Fassara tsakanin harsunan Afirka na da matukar muhimmanci a wannan zamanin na bunkasar fasaha da sadarwa ta intanet. Daya daga cikin irin wannan fassara da ke bukatar kwarewa ta musamman ita ce fassara daga harshen Hausa (wanda ke cikin rukunin harsunan Chadic na yammacin Afirka) zuwa harshen Sesotho ko Sotho (wanda ke cikin rukunin harsunan Bantu na kudancin Afirka). Wannan labarin zai yi bayani filla-filla a kan matakai, kalubale, da dabarun da masu fassara ke bukata domin samar da fassara mai inganci da ke adana ma'ana da al'adun kowane harshe.
Bambancin Tsarin Nahawu: Kalubale na Farko ga Masu Fassara
Babban kalubale na farko wajen fassara daga Hausa zuwa Sesotho shine bambancin tsarin nahawun harsunan guda biyu. Harshen Hausa yana amfani da tsarin jinsi (masculine da feminine), inda sunaye ke da jinsi na namiji ko mace, kuma hakan yana shafar yadda ake amfani da wakilin suna da sifa. Misali, "babban gida" (namiji) da "babba mace" (mace). Sabanin haka, Sesotho ba ya amfani da tsarin jinsi na namiji da mace. Madadin haka, yana amfani da tsari mai rikitarwa na "Rukunin Suna" (Noun Classes) kusan guda 18, inda kowane suna ke da nasa rukunin da ke shafar yadda fi'ili da sifa ke canzawa a cikin jimla (tsarin Concord).
Haka kuma, tsarin ginin kalmomi na Sesotho yana da matukar ban mamaki saboda shi harshe ne mai dunkulewa (agglutinative language). Wannan yana nufin cewa ana iya hada prefixes da suffixes da dama a jikin tushen kalma daya domin nuna lokaci, wakilin suna, da sauran bayanai. A gefe guda, Hausa tana amfani da kalmomi daban-daban ko barbashi (particles) don nuna lokaci da yanayi (Tense-Aspect-Mood markers) kafin fi'ili. Don haka, mai fassara dole ne ya kasance yana da zurfin ilimi a kan yadda ake gina jimloli a harsunan biyu don kada ya yi fassarar kalma-da-kalma wadda ba za ta bayar da ma'ana ba.
Daidaitawa da Al'adu: Gadar Sadarwa Tsakanin Yammacin Afirka da Kudancin Afirka
Kowane harshe madubin al'adarsa ne. Harshen Hausa yana dauke da al'adu da dabi'u na mutanen yammacin Afirka, musamman ma tasirin addinin Musulunci da al'adun masarautu. Kalmomi irin su "Alhaji", "Malam", "Ranka ya dade", ko abinci irin su "Tuwo" da "Kunun tsamiya" ba su da takamaiman kalmomi a cikin al'adar Basotho (masu jin Sesotho) na kudancin Afirka. A daya bangaren kuma, Sesotho yana da kalmomi na musamman da ke da alaka da rayuwar tsaunuka, kiwon shanu, da al'adun gargajiya na kudancin Afirka, kamar "Morena" (shugaba ko sarki) ko "Lekhotla" (majalisar dattijai).
Lokacin da kake fassara daga Hausa zuwa Sesotho, dole ne ka yi amfani da dabarun daidaitawa (adaptation) ko bayani na musamman (descriptive translation). Idan ka fassara kalmar Hausa ta al'ada kai-tsaye ba tare da bayani ba, mai karatu a Lesotho ko Afirka ta Kudu ba zai fahimci sakon ba. Misali, maimakon fassara sunan abinci kai-tsaye, ana iya bayyana shi a matsayin irin abincin da aka yi da masara ko hatsi domin mai karatu ya fahimci ainihin abin da ake nufi.
Matakai 5 Domin Samun Kyakkyawar Fassara
Domin tabbatar da cewa fassarar ta fito a raye kuma tana da dadi ga mai karatu, kwararrun masu fassara suna bin wadannan matakai:
- Nazarin Tsarin Sakon Farko: Karanta dukkan rubutun Hausa na asali don fahimtar gaba daya sakon, yanayin rubutun (formal ko informal), da masu sauraro ko karantawa.
- Gano Kalmomi na Musamman (Glossary Creation): Fito da kalmomin da ke da wuyar fassara ko wadanda ke da alaka da fasaha, addini, ko al'ada, sannan a nemo daidaitawarsu a Sesotho kafin a fara fassarar gaba daya.
- Fassara Ma'ana Maimakon Kalma: Kada ka mayar da hankali ga fassara kalmomi daya bayan daya. Mayar da hankali ga yadda za a isar da ainihin ra'ayin ko sakon a cikin tsarin jimla na Sesotho mai dadi.
- Tace Nahawu da Karatun Kyautatawa (Proofreading): Bayan kammala fassara, dole ne a sake karanta rubutun a cikin Sesotho don tabbatar da cewa ya bi dukkan ka'idojin nahawun Sesotho kuma babu kuskuren rubutu ko na ma'ana.
- Neman Ra'ayin Kwararru: Tattaunawa da wani kwararre na daban wanda harshen Sesotho shine harshensa na haihuwa (native speaker) zai taimaka sosai wajen gano duk wani abu da bai fito fili ba.
Amfani da Dabarun SEO ga Fassarar Hausa zuwa Sesotho
A zamanin yau, yawancin rubuce-rubuce ana yin su ne don intanet, don haka inganta injin bincike (SEO) yana da matukar muhimmanci. Idan kana fassara abubuwan da za a wallafa a yanar gizo, dole ne ka yi la'akari da kalmomin bincike (keywords) da mutanen da ke jin Sesotho ke amfani da su wajen neman bayanai. Wannan yana nufin ba kawai fassara kalmomin Hausa na SEO ba, a'a, dole ne ka gudanar da bincike a kan ainihin kalmomin da masu amfani da Sesotho ke bincika a Google.
Misali, idan rubutun asali yana tallata kayan aikin gona ne a kasashen yammacin Afirka, lokacin da kake fassara shi zuwa Sesotho don mutanen Lesotho, dole ne ka yi amfani da kalmomin SEO da suka shafi noma da yanayin kasa na kudancin Afirka don tabbatar da cewa rubutun ya bayyana a sakamakon bincike na Google a yankin.
Kammalawa da Shawarwari ga Masu Fassara
Fassara daga Hausa zuwa Sesotho wata gada ce mai matakar muhimmanci da ke hada yankuna biyu na nahiyar Afirka. Kodayake akwai kalubale na nahawu da na al'ada, amfani da dabarun da suka dace kamar daidaita al'adu da fassara ma'ana zai taimaka wajen samar da ingantaccen aiki. Ga kowane mai fassara, ci gaba da koyo da kuma amfani da kayan aikin fassara na zamani (CAT Tools) zai saukaka aikin kuma zai tabbatar da cewa an kiyaye daidaiton kalmomi a cikin dukkan rubutun.