សារៈសំខាន់នៃការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាហុងគ្រី
នៅក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម ការទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសហុងគ្រីកាន់តែមានភាពស្អិតល្មួត ជាពិសេសលើវិស័យនយោបាយ ការអប់រំ ពាណិជ្ជកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ តម្រូវការបកប្រែឯកសារផ្លូវការ សៀវភៅណែនាំ ឯកសារបច្ចេកទេស និងខ្លឹមសារសម្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយពីភាសាខ្មែរទៅភាសាហុងគ្រី (Khmer to Hungarian Translation) កំពុងតែមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបកប្រែរវាងភាសាទាំងពីរនេះបង្កជាការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែប្រព័ន្ធភាសាទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារភាសាខុសគ្នាទាំងស្រុង។ ភាសាខ្មែរស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាអូស្ត្រូអាស៊ី (Austroasiatic) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបវិភាគ ចំណែកឯភាសាហុងគ្រី (Magyar) ស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាអ៊ុរ៉ាល់ (Uralic) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបបន្សំ។ ការយល់ដឹងអំពីភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធភាសាទាំងពីរ គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកបកប្រែអាជីពដើម្បីបង្កើតអត្ថបទបកប្រែដែលមានភាពត្រឹមត្រូវ និងទាក់ទាញបំផុត។
ភាពខុសគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍៖ ប្រព័ន្ធវិភាគ ទល់នឹង ប្រព័ន្ធបន្សំ
ចំណុចប្រឈមចម្បងដែលអ្នកបកប្រែតែងតែជួបប្រទះ គឺភាពផ្ទុយគ្នាស្រឡះនៃទម្រង់វេយ្យាករណ៍រវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាហុងគ្រី៖
ភាសាខ្មែរ គឺជាភាសាវិភាគ (Analytic Language) ដែលមិនប្រើប្រាស់ការបំបែករូបសព្ទដើម្បីបញ្ជាក់ពីតួនាទីវេយ្យាករណ៍នោះទេ។ ពាក្យនីមួយៗរក្សារូបរាងដដែលជានិច្ច ទោះបីជាដើរតួជាប្រធាន កម្មបទ ឬស្ថិតក្នុងកាលវេលាណាក៏ដោយ។ យើងប្រើលំដាប់ពាក្យជាចម្បង (ប្រធាន-កិរិយាស័ព្ទ-កម្មបទ) និងពាក្យជំនួយផ្សេងៗដើម្បីបញ្ជាក់អត្ថន័យ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាហុងគ្រី គឺជាភាសាបន្សំ (Agglutinative Language) ដែលបង្កើតអត្ថន័យ និងមុខងារវេយ្យាករណ៍ដោយការបន្ថែមបច្ច័យ (Suffixes) ជាច្រើនទៅលើឫសពាក្យ។ ពាក្យមួយអាចមានបច្ច័យតម្រួតគ្នាជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យពាក្យមួយម៉ាត់នៅក្នុងភាសាហុងគ្រីអាចមានន័យស្មើនឹងប្រយោគខ្លីមួយនៅក្នុងភាសាខ្មែរ។ កត្តានេះតម្រូវឱ្យអ្នកបកប្រែត្រូវមានការវិភាគហ្មត់ចត់លើតួនាទីពាក្យនីមួយៗ និងមិនអាចបកប្រែពាក្យក្នុងន័យចំមួយទល់នឹងមួយបានឡើយ។
លក្ខណៈពិសេសនៃភាសាហុងគ្រី និងការដោះស្រាយក្នុងការបកប្រែ
ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការបកប្រែ អ្នកបកប្រែត្រូវយល់ដឹងឱ្យបានស៊ីជម្រៅនូវលក្ខណៈពិសេសរបស់ភាសាហុងគ្រី និងរបៀបស្វែងរកពាក្យខ្មែរមកជំនួស៖
