Ny fandikan-teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Soahily (Kiswahili) dia iray amin'ireo sehatra lehibe indrindra eo amin'ny fifandraisana ara-kolontsaina sy ara-barotra aty amin'ny faritry ny ranomasina Indiana sy ny faritr'i Afrika Atsinanana. Na dia samy manana ny niaviany aza ireo teny roa ireo—ny teny Malagasy dia ao anatin'ny fianakaviam-piteny Aostronezianina, fa ny teny Soahily kosa dia ao anatin'ny fianakaviam-piteny Bantu—dia misy ny fifandraisana ara-tantara lalina izay niteraka voambolana iraisana sy fifampikasohan'ny kolontsaina. Mba hahafahana manao fandikan-teny matihanina sy mahomby, dia ilaina ny mahatakatra ny antsipiriany ara-pitsipika, ny rafitry ny fehezanteny, ary ny fahasamihafan'ny fomba fisainana voarakitra ao anatin'ireo fiteny roa ireo.
Ny Rafitry ny Fehezanteny sy ny Filaharana Voambolana (VOS vs SVO)
Ny iray amin'ireo fanamby lehibe indrindra atrehin'ny mpandika teny dia ny fahasamihafan'ny filaharan'ny teny ao anatin'ny fehezanteny. Ny teny Malagasy dia mampiasa ny rafitra VOS (Matoanteny - Fameno - Subject/Mpamolavola). Ohatra, ny fehezanteny hoe: "Mihinana trondro ny saka" dia manomboka amin'ny matoanteny (mihinana), arahin'ny fameno (trondro), ary faranana amin'ny mpanao (ny saka).
Ny teny Soahily kosa dia mampiasa ny rafitra SVO (Subject - Matoanteny - Fameno), izay mitovy amin'ny fiteny maro maneran-tany. Io fehezanteny io ihany rehefa avadika amin'ny teny Soahily dia lasa: "Paka anakula samaki" (Saka - mihinana - trondro). Noho izany, ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mampifandray sy mandamina indray ny firafitry ny fehezanteny mba tsy ho lasa teny nadika ara-bakiteny fotsiny ny vokatra fa ho fehezanteny mirindra sy voajanahary ho an'ny mpamaky Soahily.
Ny Sokajin'Anarana (Ngeli na Noun Classes) amin'ny Teny Soahily
Raha tsy manana sokajin'anarana sarotra ny teny Malagasy fa miankina betsaka amin'ny mpanoritra "ny" sy ny mpisolo tena mba hanondroana ny manodidina, ny teny Soahily kosa dia manana rafitra sokajin'anarana antsoina hoe "Ngeli". Misy sokajy mihoatra ny dimy ambin'ny folo ao amin'ny teny Soahily, izay miandraikitra ny olona, ny biby, ny zavamaniry, ny fitaovana, ny hevitra tsy azo tsapain-tanana, ary ny toerana.
Ny sokajin'anarana dia misy fiantraikany mivantana amin'ny fampifanarahana ny matoanteny, ny mpamari-toetra, ary ny mpisolo tena ao anatin'ny fehezanteny (concordial agreement). Ohatra:
- Raha miresaka momba ny olona (Sokajy M-WA): "Mtu mzuri amefika" (Tonga ny olona tsara).
- Raha miresaka momba ny hazo (Sokajy M-MI): "Mti mzuri umeanguka" (Nianjera ilay hazo tsara).
Ho an'ny mpandika teny malagasy, ny fifehezana ireo "Ngeli" ireo no fanalahidy hisorohana ny fahadisoana ara-pitsipika fototra rehefa mandika teny ho amin'ny teny Soahily.
Ny Matoanteny sy ny Tovona ary ny Tovana (Verbal Morphology)
Ny matoanteny malagasy dia miovaova endrika arakaraka ny filaza (mpanao, atao, fitaovana) sy ny fotoana (lasa, ankehitriny, hoavy) amin'ny alalan'ny tovona sy tsofoka. Amin'ny teny Soahily kosa, ny matoanteny dia tahaka ny "raki-panalahidy" izay mitambatra amin'ny tovona maromaro milaza ny mpanao, ny fotoana, ny fameno mivantana, ary indraindray koa ny endriky ny matoanteny (causative, passive, applicative, reciprocal).
