ຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບໂຄງສ້າງພາສາ: ພາສາລາວ ແລະ ພາສາເວວ
ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສາທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ໂຄງສ້າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊັ່ນ ພາສາລາວ (ເຊິ່ງເປັນພາສາໃນຕະກູນໄທ-ກະໄດ) ແລະ ພາສາເວວ (ເຊິ່ງເປັນພາສາເຊນຕິກໃນຕະກູນອິນໂດ-ຢູໂຣບ) ແມ່ນວຽກງານທີ່ທ້າທາຍ ແລະ ຕ້ອງອາໄສຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ. ພາສາລາວເປັນພາສາຄຳໂດດ (Analytic Language) ທີ່ບໍ່ມີການຜັນຄຳ ບໍ່ມີເພດທາງໄວຍາກອນ ແລະ ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງຄຳສັບເພື່ອສະແດງການເວລາ ຫຼື ຈຳນວນ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາເວວເປັນພາສາທີ່ມີໂຄງສ້າງໄວຍາກອນທີ່ຊັບຊ້ອນ ມີການຜັນປ່ຽນຄຳ ແລະ ມີລັກສະນະສະເພາະຕົວທີ່ບໍ່ພົບໃນພາສາອື່ນໆຫຼາຍປານໃດ. ການສຶກສາລັກສະນະສະເພາະເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດສ້າງສັນຜົນງານທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດໄດ້.
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໄວຍາກອນ ແລະ ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ
ໜຶ່ງໃນຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ເຫັນໄດ້ແຈ້ງທີ່ສຸດລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ແມ່ນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ. ພາສາລາວໃຊ້ໂຄງສ້າງ Subject-Verb-Object (SVO) ຫຼື ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ ເຊິ່ງເປັນໂຄງສ້າງທີ່ເຂົ້າໃຈງ່າຍ ແລະ ກົງໄປກົງມາ. ແຕ່ພາສາເວວມັກຈະໃຊ້ໂຄງສ້າງ Verb-Subject-Object (VSO) ຫຼື ກິລິຍາ-ປະທານ-ກຳ ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນເລື່ອງແປກໃໝ່ສຳລັບນັກແປພາສາລາວ. ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນການປ່ຽນແປງໂຄງສ້າງນີ້ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຄວາມໝາຍເດີມສູນເສຍໄປ.
1. ການກາຍພັນຂອງພະຍັນຊະນະຕົ້ນ (Initial Consonant Mutation)
ໃນພາສາເວວ ມີປະກົດການທາງໄວຍາກອນທີ່ເອີ້ນວ່າ "Treigladau" ຫຼື ການກາຍພັນຂອງພະຍັນຊະນະຕົ້ນ. ນີ້ໝາຍຄວາມວ່າ ພະຍັນຊະນະຕົວທຳອິດຂອງຄຳສັບຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມບໍລິບົດຂອງປະໂຫຍກ, ເຊັ່ນ: ຫຼັງຈາກຄຳບາງຄຳ, ຄຳນາມເພດຍິງ, ຫຼື ຄຳຄຸນນາມບາງປະເພດ. ຕົວຢ່າງ ຄຳວ່າ "Cymru" (ປະເທດເວວ) ສາມາດປ່ຽນເປັນ "Gymru" ຫຼື "Nghymru" ໄດ້ຂຶ້ນກັບຄຳບຸພະບົດທີ່ຢູ່ທາງໜ້າ. ຂໍ້ຮຽກຮ້ອງນີ້ບໍ່ມີໃນພາສາລາວເລີຍ ເຮັດໃຫ້ນັກແປພາສາລາວຕ້ອງລະມັດລະວັງເປັນພິເສດເມື່ອສ້າງປະໂຫຍກໃນພາສາເວວ ເພາະການໃຊ້ພະຍັນຊະນະຕົ້ນທີ່ຜິດພາດສາມາດເຮັດໃຫ້ຄວາມໝາຍປ່ຽນແປງ ຫຼື ອ່ານບໍ່ເຂົ້າໃຈໄດ້.