- ប្រព័ន្ធវិភត្តិនាមដ៏សំបូរបែប (System of Noun Cases)៖ ភាសាហុងគ្រីមានវិភត្តិនាមរហូតដល់ទៅ ១៨ ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងទីកន្លែង ទិសដៅ ពេលវេលា និងតួនាទីរបស់នាមនៅក្នុងប្រយោគ។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ យើងប្រើធ្នាក់ដូចជា «នៅ» «ទៅ» «ពី» «ក្នុង» «លើ» ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាហុងគ្រី ធ្នាក់ទាំងនេះត្រូវបានបម្លែងទៅជាបច្ច័យចុងពាក្យ។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យថា «ផ្ទះ» គឺ «ház» ចំណែក «នៅក្នុងផ្ទះ» គឺ «házban» និង «ទៅផ្ទះ» គឺ «házba»។ អ្នកបកប្រែត្រូវកំណត់ឱ្យច្បាស់នូវទំនាក់ទំនងរវាងពាក្យដើម្បីជ្រើសរើសបច្ច័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
- ភាពចុះសម្រុងគ្នានៃស្រៈ (Vowel Harmony)៖ នេះជាច្បាប់សូរសព្ទដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ភាសាហុងគ្រី។ ស្រៈនៅក្នុងភាសាហុងគ្រីត្រូវបែងចែកជាស្រៈសំឡេងខាងមុខ (Front Vowels) និងស្រៈសំឡេងខាងក្រោយ (Back Vowels)។ នៅពេលបន្ថែមបច្ច័យទៅលើពាក្យណាមួយ ស្រៈនៃបច្ច័យនោះត្រូវតែចុះសម្រុងជាមួយស្រៈនៅក្នុងឫសពាក្យ។ ទោះបីជាចំណុចនេះជាបញ្ហាផ្នែកសំណេរភាសាហុងគ្រីក៏ដោយ តែអ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរទៅហុងគ្រីត្រូវតែស្ទាត់ជំនាញដើម្បីចៀសវាងកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិជ្ជាជីវៈ។
- ការបំបែកកិរិយាស័ព្ទតាមប្រធាន និងកម្មវត្ថុ (Verb Conjugation)៖ ភាសាហុងគ្រីមានការបំបែកកិរិយាស័ព្ទពីរប្រភេទគឺ ការបំបែកបែបមិនកំណត់ (Indefinite Conjugation) និងការបំបែកបែបកំណត់ (Definite Conjugation)។ ប្រសិនបើកម្មបទនៅក្នុងប្រយោគជាកម្មបទជាក់លាក់ (ដូចជាមានគុណនាមចង្អុល ឬសព្វនាមចង្អុល) កិរិយាស័ព្ទត្រូវបំបែកតាមបែបកំណត់។ ចំណែកនៅក្នុងភាសាខ្មែរ កិរិយាស័ព្ទមិនផ្លាស់ប្តូររូបរាងឡើយ។ ដូចនេះ អ្នកបកប្រែត្រូវកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាតើកម្មបទក្នុងប្រយោគខ្មែរជាកម្មបទជាក់លាក់ឬទេ មុននឹងសម្រេចចិត្តបំបែកកិរិយាស័ព្ទជាភាសាហុងគ្រី។
- បុព្វបទកិរិយាស័ព្ទ (Verbal Prefixes)៖ ភាសាហុងគ្រីប្រើប្រាស់បុព្វបទ (Igekötők) ដូចជា «meg-», «el-», «ki-», «be-» ភ្ជាប់ពីមុខកិរិយាស័ព្ទដើម្បីបញ្ជាក់ពីទិសដៅ ឬភាពចប់សព្វគ្រប់នៃសកម្មភាព។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរ យើងប្រើពាក្យបន្ថែមខាងក្រោយដូចជា «រួចហើយ» «ចេញ» «ចូល» ឬ «បាត់»។ ការបកប្រែត្រូវសម្របសម្រួលឱ្យស្របតាមអត្ថន័យជាក់ស្តែងនៃបរិបទប្រយោគ ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់ន័យដើម។
កត្តាវប្បធម៌ និងកម្រិតភាសាក្នុងការបកប្រែ
ការបកប្រែមិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរពាក្យពេចន៍ពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការស្ពានចម្លងវប្បធម៌។ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសហុងគ្រីមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ជំនឿ និងទំនៀមទម្លាប់ខុសគ្នាស្រឡះ។ ភាសាខ្មែរមានការប្រើប្រាស់ពាក្យគួរសម ឋានានុក្រមសង្គម ភាសាសាមញ្ញ ភាសាផ្លូវការ រាជសព្ទ និងសង្ឃសព្ទ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌គោរពគ្នាយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។
