די איבערזעצונג פון יידיש אויף הינדי שטעלט מיט זיך פאר אן אינטערעסאנטע און קאמפליצירטע לינגוויסטישע אויפגאבע. יידיש, א דייטשמערישע שפראך וואס האט זיך אנטוויקלט אין אייראפע מיט שטארקע העברעאישע, ארמישע און סלאווישע איינפלוסן, געפינט זיך אין א גאנץ אנדערער לינגוויסטישער משפחה ווי הינדי. הינדי איז אן אינדא-ארישע שפראך וואס ווערט ברייט גערעדט אין אינדיע און ניצט דעם דעוואנאגארי שריפט. צוליב די דאזיקע טיפע אונטערשיידן אין גראמאטיק, סינטאקס, קולטור און היסטארישן קאנטעקסט, מוז דער איבערזעצער פארמאגן א טיפע פארשטאנד פון ביידע וועלטן כדי צו שאפן אן געטרייע און קלארע איבערזעצונג. דער ארטיקל וועט אנאליזירן די וויכטיקסטע נואנסן און געבן פראקטישע עצות פאר אן ערפאלגרייכער איבערזעצונג.
די סינטאקטישע רעקאנסרוקציע: פון V2 צו SOV
דער ערשטער און בולטסטער אונטערשייד צווישן יידיש און הינדי ליגט אין דער ארדענונג פון די ווערטער אין א זאץ. יידיש פאלגט דעם כלל פון V2 (דער ווערב קומט אלס צווייטער עלעמענט אין א הויפטזאץ), און דער אלגעמיינער סדר איז SVO (סוביעקט-ווערב-אביעקט). פארקערט, הינדי איז א קלאסישע SOV (סוביעקט-אביעקט-ווערב) שפראך, וואו דער ווערב קומט כמעט תמיד אין דעם סוף פון דעם זאץ.
ווען מען איבערזעצט א זאץ פון יידיש, מוז מען איבערבויען די גאנצע סטרוקטור. צום ביישפיל, דער זאץ "דער שרייבער לייענט דאָס בוך" (SVO) מוז ווערן אויף הינדי "लेखक पुस्तक पढ़ता है" (Lekhak pustak padhta hai), וואס מיינט ווארט-ביי-ווארט: "דער שרייבער דאס בוך לייענט". דאס מיינט אז דער איבערזעצער קען נישט איבערזעצן ווארט נאָך ווארט, נאָר ער מוז ערשט פארשטיין דעם גאנצן געדאנק פון דעם יידישן זאץ און אים אויספארעמען לויט די כללים פון הינדי סינטאקס.
גראמאטישע קאמפלעקסיטעטן און שפראכלעכע קאטעגאריעס
יידיש און הינדי פארמאגן ביידע רייכע גראמאטישע סיסטעמען, אבער זיי פונקציאנירן גאר אנדערש. דאס פארלאנגט א ספעציעלע אויפמערקזאמקייט צו די פאלגנדע פונקטן:
- מין (Gender): אין יידיש זענען דא דריי מינים פאר סובסטאנטיוון: זכר (masculine), נקבה (feminine) און נייטראל (neuter). הינדי פארמאגט בלויז צוויי מינים: זכר און נקבה. דאס מיינט אז יעדער נייטראלער סובסטאנטיוו אין יידיש מוז קאטעגאריזירט ווערן אלס זכר אדער נקבה אויף הינדי. צום ביישפיל, דאס ווארט "דאס קינד" (נייטראל) ווערט איבערגעזעצט אויף הינדי ווי "बच्चा" (bachcha - זכר) אדער סתם צוגעפאסט צום קאנטעקסט.
- פרעפאזיציעס קעגן פאסטפאזיציעס: אין יידיש ניצט מען פרעפאזיציעס (ווערטער וואס קומען פארן סובסטאנטיוו, ווי "אין", "אויף", "מיט"). הינדי, ווידער, ניצט פאסטפאזיציעס (postpositions), וואס קומען נאָכן סובסטאנטיוו און פאדערן אז דער סובסטאנטיוו זאל איבערגן אין דעם "אבליק" קאסוס (oblique case). צום ביישפיל, "אין שטוב" ווערט אויף הינדי "घर में" (ghar mein - "שטוב אין").
- דינאמישע ווערבן און אספעקטן: הינדי ניצט א קאמפליצירטע סיסטעם פון צוזאמענגעזעצטע ווערבן (compound verbs) כדי אויסצודריקן דעם אופן און דעם אספעקט פון אן אקציע. דאס קען זיין אן אמתער טשאלענדזש פאר אן איבערזעצער וואס דארף איבערגעבן די פונקטלעכע באדייטונג פון יידישע ווערב-פרעפיקסן (ווי "אויסשרייבן", "אנשרייבן", "דורכלייענען").
קולטורעלע לאקאליזאציע און סעמאנטישע עקוויוואלענטן
יידיש איז טיף איינגעווארצלט אין דער יידישער קולטור און טראדיציע. א סך ווערטער שטאמען פון לשון-קודש אדער סלאווישע שפראכן און פארמאגן ספעציפישע רעליגיעזע אדער סאציאלע קאנטעקסטן וואס עקזיסטירן נישט אין דער הינדי-רעדנדיקער וועלט. הינדי, פון דער אנדערער זייט, איז שטארק באאיינפלוסט פון סאנסקריט און פארמאגט אן אייגענעם רייכן קולטורעלן עולם.