2. ເພດ ແລະ ຈຳນວນຂອງຄຳນາມ (Noun Gender and Number)
ພາສາເວວແບ່ງຄຳນາມອອກເປັນສອງເພດ ຄື ເພດຊາຍ (Masculine) ແລະ ເພດຍິງ (Feminine). ເພດຂອງຄຳນາມມີຜົນກະທົບຕໍ່ຄຳຄຸນນາມທີ່ມາຂະຫຍາຍ ແລະ ຄຳນຳໜ້ານາມ (Articles). ສຳລັບພາສາລາວ ທີ່ບໍ່ມີລະບົບເພດທາງໄວຍາກອນ, ນັກແປຕ້ອງຄົ້ນຫາ ແລະ ກຳນົດເພດຂອງຄຳນາມແຕ່ລະຕົວໃນພາສາເວວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດພາດທາງໄວຍາກອນທີ່ຮ້າຍແຮງ. ນອກຈາກນີ້, ລະບົບພະຫຸພົດໃນພາສາເວວກໍມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ເພາະບໍ່ມີກົດເກນທີ່ຕາຍຕົວໃນການປ່ຽນຮູບຄຳນາມເປັນພະຫຸພົດ.
3. ການຜັນປ່ຽນຄຳກິລິຍາ (Verb Conjugation)
ພາສາລາວໃຊ້ຄຳຊ່ວຍບອກການເວລາ (Tense Markers) ເຊັ່ນ "ໄດ້", "ພວມ", "ຈະ" ມາຢູ່ນອກຄຳກິລິຍາຫຼັກເພື່ອສະແດງເຖິງອະດີດ, ປັດຈຸບັນ ຫຼື ອະນາຄົດ. ແຕ່ໃນພາສາເວວ, ຄຳກິລິຍາຈະຖືກຜັນປ່ຽນຮູບຮ່າງໄປຕາມການເວລາ (Tense), ບຸກຄົນ (Person), ແລະ ຈຳນວນ (Number). ນອກຈາກນີ້, ພາສາເວວຍັງມີການໃຊ້ຄຳກິລິຍາຊ່ວຍໃນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກແບບປະສົມ ເຊິ່ງນັກແປຕ້ອງເລືອກໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມລະດັບຄວາມເປັນທາງການຂອງເນື້ອຫາ.
ເຄັດລັບ ແລະ ເຕັກນິກການແປພາສາລາວ ເປັນ ພາສາເວວ
ເພື່ອໃຫ້ການແປມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ສາມາດສື່ສານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມເຕັກນິກດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ການແປໂດຍເນັ້ນໃສ່ຄວາມໝາຍ ບໍ່ແມ່ນການແປຄຳຕໍ່ຄຳ: ເນື່ອງຈາກໂຄງສ້າງປະໂຫຍກຂອງທັງສອງພາສາມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ, ການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກໃນພາສາເວວອ່ານບໍ່ເຂົ້າໃຈ ຫຼື ຜິດໄວຍາກອນຢ່າງຮ້າຍແຮງ. ນັກແປຕ້ອງຈັບໃຈຄວາມສຳຄັນຂອງປະໂຫຍກພາສາລາວ ແລ້ວຈຶ່ງສ້າງປະໂຫຍກໃໝ່ໃນພາສາເວວຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ VSO ຢ່າງເໝາະສົມ.
- ການກວດສອບການກາຍພັນຂອງພະຍັນຊະນະ: ນັກແປຕ້ອງສ້າງບັນຊີລາຍການກົດເກນການກາຍພັນຂອງພະຍັນຊະນະໃນພາສາເວວ ແລະ ກວດສອບທຸກຄັ້ງຫຼັງການແປ ເພາະນີ້ແມ່ນຈຸດທີ່ມັກເກີດຄວາມຜິດພາດຫຼາຍທີ່ສຸດສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນເຈົ້າຂອງພາສາ.
- ການຄຳນຶງເຖິງລະດັບຄວາມເປັນທາງການ: ພາສາເວວມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຊັດເຈນລະຫວ່າງພາສາຂຽນທີ່ເປັນທາງການ (Literary Welsh) ແລະ ພາສາເວົ້າ (Colloquial Welsh). ນັກແປຕ້ອງວິເຄາະຕົ້ນສະບັບພາສາລາວໃຫ້ດີວ່າເປັນເນື້ອຫາປະເພດໃດ ເພື່ອເລືອກໃຊ້ລະດັບພາສາເວວໃຫ້ເໝາະສົມກັບຜູ້ອ່ານເປົ້າໝາຍ.
