ການແປພາສາລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາຍິດດິສ (Yiddish) ຖືເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍ ແລະ ຊັບຊ້ອນຢ່າງຍິ່ງໃນວົງການພາສາສາດ ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສານີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດ, ໂຄງສ້າງທາງໄວຍາກອນ, ລະບົບການຂຽນ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ພາສາລາວເປັນພາສາໃນຕະກູນໄທ-ກະໄດ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນພາສາຄຳໂດດ (Analytic Language) ບໍ່ມີການຜັນຄຳນາມ ຫຼື ຄຳກິລິຍາຕາມເພດ ແລະ ກາລະ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາຍິດດິສ ເຊິ່ງເປັນພາສາໃນຕະກູນອິນໂດ-ຢູໂຣບ (Indo-European) ກຸ່ມເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກ ທີ່ໃຊ້ໂດຍຊາວຢິວໃນຢູໂຣບຕາເວັນອອກ ພັດມີລະບົບການຜັນຄຳ (Inflected Language) ທີ່ຊັບຊ້ອນ ແລະ ຂຽນດ້ວຍອັກສອນຮິບຣູຈາກຂວາຫາຊ້າຍ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຂະບວນການ, ຄວາມແຕກຕ່າງທາງໄວຍາກອນ ແລະ ເຕັກນິກໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາຍິດດິສໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ສື່ສານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ.
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ການຈັດລຽງປະໂຫຍກ
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາຍິດດິສ ເປັນສິ່ງທຳອິດທີ່ນັກແປຕ້ອງສຶກສາຢ່າງລະອຽດ ເພາະມັນສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ການສື່ຄວາມໝາຍ:
- ລະບົບໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ (Word Order): ພາສາລາວໃຊ້ໂຄງສ້າງ ປະທານ-ກິລິຍາ-ກຳ (Subject-Verb-Object ຫຼື SVO) ຢ່າງຄົງທີ່. ແຕ່ພາສາຍິດດິສມີກົດເກນການຈັດລຽງຄຳສັບແບບ V2 (Verb-Second) ເຊິ່ງກຳນົດໃຫ້ຄຳກິລິຍາຫຼັກຕ້ອງຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງທີສອງຂອງປະໂຫຍກສະເໝີ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄຳປະເພດອື່ນ (ເຊັ່ນ ຄຳກຳນົດເວລາ ຫຼື ຄຳເຊື່ອມ) ມາຂຶ້ນຕົ້ນປະໂຫຍກກໍຕາມ ເຮັດໃຫ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກຂອງພາສາຍິດດິສມີຄວາມຢືດຢຸ່ນສູງ ແຕ່ກໍຕ້ອງການຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນໃນການແປ.
- ເພດ, ພົດ ແລະ ການຜັນຄຳນາມ (Gender, Number, and Case): ພາສາຍິດດິສມີລະບົບເພດຂອງຄຳນາມ 3 ເພດ ຄື: ເພດຊາຍ (Masculine), ເພດຍິງ (Feminine) ແລະ ເພດກາງ (Neuter) ເຊິ່ງຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ການປ່ຽນຮູບຂອງຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳນຳໜ້ານາມ (Articles) ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັນ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີການຜັນຄຳນາມຕາມ 4 ກໍລະນີ (Cases) ຄື Nominative, Accusative, Dative ແລະ Genitive. ສ່ວນພາສາລາວ ບໍ່ມີເພດທາງໄວຍາກອນ ແລະ ບໍ່ມີການຜັນຄຳນາມເພື່ອບອກພົດ (ເອກະພົດ/ພະຫູພົດ) ແຕ່ຈະໃຊ້ຄຳຊີ້ບອກປະລິມານ ຫຼື ຄຳລັກສະນະນາມແທນ.
- ການຜັນຄຳກິລິຍາ (Verb Conjugation): ຄຳກິລິຍາໃນພາສາຍິດດິສຕ້ອງມີການຜັນຕາມບຸກຄົນ (ປະທານ), ເວລາ (Tense), ແລະ ວາຈົກ (Voice). ຂະນະທີ່ພາສາລາວ ຄຳກິລິຍາຈະຄົງຮູບເດີມສະເໝີ ແລະ ໃຊ້ຄຳຊ່ວຍກິລິຍາ (ເຊັ່ນ: ໄດ້, ພວມ, ຈະ, ແລ້ວ) ເພື່ອບອກການເວລາ.
