Go fetolela mafoko le dipolelo go tswa mo puong ya Setswana go ya mo go ya Se-Malta (Maltese) ke tiro e e tlhokang kitso e e tseneletseng ya thutapuo le setso sa ditshepediso tseno ka bobedi. Setswana ke nngwe ya dipuo tsa Bantu tse di buiwang thata mo Borwa jwa Aferika, mme se itshupa ka kagego ya sone e e runtseng dintlha tsa ditlhopha tsa maina (noun classes) le ditumalano tsa thutapuo (concords). Ka fa letlhakoreng le lengwe, Se-Malta ke puo e e tlholegang mo lelapeng la dipuo tsa Semitic, e e buiwang kwa setlhaking sa Malta mo Lewatleng la Mediterranean. Puo eno e na le metswako e megolo ya dipuo tsa Se-Arabi, Se-Itali, le Se-Nelesee (English). Ka ntlha ya pharologanyo eno e kgolo ya malapa a dipuo, go fetolela go tswa mo Setswaneng go ya mo Se-Malteng go tlhoka bokgoni jo bo kgethegileng jo bo fetang go fetola mafoko fela ka go latelana.
Dipharologanyo tsa Thutapuo: Ditlhopha tsa Maina Kgatlhanong le Bong
Nngwe ya ditlhotlo tse dikgolo mo bofetoleding jwa Setswana le Se-Malta ke kafa maina le ditumalano tsa thutapuo di agilweng ka teng. Mo Setswaneng, thutapuo e ikaegile ka ditlhopha tsa maina tse di fetang lesome le metso e le mebedi (tse di jaaka Mo-/Ba-, Le-/Ma-, Se-/Di-). Ditlhopha tseno di laola kafa mafoko a mangwe mo polelong, jaaka madiri (verbs) le matlhalosi (adjectives), a agiwang ka teng ka go dirisa ditumalano tse di kgethegileng. Sekai, mo polelong e e reng "Monna o a bua", tlhogo ya polelo (Monna) e laola lediri ka tumalano "o".
Ka fa go Se-Malta, thutapuo ga e dirise ditlhopha tsa maina tsa Bantu. Go na le moo, Se-Malta se ikaegile ka bong jwa thutapuo (grammatical gender) jo bo aroganyang maina ka dintlha tsa botshadi (feminine) le bong wa botlhale/bonna (masculine), go tlhola dintlha tse di jaaka bong sa maina tse di laolang go agiwa ga mafoko. Gape, Se-Malta se dirisa ditlhalosi tsa thutapuo tse di jaaka "il-" kapa "l-" tse di supang letlhalosi la go itsege (definite article), se e leng selo se se seyong mo Setswaneng ka tsela e e tshwanang. Mofetoleli o tshwanetse go tlhaloganya kafa a ka fetolang tumalano ya ditlhopha tsa maina tsa Setswana go nna bong jo bo maleba jwa Se-Malta, a netefatsa gore letlhalosi le lediri di dumalana ka botlalo le tlhogo ya polelo ka Se-Malta.
Kagego ya Madiri le Metheo ya Kagego-mafoko
Kagego ya madiri mo dipuong tseno tse pedi e farologana ka tsela e e tseneletseng. Setswana ke puo e e dirisang thutapuo e e kgobokanyang ditlhogo le megatlha ya mafoko (agglutinative language). Madiri a Setswana a na le ditlhogo tsa tumalano, ditlhogo tsa nako (tense), le di-suffix (jaaka "-ela", "-isa", "-olola") tse di supang ditsela tse di farologaneng tsa go dira. Ka sekai, lediri "go kwalelana" le na le metswako ya "go" (infinitve), "kwala" (root), "-el-" (applied extension), le "-an-" (reciprocal extension).
Mo go Se-Malta, kagego ya madiri a Semitic e ikaegile ka metheo ya meditshe (triliteral roots), e gantsi e nang le ditlhaka tse tharo tsa consonants. Go fetola nako kapa modumo jwa lediri go dirwa ka go tsenya ditlhaka tsa ditlhalosi (vowels) gareng ga ditlhaka tseno tsa meditshe (patterning). Le fa go na le madiri a a tswang mo puong ya Se-Itali le Se-Nelesee a a salang morago melao ya bofelo ba mafoko (suffixes), mofetoleli o tshwanetse go nna kelotlhoko e kgolo ya gore na lediri le le dirisiwang le tlhagelela go tswa mo metswakong efe ya Se-Malta. Seno se thusa go tila diphoso tse di ka dirang gore polelo e utlwale e sa tlhamalala kapa e se na bokao jo bo netefetseng mo puong e e fetiwang.
