-ogrianina (uraliana)—ny tetezana ara-drafitra sy ara-kolontsaina eo amin'izy ireo dia mitaky fahaizana ambony sy fahalalana lalina. Ity torolalana ity dia natao hampisehoana ny fomba fandikana tsara indrindra, ny zava-tsarotra eo amin'ny fitsipiky ny teny, ny fampifanarahana ara-kolontsaina, ary ny torohevitra mahasoa ho an'ny mpanoratra sy ny mpandika teny matihanina.
Ny Olana eo amin'ny Firafitry ny Fehezanteny: VOS sy SVO
Ny fahasamihafana voalohany sady lehibe indrindra atrehin'ny mpandika teny dia ny filaharan'ny teny ao anatin'ny fehezanteny (word order). Ny fiteny malagasy dia fiteny manaraka ny rafitra VOS (Verb-Object-Subject na Mpandentika-Mpameno-Mpanao). Ny matoanteny no lohalaharana amin'ny fehezanteny, arahin'ny mpameno, ary ny mpanao no mamarana azy. Mifanohitra amin'izany, ny teny finoa kosa dia manaraka ny rafitra SVO (Subject-Verb-Object na Mpanao-Mpandentika-Mpameno), na dia malalaka kokoa aza ny filaharan'ny teny any noho ny fahabetsahan'ny tovana (cases) miovaova.
Ohatra, hevero ity fehezanteny malagasy manaraka ity: "Mamaky boky ny mpianatra."
- Matoanteny (Verb): Mamaky
- Mpameno (Object): boky
- Mpanao (Subject): ny mpianatra
Raha adika amin'ny teny finoa izany fehezanteny izany, dia tsy maintsy ovaina tanteraka ny rafitra mba hanarahana ny firafitry ny sain'ny Finoa: "Opiskelija lukee kirjaa." (Opiskelija = ny mpianatra, lukee = mamaky, kirjaa = boky). Ny fandikana mivantana isan-teny (literal translation) dia tsy mety eto satria hanimba ny rafitra ary hahatonga ny fehezanteny ho tsy azo vakina amin'ny teny finoa.
Ny Tranga Ara-pitsipika 15 (Sijamuodot) amin'ny Teny Finoa sy ny Mpampiankin-teny Malagasy
Ny teny finoa dia malaza amin'ny tsy fananany mpampiankin-teny (prepositions) maro toy ny teny malagasy. Ny teny malagasy dia mampiasa teny fohy toy ny "amin'ny", "any", "ho an'ny", na "eo amin'ny" mba hanehoana ny fifandraisan'ny teny sy ny toerana. Fa ny teny finoa kosa dia mampiasa ny antsoina hoe "sijamuodot" na tranga ara-pitsipika miisa 15 (grammatical cases). Midika izany fa ny fototeny iray dia ampiana tovana (suffixes) araka ny anjara asany.
Andao hojerentsika ny fomba fampiasana ny teny hoe "trano" (talo amin'ny teny finoa) miaraka amin'ny mpampiankin-teny malagasy "amin'ny":
- Ao anatin'ny trano (Inessive case): talossa (-ssa = ao anaty)
- Miala avy ao an-trano (Elative case): talosta (-sta = avy ao anaty)
- Miditra ao an-trano (Illative case): taloon (-on = mankany anaty)
- Eo amin'ny trano / Eo ivelany (Adessive case): talolla (-lla = eo amboniny/eo amin'ny)
- Miala eo amin'ny trano (Ablative case): talolta (-lta = avy eo amin'ny)
- Mankany amin'ny trano (Allative case): talolle (-lle = mankany amin'ny)
Ho an'ny mpandika teny malagasy, ny fahatakarana ny hevitra tian'ny mpanoratra hambara amin'ny teny hoe "amin'ny" dia tena zava-dehibe. Ny safidy diso amin'ireo tovana finoa ireo dia mety hitarika ho amin'ny fahadisoana goavana eo amin'ny fandikana ny toerana na ny fitodiky ny asa.