ຄວາມທ້າທາຍທາງດ້ານຄຳສັບ ແລະ ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ
ພາສາຍິດດິສເປັນພາສາທີ່ມີປະຫວັດສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳຜູກພັນກັບຊຸມຊົນຊາວຢິວຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ເຮັດໃຫ້ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມລະມັດລະວັງໃນການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບ:
- ອິດທິພົນຈາກຫຼາຍຕະກູນພາສາໃນພາສາຍິດດິສ: ພາສາຍິດດິສປະກອບດ້ວຍຄຳສັບທີ່ມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກພາສາເຢຍລະມັນປະມານ 70-80%, ສ່ວນທີ່ເຫຼືອແມ່ນຄຳສັບທີ່ຢືມມາຈາກພາສາຮິບຣູ-ອາຣາເມອິກ (Hebrew-Aramaic) ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສາສະໜາ ແລະ ພາສາສະລາຟິກ (Slavic) ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຊີວິດປະຈຳວັນ. ການແປແນວຄິດທາງພຸດທະສາສະໜາ ຫຼື ວັດທະນະທຳລາວ ໄປເປັນພາສາຍິດດິສ ຈຶ່ງຕ້ອງອາໄສການແປແບບອະທິບາຍຄວາມໝາຍ (Circumlocution) ຫຼື ການຊອກຫາແນວຄິດທີ່ຄ້າຍຄືກັນໃນວັດທະນະທຳຊາວຢິວ.
- ລະດັບຄວາມສຸພາບ ແລະ ຄວາມສະໜິດສະໜົມ: ພາສາລາວມີລະບົບຄຳສັບທີ່ບອກເຖິງຄວາມອາວຸໂສ, ຕຳແໜ່ງ ແລະ ຄວາມສຸພາບ (ຄຳລາຊາສັບ, ຄຳສຸພາບ, ຄຳແທນນາມທີ່ມີຫຼາຍລະດັບ). ຂະນະທີ່ພາສາຍິດດິສກໍມີການແບ່ງລະດັບການໃຊ້ສັບລະຫວ່າງຄວາມເປັນທາງການ ແລະ ຄວາມສະໜິດສະໜົມ (ເຊັ່ນ ການໃຊ້ສັບທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ພາສາປາກທີ່ສະທ້ອນເຖິງຄວາມອົບອຸ່ນໃນຄອບຄົວ) ແຕ່ມີເກນການແບ່ງທີ່ຕ່າງຈາກລະບົບຂອງລາວ.
ລະບົບການຂຽນ ແລະ ທິດທາງການອ່ານ
ການຫັນປ່ຽນລະບົບການຂຽນກໍເປັນອີກໜຶ່ງຈຸດທີ່ນັກແປ ແລະ ຜູ້ຈັດໜ້າເອກະສານ (Typesetter) ຕ້ອງລະມັດລະວັງ:
- ทິດທາງການຂຽນ (Text Direction): ພາສາລາວຂຽນຈາກຊ້າຍຫາຂວາ (Left-to-Right ຫຼື LTR), ສ່ວນພາສາຍິດດິສຂຽນຈາກຂວາຫາຊ້າຍ (Right-to-Left ຫຼື RTL). ໃນການແປເອກະສານດີຈີຕອນ ຫຼື ການພັດທະນາເວັບໄຊ, ນັກແປຕ້ອງຮັບປະກັນວ່າລະບົບສະແດງຜົນຮອງຮັບທັງສອງທິດທາງຢ່າງຖືກຕ້ອງໂດຍບໍ່ເຮັດໃຫ້ຮູບແບບການຈັດວາງເສຍຫາຍ.
- ຕົວອັກສອນ ແລະ ການສະກົດ: ພາສາຍິດດິສໃຊ້ອັກສອນຮິບຣູ ແຕ່ໃຊ້ໃນລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງຈາກພາສາຮິບຣູສະໄໝໃໝ່ ເພາະພາສາຍິດດິສມີການໃຊ້ຕົວອັກສອນບາງຕົວເປັນສະຫຼະຢ່າງເຕັມຮູບແບບ. ນັກແປຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນລະບົບການສະກົດຄຳສະເພາະຂອງພາສາຍິດດິສເພື່ອຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດພາດ.