ទោះបីជាភាសាហុងគ្រីមិនមានប្រព័ន្ធឋានានុក្រមស្មុគស្មាញដូចភាសាខ្មែរក៏ដោយ តែភាសានេះមានទម្រង់គួរសមផ្លូវការ (Formal address) ដោយការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Ön» ឬ «Maga» និងការបំបែកកិរិយាស័ព្ទក្នុងបុគ្គលទីបី ដើម្បីបង្ហាញការគោរព។ នៅពេលបកប្រែឯកសារផ្លូវការ សំបុត្រអាជីវកម្ម ឬខ្លឹមសារគតិយុទ្ធ អ្នកបកប្រែត្រូវជ្រើសរើសកម្រិតភាសាឱ្យបានសមស្របបំផុត ដើម្បីរក្សានូវទម្រង់គួរសម និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរស្របតាមបរិបទវប្បធម៌ហុងគ្រី។ ការសម្របសម្រួលភាសា (Localization) គឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់ខ្លឹមសារផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីធានាថាខ្លឹមសារនោះអាចទាក់ទាញចិត្ត និងយល់បានងាយស្រួលដោយអ្នកអានក្នុងស្រុក។
គន្លឹះមាសសម្រាប់អ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរទៅភាសាហុងគ្រី
ដើម្បីទទួលបានការបកប្រែប្រកបដោយភាពរលូន ត្រឹមត្រូវ និងមានលក្ខណៈធម្មជាតិ អ្នកបកប្រែគួរអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រខាងក្រោម៖
- ការវិភាគបរិបទ និងអត្ថន័យលម្អិត៖ មុននឹងចាប់ផ្តើមសរសេរ ត្រូវអានអត្ថបទដើមជាភាសាខ្មែរឱ្យយល់ច្បាស់ពីគោលបំណងពិតប្រាកដរបស់អ្នកនិពន្ធ។ ចៀសវាងការបកប្រែពាក្យមួយទៅពាក្យមួយដោយគ្មានការពិចារណាលើបរិបទរួម។
- ការបង្កើតមូលដ្ឋានទិន្នន័យពាក្យបច្ចេកទេស (Glossary)៖ សម្រាប់គម្រោងបកប្រែខ្នាតធំ ឬឯកសារឯកទេស ច្បាប់ វេជ្ជសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា អ្នកបកប្រែគួរតែបង្កើតបញ្ជីពាក្យគន្លឹះស្តង់ដារ។ វានឹងជួយរក្សាភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃការប្រើប្រាស់ពាក្យពេញមួយអត្ថបទ។
- ការកែសម្រួលរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគ៖ ភាសាហុងគ្រីមានការបត់បែនលំដាប់ពាក្យទៅតាមការសង្កត់ធ្ងន់នៃប្រយោគ។ ដូច្នេះ ក្រោយពេលបកប្រែរួច អ្នកបកប្រែត្រូវកែសម្រួលលំដាប់ពាក្យឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យប្រយោគមានលំហូរធម្មជាតិ និងងាយស្រួលអានសម្រាប់ជនជាតិហុងគ្រី។
- ការត្រួតពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញដើមកំណើត (Native Review)៖ នេះគឺជាជំហានដ៏សំខាន់បំផុតដើម្បីធានាគុណភាព។ អត្ថបទដែលបានបកប្រែរួច គួរតែត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ និងកែសម្រួលចុងក្រោយដោយអ្នកកែសម្រួលដែលមានភាសាហុងគ្រីជាភាសាកំណើត ដើម្បីលុបបំបាត់រាល់កំហុសឆ្គងផ្នែកវេយ្យាករណ៍ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យមិនសមស្រប។
សន្និដ្ឋាន៖ គន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការបកប្រែប្រកបដោយជោគជ័យ
ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាហុងគ្រី មិនមែនគ្រាន់តែជាការចម្លងអត្ថន័យនៃពាក្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈនៃការផ្សារភ្ជាប់រវាងពិភពពីរដែលខុសគ្នាស្រឡះទាំងប្រព័ន្ធគំនិត និងរចនាសម្ព័ន្ធភាសា។ តាមរយៈការយល់ដឹងច្បាស់អំពីប្រព័ន្ធវិភត្តិ ច្បាប់ចុះសម្រុងគ្នានៃស្រៈ និងការបំបែកកិរិយាស័ព្ទរបស់ភាសាហុងគ្រី រួមផ្សំជាមួយនឹងការសម្របសម្រួលវប្បធម៌ប្រកបដោយភាពវៃឆ្លាត អ្នកបកប្រែនឹងអាចផ្តល់នូវសេវាកម្មបកប្រែដែលមានគុណភាពខ្ពស់ គួរឱ្យទុកចិត្ត និងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងហុងគ្រីឱ្យកាន់តែរីកចម្រើនទៅមុខ។