Ny fandikan-teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Samoana dia sehatra iray tena miavaka sy sarotra nefa mahaliana. Na dia samy avy amin'ny fianakaviam-piteny Aostronezinina aza izy roa ireo, dia nivoatra tamin'ny fomba samy hafa tanteraka izy ireo nandritra ny taonjato maro. Ny teny Malagasy dia ao anatin'ny sampana Barito any Indonezia, fa ny teny Samoana kosa dia ao amin'ny sampana Polinezinina. Mba hahafahana manao fandikan-teny tsara kalitao sy manaja ny hevitra tany am-boalohany, dia ilaina ny mahatakatra tsara ny firafitry ny fehezanteny, ny fitsipi-pitenenana ary ny kolontsaina fonosin'ireo teny roa ireo.
1. Ny Rindran-damina ara-Tsintaksy: VOS mifanohitra amin'ny VSO
Ny iray amin'ireo fahasamihafana lehibe indrindra eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Samoana dia ny filaharan'ny teny ao anatin'ny fehezanteny (word order). Ny teny Malagasy dia mampiasa ny firafitra VOS (Matoanteny - Fameno - Lazaina). Ohatra: "Mihinana vary ny zaza". Ny matoanteny dia "mihinana", ny fameno dia "vary", ary ny lazaina dia "ny zaza".
Amin'ny teny Samoana kosa, ny filaharana mahazatra dia VSO (Matoanteny - Lazaina - Fameno) na koa SVO indraindray arakaraka ny tsindrim-peo tiana hatao. Ohatra, raha adika io fehezanteny io amin'ny teny Samoana: "E 'ai e le tamaititi le araisa". Ny matoanteny "E 'ai" (mihinana) no eo aloha, arahin'ny lazaina "e le tamaititi" (ny zaza), ary farany ny fameno "le araisa" (ny vary). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra sy manova haingana io rafitra io mba tsy ho lasa hafahafa na sarotra takarina ny fehezanteny voadika.
2. Ny Rafitra Ergativa-Absolutiva amin'ny teny Samoana
Tsy toy ny teny Malagasy izay mampiasa ny rafitra Nominativa-Akuzativa (izay manavaka ny lazaina amin'ny fameno amin'ny alalan'ny mpampiankin-teny na ny toeran'ny teny), ny teny Samoana dia mampiasa ny rafitra Ergativa-Absolutiva. Midika izany fa ny lazaina amin'ny matoanteny tsy mihatra (intransitive verb) sy ny fameno amin'ny matoanteny mihatra (transitive verb) dia mitovy endrika (absolutiva), fa ny mpanao ny asa amin'ny matoanteny mihatra kosa dia misy famantarana manokana (ergativa), matetika mampiasa ny poti-teny "e".
Ohatra amin'ny matoanteny tsy mihatra:
E moe le pepe. (Matory ny zaza - tsy misy poti-teny "e" eo alohan'ny "le pepe").
Ohatra amin'ny matoanteny mihatra:
E fasi e le tamāloa le maile. (Mamely ny alika ilay lehilahy - misy "e" eo alohan'ny "le tamāloa" satria izy no mpanao ny asa).
Ny fahatakarana io rafitra io dia tena zava-dehibe ho an'ny mpandika teny Malagasy mba hisorohana ny fahadisoana ara-pitsipi-pitenenana lehibe izay mety hanova tanteraka ny dikan'ny fehezanteny.
3. Ny Fampiasana ny Poti-teny sy ny Tsindrim-peo (Diacritics)
Ny teny Samoana dia miankina betsaka amin'ny poti-teny (particles) mba hanehoana ny fifandraisana ara-pitsipi-pitenenana, toy ny fotoana (tense), ny laza (aspect), ary ny fifandraisan'ny mpisolo tena. Ny mpandika teny Malagasy dia tsy maintsy mahazatra ny poti-teny maneho fotoana amin'ny teny Samoana toy ny "e" (ankehitriny/mahazatra), "ua" (efa vita), "sa" (lasa), ary "o le a" (hoavy).