ເຄັດລັບ ແລະ ເຕັກນິກການແປພາສາລາວເປັນພາສາຍິດດິສໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນງານການແປທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ສາມາດສື່ສານກັບເຈົ້າຂອງພາສາຍິດດິສໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ, ນັກແປຄວນປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳດັ່ງນີ້:
- ເນັ້ນການແປແບບເອົາຄວາມໝາຍ (Semantic Translation): ຫຼີກເວັ້ນການແປຄຳຕໍ່ຄຳ (Literal Translation) ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກໃນພາສາຍິດດິສອ່ານແລ້ວບໍ່ເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ອາດຜິດໄວຍາກອນຢ່າງຮຸນແຮງ. ຄວນເຮັດຄວາມເຂົ້າໃຈກັບເນື້ອຫາທັງໝົດ ແລ້ວຈຶ່ງຮຽບຮຽງໃໝ່ຕາມໂຄງສ້າງຂອງພາສາຍິດດິສ.
- ສ້າງຖານຂໍ້ມູນຄຳສັບສະເພາະ (Glossary Creation): ກ່ອນເລີ່ມຕົ້ນການແປ, ຄວນກຳນົດຄຳສັບຫຼັກ ແລະ ຄຳສັບສະເພາະທີ່ມີການໃຊ້ຊ້ຳໆ ເຊັ່ນ ຄຳສັບທາງເຕັກນິກ, ວັດທະນະທຳ ຫຼື ສາສະໜາ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມຄົງເສັ້ນຄົງວາ (Consistency) ຂອງເນື້ອຫາຕະຫຼອດທັງເອກະສານ.
- ການທຽບຄຽງບໍລິບົດທາງສາສະໜາ ແລະ ຄວາມເຊື່ອ: ເມື່ອຕ້ອງແປແນວຄິດທາງພຸດທະສາສະໜາ ຫຼື ປະເພນີລາວ, ພະຍາຍາມຫາຄຳອະທິບາຍທີ່ຊາວຢິວທີ່ເວົ້າພາສາຍິດດິສສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍ ໂດຍອາດຈະປຽບທຽບກັບແນວຄິດທີ່ຄ້າຍຄືກັນ ຫຼື ໃຊ້ວິທີຂຽນທັບສັບແລ້ວມີວົງເລັບອະທິບາຍເພີ່ມເຕີມ.
- ການກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ມີຄວາມສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາຍິດດິສທີ່ມີຄວາມຮູ້ດ້ານພາສາລາວ ຫຼື ພາສາອັງກິດ ກວດທານຄືນ ເພື່ອປັບປຸງສຳນວນ, ໂທນສຽງ ແລະ ຄວາມຖືກຕ້ອງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ.
ຄວາມສຳຄັນຂອງການແປລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາຍິດດິສໃນຍຸກປັດຈຸບັນ
ເຖິງແມ່ນວ່າພາສາຍິດດິສຈະບໍ່ແມ່ນພາສາທາງການຂອງປະເທດໃດໜຶ່ງໃນໂລກ ແຕ່ຍັງຄົງມີການນຳໃຊ້ຢ່າງແພ່ຫຼາຍໃນຊຸມຊົນຊາວຢິວອໍໂທດອກ (Orthodox Jewish) ໃນຫຼາຍປະເທດ ເຊັ່ນ ສະຫະລັດອາເມລິກາ, ອິດສະຣາແອນ ແລະ ຢູໂຣບ. ການແປເອກະສານທາງການແພດ, ເອກະສານທາງກົດໝາຍ, ຂໍ້ມູນການທ່ອງທ່ຽວ ຫຼື ວັນນະຄະດີ ລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ ຈຶ່ງເປັນການເປີດປະຕູສູ່ການຮຽນຮູ້ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈອັນດີລະຫວ່າງສອງວັດທະນະທຳທີ່ມີເອກະລັກສະເພາະຕົວ. ຄວາມສາມາດໃນການຖ່າຍທອດເນື້ອຫາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ມີສະເໜ່ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຊ່ອງຫວ່າງທາງພາສາ ແລະ ເພີ່ມຄຸນຄ່າໃຫ້ກັບການສື່ສານຂ້າມວັດທະນະທຳໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.