ຄົ້ນພົບຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ, ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ, ແລະ ແນວທາງການແປພາສາລາວເປັນພາສາອານບານີໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ ແລະ ມີປະສິດທິພາບສູງສຸດໃນລະດັບມືອາຊີບ.
ຄວາມສຳຄັນຂອງການແປພາສາລາວເປັນພາສາອານບານີ
ໃນຍຸກໂລກາພິວັດທີ່ການສື່ສານຂ້າມຊາດ ແລະ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງປະເທດມີການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ການແປພາສາລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາອານບານີ ຈຶ່ງມີຄວາມສຳຄັນເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນການແປເອກະສານທາງການທູດ, ການທ່ອງທ່ຽວ, ການຄ້າ, ຫຼື ການແລກປ່ຽນທາງດ້ານວັດທະນະທຳ, ການຖ່າຍທອດຂໍ້ມູນຂ່າວສານຢ່າງຖືກຕ້ອງລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນລະດັບສູງ. ເນື່ອງຈາກທັງສອງພາສານີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ວິວັດທະນາການທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ນັກແປຈຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ຕ້ອງແປຄຳສັບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຕ້ອງແປບໍລິບົດທາງດ້ານຄວາມຄິດ, ຮີດຄອງປະເພນີ, ແລະ ວິຖີຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນໃນແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນອີກດ້ວຍ.
ພາສາລາວ ຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາໄທ-ກະໄດ ເຊິ່ງເປັນພາສາຄຳໂດດ ທີ່ໃຊ້ຄຳສັບທີ່ມີຮູບຮ່າງຄົງທີ່ ບໍ່ມີການຜັນປ່ຽນຕາມເພດ, ພົດ ຫຼື ກາລະ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພາສາອານບານີ ຈັດຢູ່ໃນຕະກູນພາສາອິນໂດ-ຢູໂຣບ ໂດຍເປັນສາຂາເອກະລາດຂອງຕົນເອງ ແລະ ເປັນພາສາທີ່ມີການຜັນຄຳສູງ. ຄວາມແຕກຕ່າງອັນມະຫາສານນີ້ເຮັດໃຫ້ຂະບວນການແປມີຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການວິເຄາະໂຄງສ້າງໄວຍາກອນຢ່າງລະອຽດຖີ່ຖ້ວນ ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດ ຫຼື ການສື່ສານທີ່ຄາດເຄື່ອນ.
ການວິເຄາະຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ວາກະຍະສຳພັນ
ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໄວຍາກອນລະຫວ່າງພາສາລາວ ແລະ ພາສາອານບານີ ສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເດັນສຳຄັນ ດັ່ງນີ້:
1. ລະບົບເພດ ແລະ ພົດຂອງຄຳນາມ
ໃນພາສາລາວ, ຄຳນາມຈະບໍ່ມີເພດໄວຍາກອນ. ພວກເຮົາໃຊ້ຄຳສັບດຽວກັນກັບທຸກໆຄົນ ຫຼື ທຸກໆສິ່ງຂອງ ເຊັ່ນ "ໝໍ", "ຄູ", "ນັກຮຽນ" ໂດຍບໍ່ມີການແຍກວ່າເປັນເພດຍິງ ຫຼື ເພດຊາຍ ຍົກເວັ້ນແຕ່ຈະມີການຕື່ມຄຳບອກເພດໃສ່ທາງຫຼັງ ເຊັ່ນ "ນັກຮຽນຍິງ" ຫຼື "ນັກຮຽນຊາຍ". ແຕ່ໃນພາສາອານບານີ, ຄຳນາມທຸກຄຳຈະຕ້ອງມີເພດສະເພາະຕົວ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ ເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ, ແລະ ໃນບາງກໍລະນີທີ່ຫາຍາກອາດມີເພດກາງ. ການກຳນົດເພດນີ້ຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄຳຄຸນນາມ ແລະ ຄຳແທນນາມທີ່ມາຂະຫຍາຍ ໂດຍຕ້ອງຜັນຕາມເພດຂອງຄຳນາມນັ້ນໆ.