Bofetoledi jwa Ditso: go Kopanya Ubuntu le Dintlha tsa Mediterranean
Bofetoledi ga se tiro ya thutapuo fela; ke marogo a a kopanyang ditso tse di farologaneng. Setswana se humile ka maele le diane tse di tswang mo matshelong a bophirimela jwa Aferika, dintlha tsa leruo, kgotsa mogopolo wa "Ubuntu" (gore motho ke motho ka batho ba bangwe). Se-Malta se humile ka ditshwantsho tsa puo tse di amang bophelo jwa lewatle, tumelo ya Se-Keresete ya Katoliki, le ditshepediso tsa kgwebo tsa kwa Mediterranean tse di nang le hisitori e e telele.
Fa o fetolela sekai sa leele la Setswana jaaka "Go katla ka lentswe la kgomo," ga o kake wa fetolela mafoko ao ka tlhamalalo (literal translation) ka gonne ga a na go dira bokao bope mo go Se-Malta. Mofetoleli o tshwanetse go dirisa maele a Se-Malta a a supang bokao jo bo tshwanang jwa go kopa thuso kapa go kopa tshegetso ka tsela e e maleba. Seno se tlhoka bokgoni jo bo kgethegileng jwa go fetola setso (transcreation), e leng tsamaiso ya go kwala polelo sesha ka puo e e fetiwang mme o ntse o tshwareletse ka botlalo ka molaetsa le maikutlo a puo ya tlhago.
Dintlha tse di Botlhokwa le Dikgato tsa go Fetolela ka Katlego
Gore thanolo ya gago go tswa mo Setswaneng go ya mo Se-Malteng e nne ya maemo a a kwa godimo, latela ditsela tseno tse di latelang tsa seporofeshenale:
- Tshekatsheko ya Molaetsa: Bala setlhogo sa Setswana ka botlalo mme o tlhaloganye maikutlo, sebopego sa puo (register), le bareetsi ba ba lebeletsweng pele o simolola go fetolela.
- Netefatso ya Thutapuo: Dirisa dibukantswe tsa segompieno le didirisiwa tsa bofetoledi tsa inthanete go netefatsa kagego ya dipolelo ka Se-Malta, segolo bogolo kaga ditlhopha tsa bong le thulaganyo ya mafoko (word order).
- Go Dirisa Didirisiwa tsa Segompieno: Dirisa didirisiwa tsa CAT (Computer-Assisted Translation) go bopa termbase ya mafoko a a kgethegileng a Setswana le a Se-Malta go netefatsa gore go na le kutlwano e e tshwanang mo ditokololong tsotlhe.
- Thulaganyo ya Tshekatsheko (Review Process): Netefatsa gore thanolo ya gago e lekolwa ke sebui sa puo ya Se-Malta e e leng ya tlhamalalo (native speaker) yo o nang le kitso ya thutapuo ya Setswana kapa yo o tlhaloganyang mokgwa wa bofetoledi jwa seporofeshenale.
Tshoboko ya Ditogamaano tsa Bofetoledi
Bofetoledi jo bo atlegileng jwa Setswana le Se-Malta bo ikaegile ka tlotlo e e tseneletseng ya kafa dipuo tseno ka bobedi di farologanang ka teng. Ka go amogela pharologanyo ya thutapuo ya ditlhopha tsa maina tsa Setswana le bong jwa thutapuo jwa Se-Malta, go tlhaloganya kagego ya madiri, le go netefatsa gore molaetsa o fetolelwa ka tsela e e tsamaelanang le ditso ka bobedi, bafetoleli ba ka bopa dithanolo tse di tlhamaletseng, tse di thothobelang, le tse di nang le maemo a a kwa godimo a seporofeshenale. Seno se netefatsa gore thaeletsano e tsamaya ka thelelo gareng ga malapa a mabedi a dipuo a a kgakalanyana ka hisitori le lefatshe.