Ankoatra izany, ny teny Samoana dia mampiasa ny diacritics roa tena manan-danja: ny macron (fa'amamafa) izay maneho ny vokatra lava amin'ny zanatsy, ary ny glottal stop (koma ambony na okina / ' ) izay renifeo tena izy amin'ny teny Samoana. Ny fanesorana na ny fametrahana diso ireo famantarana ireo dia mety hanova tanteraka ny dikan'ny teny. Ohatra, ny teny hoe "ava" (fanajana) dia samy hafa amin'ny "'ava" (kava, zava-pisotro nentin-drazana). Ny mpandika teny dia tokony hitandrina fatratra amin'ny fanoratana mba hiantohana ny fahamarinan'ny dikan-teny.
4. Ny Kolontsaina sy ny Haavon'ny Fiteny (Language Registers)
Ny kolontsaina Samoana (Fa'asamoa) dia manana rafitra ara-piaraha-monina matanjaka izay mifototra amin'ny rafitry ny loholona na ny lehibe (matai). Izany dia hita taratra amin'ny fiteniny izay misy haavon'ny fiteny maromaro:
- Gagana fa'asamasama: Ny fiteny andavanandro ampiasaino eo amin'ny namana na ao an-tokantrano.
- Gagana fa'aaloalo: Ny fiteny manaja ampiasaina rehefa miresaka amin'ny lehibe (matai), amin'ny vahiny, na amin'ny toe-javatra manan-danja sy ofisialy.
5. Torohevitra sy Paikady ho an'ny Fandikan-teny Mahomby
Raha hanao fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Samoana ianao, dia ireto misy paikady vitsivitsy afaka manampy anao hahatratra ny kalitao avo indrindra:
- Diniho ny tontolon'ny lahatsoratra: Fantaro tsara aloha raha lahatsoratra ara-dalàna, ara-pivavahana, ara-panjakana, na fifampiresahana tsotra ilay adika. Izany no hamaritra ny fampiasana ny "Gagana fa'aaloalo".
- Aza adika teny isan-teny: Noho ny fahasamihafan'ny rafitra VOS sy VSO, ny fandikana teny isan-teny dia hitarika ho amin'ny fahadisoana. Tadiavo ny hevitra fototra ao amin'ny fehezanteny Malagasy, ary asehoy izany amin'ny alalan'ny rafitra sy ny fomba fiteny Samoana voajanahary.
- Tandremo ny fifanandrifian'ny teny (Cognates): Na dia misy aza ny teny mitovy fiaviana noho izy ireo samy teny Aostronezinina (ohatra: "rano" amin'ny Malagasy sy "lanu" izay midika hoe loko amin'ny teny Samoana, na "fano" sy "fono"), dia matetika niova ny dikan'izany teny izany. Aza miantehitra amin'ny fitovian'ny feo fa hamarino foana ao amin'ny rakibolana.
- Hamarino ny fampiasana ny Okina sy ny Macron: Ataovy azo antoka fa voasoratra tsara ny glottal stop (') sy ny macron (ā, ē, ī, ō, ū) mba hisorohana ny tsy fahazoan-kevitra.
- Fiaraha-miasa amin'ny tompon-tany: Ny famerenana mamaky ny lahatsoratra voadika miaraka amin'ny olona teratany Samoana dia fomba tsara indrindra hiantohana fa voajanahary sy manaja ny fomba amam-panao eo an-toerana ilay dikan-teny.
Ny fandikan-teny mahomby dia tsy famindrana teny fotsiny avy amin'ny fiteny iray ho amin'ny fiteny iray hafa, fa kasan'ny saina mampifandray kolontsaina roa samihafa. Ny fampiharana ireo fitsipika sy torohevitra ireo dia antoka iray lehibe ahafahana mamokatra dikan-teny madio, mazava, ary mahomby eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Samoana.