ນອກຈາກນັ້ນ, ພາສາອານບານີຍັງມີການຜັນຄຳນາມຕາມພົດ ເພື່ອສະແດງເຖິງເອກະພົດ ແລະ ພະຫຸພົດ ຢ່າງຊັດເຈນ ໂດຍການປ່ຽນແປງສະຫຼະ ຫຼື ພະຍັນຊະນະທ້າຍຄຳ. ໃນຂະນະທີ່ພາສາລາວຈະໃຊ້ຄຳບອກປະລິມານ ຫຼື ຄຳລັກສະນະນາມ ເຊັ່ນ "ຫຼາຍ", "ພວກ", "ເຫຼົ່ານີ້" ເພື່ອບອກເຖິງຈຳນວນທີ່ຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງ.
2. ລະບົບກໍລະນີໄວຍາກອນ
ພາສາອານບານີມີລະບົບກໍລະນີ ທີ່ຊັບຊ້ອນເຖິງ 5 ກໍລະນີ ໄດ້ແກ່:
- ກໍລະນີປະທານ: ໃຊ້ເມື່ອຄຳນາມເຮັດໜ້າທີ່ເປັນປະທານຂອງປະໂຫຍກ.
- ກໍລະນີກຳຕົງ: ໃຊ້ເມື່ອຄຳນາມເຮັດໜ້າທີ່ເປັນກຳຕົງໃນປະໂຫຍກ.
- ກໍລະນີສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ: ໃຊ້ສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ ຫຼື ຄວາມກ່ຽວພັນ.
- ກໍລະນີກຳຮອງ: ໃຊ້ເມື່ອຄຳນາມເຮັດໜ້າທີ່ເປັນກຳຮອງ ຫຼື ຜູ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດ.
- ກໍລະນີແຫຼ່ງທີ່ມາ: ໃຊ້ຫຼັງຈາກຄຳບຸພະບົດບາງຄຳ ເພື່ອສະແດງແຫຼ່ງທີ່ມາ ຫຼື ທິດທາງ.
3. ການຜັນຄຳກຳມະ ແລະ ກາລະ
ລະບົບຄຳກຳມະໃນພາສາອານບານີມີຄວາມຊັບຊ້ອນສູງຫຼາຍ ໂດຍຄຳກຳມະຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຜັນຕາມບຸກຄະລາທິຖານ (ບຸລຸດທີ 1, 2, 3), ຈຳນວນ (ເອກະພົດ, ພະຫຸພົດ), ກາລະ (ອະດີດ, ປັດຈຸບັນ, ອະນາຄົດ), ແລະ ວາຈົກ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີການແບ່ງອອກເປັນກຸ່ມຄຳກຳມະປົກກະຕິ ແລະ ຄຳກຳມະທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມກົດ ເຊິ່ງມີການປ່ຽນຮູບແບບຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ສ່ວນພາສາລາວ ຈະຮັກສາຮູບຮ່າງຂອງຄຳກຳມະໄວ້ຄືເກົ່າສະເໝີ ແລະ ໃຊ້ຄຳຊ່ວຍບອກເວລາ ເຊັ່ນ "ໄດ້", "ກຳລັງ", "ຈະ", "ແລ້ວ" ມາປະກອບໃສ່. ນັກແປຈຶ່ງຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ດ້ານການຜັນຄຳກຳມະໃນພາສາອານບານີຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍຂອງເວລາ ແລະ ລັກສະນະການກະທຳໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.
ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳ ແລະ ຄວາມທ້າທາຍໃນການແປສຳນວນ
ນອກຈາກໂຄງສ້າງໄວຍາກອນແລ້ວ, ບໍລິບົດທາງວັດທະນະທຳກໍເປັນອີກໜຶ່ງປັດໄຈທີ່ກຳນົດຄວາມສຳເລັດຂອງງານແປ. ພາສາລາວມີລະບົບຄຳສັບທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄວາມອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົວ ເຊັ່ນ ການເລືອກໃຊ້ຄຳແທນນາມ "ຂ້ານ້ອຍ", "ຜູ້ຂ້າ", "ເພິ່ນ", "ທ່ານ" ຕາມສະຖານະພາບຂອງບຸກຄົນ. ໃນພາສາອານບານີ, ການສະແດງຄວາມເຄົາລົບຈະໃຊ້ຄຳແທນນາມບຸລຸດທີສອງພະຫຸພົດ ເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ທີ່ອາວຸໂສກວ່າ ຫຼື ໃນສະຖານະການທາງການ.
ความທ້າທາຍອີກປະການໜຶ່ງແມ່ນການແປສຳນວນສຸພາສິດ ທີ່ມັກຈະມີການອ້າງອີງເຖິງຄວາມເຊື່ອ, ສາສະໜາພຸດ, ແລະ ວິຖີຊີວິດການເຮັດໄຮ່ເຮັດນາຂອງລາວ. ຕົວຢ່າງສຸພາສິດລາວ ເຊັ່ນ "ນ້ຳຂຶ້ນໃຫ້ຟ້າວຕັກ" ຫຼື "ເຂົ້າເມັດດຽວລ້ຽງຊີວິດ" ບໍ່ສາມາດແປແບບກົງຕົວເປັນພາສາອານບານີໄດ້ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານຊາວອານບານີບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງ. ນັກແປຈະຕ້ອງຊອກຫາສຸພາສິດໃນພາສາອານບານີທີ່ມີຄວາມໝາຍ ແລະ ແນວຄິດທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ ເພື່ອໃຫ້ສື່ຄວາມໝາຍໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະ ຮັກສາອັດຖະລົດຂອງຕົ້ນສະບັບໄວ້.
ຂະບວນການແປພາສາ ແລະ ເտັກນິກການປັບປຸງຄຸນນະພາບ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາອານບານີໃຫ້ມີຄວາມເປັນມືອາຊີບ ແລະ ມີຄຸນນະພາບສູງ ຄວນປະຕິບັດຕາມຂັ້ນຕອນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ຂັ້ນຕອນການອ່ານ ແລະ ວິເຄາະຕົ້ນສະບັບ: ກ່ອນທີ່ຈະເລີ່ມລົງມືແປ, ນັກແປຕ້ອງອ່ານເອກະສານທັງໝົດຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງຮອບ ເພື່ອເຂົ້າໃຈຈຸດປະສົງຫຼັກ, ກຸ່ມຜູ້ອ່ານເປົ້າໝາຍ, ແລະ ນ້ຳສຽງຂອງຜູ້ຂຽນ. ການເຂົ້າໃຈບໍລິບົດໂດຍລວມຈະຊ່ວຍໃຫ້ການເລືອກໃຊ້ລະດັບພາສາໃນພາສາອານບານີມີຄວາມເໝາະສົມ.
- ການກຳນົດຄຳສັບສະເພາະ: ສ້າງບັນຊີລາຍຊື່ຄຳສັບສະເພາະ ແລະ ຄຳສັບທີ່ຍາກ ໂດຍຊອກຫາຄຳແປທີ່ຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງຕະຫຼອດທັງເອກະສານ ໂດຍສະເພາະໃນງານແປດ້ານກົດໝາຍ, ການແພດ, ຫຼື ເຕັກໂນໂລຊີ.
- ການແປໃນລະດັບຄວາມໝາຍ: ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ ໂດຍຫັນມາເນັ້ນການແປທີ່ຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຕົ້ນສະບັບຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ປັບປ່ຽນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກໃຫ້ເຂົ້າກັບທຳມະຊາດຂອງພາສາອານບານີ.