Ny Rafitra ny Matoanteny: Ny Fitodika (Focus) sy ny Fanehoan-javatra (Aspect)
Ny teny malagasy dia manana rafi-matoanteny tena matanjaka sy saro-takarina izay mifototra amin'ny "fitodika" na "focus system". Ny matoanteny dia miova endrika mba hampisongadinana ny anjara asan'ny teny atao laha-dinika: fitodika mpanao (active focus), fitodika atao (passive focus), ary fitodika anao (circumstantial focus). Amin'ny teny finoa, ireo karazana fitodika ireo dia tsy maintsy adika amin'ny alalan'ny fanovana ny rafitry ny fehezanteny manontolo sy ny fampiasana ny endrika "active" sy "passive" izay samy manana ny fitsipiny manokana.
Ankoatra izany, misy olana lehibe horoscope momba ny fanehoan-javatra (aspect). Ny teny finoa dia mampiasa ny tranga partitifa (partitiivi) sy akuzatifa (akkusatiivi) mba hanehoana raha efa vita ny asa iray na mbola an-dalan'ny fanaovana. Ohatra:
- "Hän söi kalaa" (Nihinana trondro izy - mbola tsy fantatra na lany na tsia ny trondro manontolo - tranga partitifa).
- "Hän söi kalan" (Nihinana ny trondro izy - lany manontolo ilay trondro - tranga akuzatifa).
Ny mpandika teny avy amin'ny teny malagasy dia tsy maintsy mamantatra tsara ny toe-javatra sy ny hafatra tiana hampitaina ao amin'ny lahatsoratra niavana mba hisafidianana ny tranga finoa mifanaraka amin'izany.
Ny Kolontsaina, ny Ohabolana, ary ny Fampifanarahana ny Hevitra
Ny fandikan-teny tsara dia tsy fandikana fitsipika fotsiny fa fandikana kolontsaina indrindra koa. Ny teny malagasy dia mirakitra ny filozofian'ny "fihavanana" sy ny fifandraisana ara-piaraha-monina sarotra. Ny ohabolana malagasy dia matetika mampiasa sarinteny avy amin'ny fambolena vary, ny omby, ary ny fiainana ambanivohitra mafana. Ny teny finoa kosa dia maneho ny kolontsain'ny firenena any avaratra izay mifamatotra amin'ny ranomandry, ny ala mikitroka, ary ny toetra malaza amin'ny fahanginana sy ny faharetana (sisu).
Rehefa mandika ny ohabolana malagasy ho amin'ny teny finoa, dia tsara kokoa ny mitady ohabolana finoa mitovy hevitra aminy toy izay handika mivantana ny teny rehetra. Ohatra, ny teny hoe "fihavanana" dia tsy misy dika teny iray monja mivantana amin'ny teny finoa. Ny mpandika teny dia tokony hampiasa teny manazava toy ny "yhteisöllisyys" (fiombonana) na "sopusointu" (filaminana/fifanarahana) arakaraka ny tontolon'ny lahatsoratra.
Soso-kevitra sy Torohevitra Mahasoa ho an'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana fandikan-teny manara-penitra sy matihanina, ireto misy paikady tokony harahina:
- Aza adika teny isan-teny: Mifantoha hatrany amin'ny hafatra ankapobeny sy ny hevitra fototry ny fehezanteny malagasy, avy eo manorata fehezanteny finoa vaovao izay voajanahary sy madio ara-pitsipika.
- Diniho ny Harmony ny Zanatsoratra (Vokaalisointu): Ny teny finoa dia manana fitsipika hentitra momba ny fifanarahan'ny zanatsoratra. Rehefa manampy tovana amin'ny teny, dia tandremo ny misafidy ny endrika tovana mety (ohatra, mampiasa -ssa na -ssä).
- Ampiasao ny Fiteny Tetezana amim-pahendrena: Satria tsy misy rakibolana malagasy-finoa feno, ny mpandika teny matetika dia mampiasa ny teny frantsay na anglisy ho tetezana. Mitandrema mba tsy ho voataonan'ny rafitra frantsay na anglisy ny dika teny finoa farany.
- Ampandraiso anjara ny teratany: Ilaina foana ny mampiasa mpamaky finoa teratany (native proofreader) mba hitantara ny dika teny farany sy hanitsy izay tsy fahampiana ara-pitenenana.
Amin'ny alalan'ny fanarahana ireo dingana sy paikady ireo, dia ho lasa tetezana mahomby sy azo antoka hampifandraisana ny tontolo malagasy sy ny tontolo finoa ny asanao.