Ohatra, ny teny Soahily hoe "anakupenda" dia ahitana izao rafitra manaraka izao:
- a-: mpisolo tena mpanao (izy - kilasy voalohany)
- -na-: mariky ny fotoana ankehitriny
- -ku-: mpisolo tena fameno (ianao)
- -penda-: fototry ny matoanteny (tia)
Ny fandikana ny hevitra avy amin'ny fehezanteny Malagasy iray mankany amin'ity rafitra mifamatotra ity dia mitaky fahamatorana sy fahaizana mamakafaka ny tena dikan'ny matoanteny malagasy mialoha ny hivadihan'izany ho teny Soahily.
Ny Voambolana Iraisana sy ny Fampiasana azy
Noho ny fifandraisana ara-barotra nisy fahiny teo amin'ny morontsiraka atsinanan'i Madagasikara sy ny faritr'i Zanguebar (morontsiraka Soahily), dia misy voambolana maro iraisan'ny fiteny roa, na manana faka iray ao amin'ny teny Soahily sy ny fiteny Bantu hafa ny teny Malagasy sasany. Ohatra amin'izany:
- Ny omby amin'ny teny malagasy dia "ng'ombe" amin'ny teny soahily.
- Ny akoho dia "kuku".
- Ny osy dia "mbuzi".
- Ny saka dia "paka" (na dia misy koa aza ny fampiasana ny teny hoe "saka" any amin'ny faritra sasany).
- Ny hena dia "nyama" (mitovy amin'ny "nofo" na "hena" amin'ny fitenim-paritra malagasy sasany, "nanamo").
Na izany aza, tokony ho mailo ny mpandika teny amin'ireo antsoina hoe "namana sandoka" (false friends)—dia ireo teny mitovy fanononana saingy samy hafa tanteraka ny dikany amin'ireo fiteny roa ireo. Ny fandikana teny dia tsy tokony hiantehitra fotsiny amin'ny fitovian'ny feo fa tsy maintsy mifikitra amin'ny dikan-teny ara-kolontsaina sy ny zava-misy ankehitriny.
Torohevitra Volamena ho an'ny Fandikan-teny Mahomby
Mba hahazoana dikan-teny avo lenta sy mora vakina amin'ny teny Soahily, ireto misy dingana sy torohevitra vitsivitsy azo ampiharina:
- Tadiavo ny hevitra fa aza adika ara-bakiteny ny teny: Ny teny Malagasy dia feno ohabolana, fomba fiteny an-kolaka, sy sarin-teny. Rehefa mandika azy ireny ho amin'ny teny Soahily, dia tadiavo ny fomba fiteny Soahily mitovy lanja amin'izany (Methali na Misemo) fa aza adika tsirairay ny teny tsirairay.
- Fidio ny sokajy sy ny haavon'ny fiteny mety: Ny teny Soahily ampiasaina any Tanzania, Kenya, ary Repoblika Demokratikan'i Kongo dia mety hisy fahasamihafana kely amin'ny voambolana sy ny fomba fiteny. Fantaro tsara ny mpamaky kendrena mba hahafahana mampiasa ny "Kiswahili Sanifu" (Soahily ofisialy sy fenitra).
- Ampiasao ny fitaovana sy ny rakibolana vaovao indrindra: Mampiasà rakibolana malagasy-soahily na rakibolana malagasy-frantsay/anglisy miaraka amin'ny rakibolana anglisy-soahily mba hahazoana antoka ny dikan'ny teny ara-teknika.
- Aza adino ny jery fahatelo (Proofreading): Rehefa vita ny dikan-teny, dia asaivo vakian'ny olona manana ny teny Soahily ho tenin-dreny ny lahatsoratra mba hanamarinana ny fampifanarahana ny "Ngeli" sy ny fahamoran'ny famakiana azy.
Ny fahaizana mandika teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Soahily dia mitaky faharetana, fandalinana ny fitsipiky ny fiteny roa tonta, ary ny fanajana ny kolontsaina fonosin'izy ireo. Amin'ny alalan'ny fampiharana ireo fitsipika sy torohevitra voalaza ato anatin'ity lahatsoratra ity, dia azo antoka fa ho tonga lafatra sy matihanina ny dikan-teny vokarinao.