- # ການກວດທານໂດຍຜູ້ຊ່ຽວຊານ: ຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດພາດໂດຍການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາ ຫຼື ຜູ້ຊ່ຽວຊານກວດທານບົດແປຄືນ ເພື່ອໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າພາສາປາຍທາງມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນທ້ອງຖິ່ນ.
ຄຳແນະນຳ ແລະ ເຄັດລັບການແປສຳລັບນັກແປ
ເພື່ອພັດທະນາທັກສະ ແລະ ສ້າງສັນຜົນງານການແປທີ່ໂດດເດັ່ນ, ນັກແປສາມາດນຳໃຊ້ເຄັດລັບຕໍ່ໄປນີ້:
- ການສຶກສາ ແລະ ປັບປຸງຄວາມຮູ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ: ນັກແປຄວນອ່ານປຶ້ມ, ບົດຄວາມ, ແລະ ຕິດຕາມຂ່າວສານທັງໃນພາສາລາວ ແລະ ພາສາອານບານີ ເພື່ອຮຽນຮູ້ຄຳສັບໃໝ່ໆ ແລະ ຮູບແບບການສະແດງອອກຂອງພາສາທີ່ທັນສະໄໝ.
- ການໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປຢ່າງມີປະສິດທິພາບ: ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປຄອມພິວເຕີ ຈະຊ່ວຍໃນການຈັດການຄວາມຈຳການແປ ແລະ ເຮັດໃຫ້ການເຮັດວຽກມີຄວາມວ່ອງໄວ ແລະ ມີຄວາມສອດຄ່ອງສູງຂຶ້ນ.
- # ການລະມັດລະວັງໃນການຖອດສຽງຊື່ສະເພາະ: ເນື່ອງຈາກລະບົບສຽງ ແລະ ຕົວອັກສອນຂອງພາສາລາວ ແລະ ພາສາອານບານີ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ. ການຖອດຊື່ສະເພາະ ເຊັ່ນ ຊື່ຄົນ, ຊື່ສະຖານທີ່ ຫຼື ຊື່ອົງກອນ ຄວນອີງຕາມຫຼັກການຖອດສຽງທີ່ເປັນສາກົນ ຫຼື ຖອດສຽງໃຫ້ໃກ້ຄຽງກັບການອອກສຽງຕົວຈິງຫຼາຍທີ່ສຸດ.
- ການເຂົ້າໃຈຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານຄວາມຄິດ: ວັດທະນະທຳອານບານີມີຄວາມກົງໄປກົງມາໃນການສື່ສານ, ໃນຂະນະທີ່ວັດທະນະທຳລາວຈະມີລັກສະນະປະນີປະນອມ ແລະ ຫຼີກເວັ້ນການປະເຊີນໜ້າ. ນັກແປຕ້ອງປັບປ່ຽນນ້ຳສຽງຂອງບົດແປໃຫ້ເໝາະສົມກັບຮູບແບບການສື່ສານຂອງແຕ່ລະວັດທະນະທຳ.
ບົດສະຫຼຸບ
ການແປພາສາລາວເປັນພາສາອານບານີ ເປັນວຽກງານທີ່ມີຄວາມທ້າທາຍສູງ ແຕ່ກໍມີຄວາມສຳຄັນ ແລະ ໜ້າສົນໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ການປະສົມປະສານລະຫວ່າງຄວາມເຂົ້າໃຈດ້ານໄວຍາກອນ, ຄວາມອ່ອນໄຫວທາງດ້ານວັດທະນະທຳ, ແລະ ຂະບວນການເຮັດວຽກທີ່ເປັນລະບົບ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ນັກແປສາມາດສ້າງສັນບົດແປທີ່ມີຄຸນນະພາບດີເຢ້ຍມ. ນອກຈາກນີ້, ການຮຽນຮູ້ ແລະ ພັດທະນາຕົນເອງຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຈະຊ່ວຍຍົກລະດັບຄວາມສາມາດ ແລະ ສ້າງໂອກາດໃໝ່ໆໃນວິຊາຊີບການແປພາສາໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ແລະ ອະນາຄົດ.