- ການທ້ອງຖິ່ນວັດທະນະທຳ (Localization): ຄຳສັບບາງຄຳໃນພາສາລາວທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວັດທະນະທຳ, ອາຫານ, ຫຼື ປະເພນີ ອາດຈະບໍ່ມີຄຳສັບທີ່ກົງກັນໃນພາສາເວວ. ໃນກໍລະນີນີ້, ນັກແປຕ້ອງໃຊ້ວິທີການອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ ຫຼື ການຊອກຫາຄຳສັບທີ່ມີຄວາມໝາຍໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດໃນບໍລິບົດຂອງຊາວເວວ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານເຂົ້າໃຈຢ່າງຖ່ອງແທ້.
ຂັ້ນຕອນການເຮັດວຽກຂອງນັກແປມືອາຊີບ
ຂະບວນການແປທີ່ມີປະສິດທິພາບຄວນປະກອບດ້ວຍ 4 ຂັ້ນຕອນຫຼັກ ດັ່ງນີ້:
- การວິເຄາະຕົ້ນສະບັບ (Source Text Analysis): ອ່ານ ແລະ ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈເນື້ອຫາພາສາລາວຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ກວດສອບຄວາມໝາຍຂອງຄຳສັບສະເພາະ ແລະ ຈຸດປະສົງຂອງຜູ້ຂຽນ ເພື່ອກຳນົດທິດທາງໃນການແປ.
- ການຮ່າງບົດແປ (Drafting): ດຳເນີນການແປຂັ້ນຕົ້ນໂດຍເນັ້ນການຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ແລະ ການຈັດວາງໂຄງສ້າງປະໂຫຍກໃນພາສາເວວໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກການ VSO.
- ການຮຽບຮຽງ ແລະ ກວດແກ້ (Editing & Proofreading): ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງດ້ານໄວຍາກອນ, ການສະກົດຄຳ, ການກາຍພັນຂອງພະຍັນຊະນະ ແລະ ຄວາມຄ່ອງຕົວຂອງພາສາ. ຂັ້ນຕອນນີ້ຄວນເຮັດໂດຍນັກແປທີ່ມີຄວາມຮູ້ພາສາເວວໃນລະດັບເຈົ້າຂອງພາສາ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມເປັນທຳມະຊາດ.
- ການກວດສອບຂັ້ນສຸດທ້າຍ (Final Quality Assurance): ປຽບທຽບເອກະສານທີ່ແປແລ້ວກັບຕົ້ນສະບັບພາສາລາວອີກຄັ້ງເພື່ອຮັບປະກັນວ່າຂໍ້ມູນທຸກຢ່າງຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນ ແລະ ບໍ່ມີການບິດເບືອນຄວາມໝາຍ.
ບົດບາດຂອງເຄື່ອງມື ແລະ ຊັບພະຍາກອນຊ່ວຍແປ
ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ, ການໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ (CAT Tools) ແລະ ພົດຈະນານຸກົມອອນລາຍທີ່ມີຄຸນນະພາບແມ່ນມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ. ສຳລັບການແປພາສາລາວ ເປັນ ພາສາເວວ, ນັກແປສາມາດນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ Geriadur Prifysgol Cymru (ພົດຈະນານຸກົມມະຫາວິທະຍາໄລເວວ) ເພື່ອກວດສອບຮາກສັບ ແລະ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງຄຳສັບ. ນອກຈາກນີ້, ການສ້າງຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບ (Terminology Databases) ສະເພາະຕົວຈະຊ່ວຍຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຄຳສັບຕະຫຼອດທັງເອກະສານ ໂດຍສະເພາະໃນໂຄງການແປຂະໜາດໃຫຍ່.
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການແປພາສາລາວ ເປັນ ພາສາເວວ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປຫາອີກພາສາໜຶ່ງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນແມ່ນການຂ້າມຜ່ານຊ່ອງຫວ່າງທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ໂຄງສ້າງທາງຈິດວິທະຍາຂອງພາສາ. ນັກແປທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດຕ້ອງມີຄວາມອົດທົນ, ໃຝ່ຮຽນຮູ້ ແລະ ເອົາໃຈໃສ່ໃນລາຍລະອຽດທຸກໆຈຸດຂອງໄວຍາກອນພາສາເວວ ເພື່ອສ້າງສັນຜົນງານການແປທີ່ຖືກຕ້ອງ, ຊັດເຈນ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດທີ່ສຸດ ສຳລັບຜູ້ຮັບຂໍ້ມູນໃນທ້ອງຖິ່ນ.