לאמיר נעמען עטלעכע ביישפילן פון שווערע טערמינען און וויאזוי זיי קענען לאקאליזירט ווערן:
- מענטש (Mensch): אין יידיש מיינט דאס נישט בלויז א מענטשלעך וועזן, נאר איינער מיט הויכע מאראלישע קוואליטעטן, אן ארנטלעכער און רעספעקטפולער יחיד. אויף הינדי קען מען דאס איבערזעצן ווי "सज्जन" (sajjan - אן איידעלער מענטש) אדער "नेक इंसान" (nek insaan - א גוטער/צדיק'דיקער מענטש) כדי אפצוהיטן דעם מאראלישן קאנטעקסט.
- דאווענען (Davening / Prayer): דאס איז א ספעציפישער יידישער אקט פון מתפלל זיין. אויף הינדי קען מען ניצן "प्रार्थना करना" (prarthana karna - פאר א מער אלגעמיינער אדער סאנסקריטיזירטער פארם) אדער "इबादत करना" (ibadat karna - מער פארבינדן מיט רוחניות'דיקע טראדיציעס), אבער אָפט מוז דער איבערזעצער צוגעבן א קורצע ערקלערונג אויב דער קאנטעקסט איז ריין רעליגיעז-יידיש.
- יידישקייט (Yiddishkeit): דאס ווארט דריקט אויס די גאנצע יידישע קולטור, לעבנסשטייגער און אידענטיטעט. א פשוטע איבערזעצונג ווי "יהूदी धर्म" (Yahuudi dharm - יידישע רעליגיע) איז נישט גענוג, ווייל עס פעלט דעם קולטורעלן אספעקט. א בעסערער עקוויוואלענט וואלט געווען "יהूदी संस्कृति और जीवन शैली" (Yahuudi sanskriti aur jeevan shaili - יידישע קולטור און לעבנסשטייגער).
די דריי מדרגות פון העפלעכקייט אין הינדי קעגן יידיש
אן אנדערער וויכטיקער פונקט וואס אן איבערזעצער מוז נעמען אין באטראכט איז די סאציאלע דיסטאנץ און העפלעכקייט. יידיש פארמאגט צוויי פארמעס פון אדרעסירן א מענטש: "דו" (אינפארמאל, פאר יחיד) און "איר" (פארמאל אדער פאר מערערע מענטשן). הינדי פארמאגט דריי מדרגות:
- आप (Aap): העכסט פארמאל און רעספעקטפול (עקוויוואלענט צו דעם יידישן "איר" אין פארמאלן קאנטעקסט).
- तुम (Tum): אינפארמאל אבער פריינדלעך און רעספעקטפול גענוג פאר טעגלעכן באנוץ.
- तू (Tu): זעט אינטימ אדער נידעריק אין רעספעקט (מוז גענוצט ווערן מיט גרויס פארזיכטיקייט).
ביי דער איבערזעצונג פון דיאלוגן אין ליטעראטור אדער פובליציסטיק, מוז דער איבערזעצער אנאליזירן די באציאונגען צווישן די העלדן כדי צו באשליסן צי "דו" דארף ווערן "तुम" אדער "तू", און צי "איר" דארף ווערן "आप". דאס שפילט א קריטישע ראלע אין דער לאקאליזאציע פון טעקסטן.
פראקטישער גייד פאר אן ערפאלגרייכער איבערזעצונג
כדי צו פארזיכערן א הויכע קוואליטעט פון דער איבערזעצונג, זענען דא עטלעכע פראקטישע שריט וואס יעדער איבערזעצער זאל פאלגן:
- קאנטעקסטואליזאציע: לייענט דעם טעקסט עטלעכע מאל פארן אנהייבן די ארבעט. פארשטייט די היסטארישע און קולטורעלע הינטערגרונט פון דעם יידישן טעקסט.
- ווערטערבוך-ארבעט: ניצט פארלאזלעכע מקורות. פאר יידיש זענען דא פלאטניק'ס און הארקאווי'ס ווערטערביכער, און פאר הינדי זענען דא פראפעסיאנעלע אקאדעמישע ווערטערביכער. זוכט נישט נאר פאר דירעקטע איבערזעצונגען, נאר פאר סעמאנטישע עקוויוואלענטן.
- טראנסליטעראציע קעגן איבערזעצונג: נעמען פון מאכלים, חגים און ספעציפישע מנהגים (ווי "חלה", "שבת", "קוגל") זאלן טראנסליטערירט ווערן אין דעוואנאגארי שריפט (ווי "चाला" אדער "शब्बात") מיט א קורצער פוסנאטע (footnote) צו ערקלערן דעם באדייט פארן הינדי לייענער.
- רעוויזיע דורך א מוטערשפראך-רעדנער: נאך דעם וואס די איבערזעצונג איז גרייט, איז גאר וויכטיק איר צו געבן צו א פראפעסיאנעלן רעדאקטאר וואס רעדט הינדי אלס מוטערשפראך, כדי צו פארזיכערן אז די שפראך פליסט נאטירלעך און קלינגט נישט ארטיפיציעל אדער צו דייטשמעריש אין איר אינערלעכער לאגיק.
סוף-כל-סוף, די ארבעט פון איבערזעצן פון יידיש אויף הינדי פאדערט נישט נאר שפראך-קענטנישן, נאר אויך אן אמתיקע ליבע און פארשטאנד צו די מענטשן און די קולטורן וואס שטייען הינטער די ווערטער. מיט געדולד, טיפע פארשונג און די ריכטיקע מעטאדן, קען מען בויען א בריק צווישן די צוויי רייכע וועלטן און ברענגען די יידישע ליטעראטור און קולטור צו א גאנץ נייעם עולם לייענער.