Ny dikan-teny eo amin'ny teny Malagasy sy ny fiteny tadjiky dia hetsika ara-tsiansa sy ara-kolontsaina lehibe izay mitaky fahaizana lalina momba ny fitsipi-pitenenana sy ny tontolo ara-tsosialy misy ny fiteny tsirairay. Ny teny Malagasy, izay ao anatin'ny fianakaviam-piteny Aostro-nezinina, dia manana rafitra miavaka tsara raha ampitahaina amin'ny fiteny tadjiky, izay fiteny Indo-Eoropeana (avy amin'ny sampana Iraniana) ampiasaina indrindra any Tadjikistan sy Azia Afovoany. Ity lahatsoratra ity dia hamakafaka ny dingana lehibe, ny olana sedraina, ary ny torolalana tsara ho fantatra mba hahazoana dikan-teny tonga lafatra.
1. Ny Fahasamihafan'ny Firafitry ny Fehezanteny (Syntaxe)
Ny iray amin'ireo sakana lehibe indrindra amin'ny fandikana teny Malagasy ho amin'ny fiteny tadjiky dia ny firafitry ny fehezanteny fototra. Ny fiteny roa tonta dia manana fitsipika mifanohitra tanteraka:
- Ny Teny Malagasy: Mampiasa ny rafitra VOS (Matoanteny - Fameno - Mpanao). Ohatra, amin'ny fehezanteny hoe "Mihinana vary ny zaza", ny matoanteny ("mihinana") no loha-teny, arahin'ny fameno ("vary"), ary ny mpanao ("ny zaza") no eo amin'ny farany.
- Ny Fiteny Tadjiky: Mampiasa ny rafitra SOV (Mpanao - Fameno - Matoanteny). Ny matoanteny dia apetraka any amin'ny faran'ny fehezanteny foana. Ny fehezanteny malagasy etsy ambony dia ho lasa "Ny zaza vary mihinana" (amin'ny rafitra tadjiky).
Noho izany, ny mpandika teny dia tsy maintsy mahay mamantatra haingana ny lohahevitra sy ny asa sahanin'ny teny tsirairay ao amin'ny fehezanteny malagasy mba hahafahany mandamina izany indray araka ny lojika tadjiky. Ny fandikana teny isan-teny dia tsy handeha velively amin'ity tranga ity ary mety hiteraka tsy fahazoan-kevitra lehibe.
2. Ny Rafitra "Ezofe" (Izofat) amin'ny Fiteny Tadjiky
Ao amin'ny fiteny tadjiky, misy rafitra manokana antsoina hoe Ezofe (na Ezofat). Ity dia tovana feo (matetika ny zana-peo "-i") izay mampifandray ny anarana amin'ny mpamari-toetra na amin'ny anarana hafa maneho fananana na fifandraisana. Ohatra, ny andian-teny hoe "trano lehibe" na "tanànan'i Dushanbe" dia mitaky ny fampiasana ny Ezofe amin'ny fiteny tadjiky mba hisian'ny firindrana ara-panononana sy ara-fitsipika.
Amin'ny teny malagasy, ny famaritana anarana dia matetika apetraka aorian'ny anarana (ohatra: "trano kely"). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mitandrina mba tsy hanadino ny Ezofe rehefa mamadika ireo andian-teny malagasy maneho fananana na famaritana ho amin'ny fiteny tadjiky, satria izany no miantoka ny maha-voajanahary ny fehezanteny voadika.
3. Ny Fampiasana ny Matoanteny sy ny Sivilizasiona ara-potoana
Ny matoanteny malagasy dia malaza amin'ny fananany feo telo (Feo Mpanao, Feo Atao, ary Feo Anindriana na Mpamari-toe-javatra). Ity rafitra ity dia manome fahafahana lehibe ho an'ny mpiteny malagasy hanova ny fifantohan'ny fehezanteny nefa tsy manova ny dikan'ny teny. Ny fiteny tadjiky kosa dia miankina betsaka amin'ny fiovan'ny endriky ny matoanteny araka ny mpanao (conjugaison) sy ny fampiasana tovana mampiseho fotoana sy ny fomba fanaovana ny asa (aspect).
Rehefa mandika teny, ny feo mpanao sy ny feo atao amin'ny teny malagasy dia tsy maintsy ovaina ho endrika mifanaraka amin'ny fitsipi-pitenenana tadjiky. Ny matoanteny tadjiky dia tsy maintsy mifanaraka tsara amin'ny mpisolo tena (izaho, ianao, izy, sns.) sy ny isan'ny mpanao (tokana na maro), raha toa ka tsy miova endrika araka ny mpisolo tena ny matoanteny malagasy fa araka ny fotoana ihany (lasa, ankehitriny, ho avy).
4. Ny Hantsana ara-Kolontsaina sy ny Dikan-teny hisian'ny Fampifanarahana
Tsy misy ifandraisany ara-kolontsaina sy ara-jeografia mivantana ny firenena miteny malagasy (Madagasikara) sy ny tontolo miteny tadjiky (Azia Afovoany). Izany dia miteraka fahasamihafana goavana eo amin'ny voambolana ara-kolontsaina, indrindra eo amin'ny lafin'ny sakafo, ny fambolena, ny fitafiana, ary ny finoana nentim-paharazana:
- Ny Sakafo sy ny Fambolena: Ny teny malagasy dia manana voambolana manankarena momba ny vary (vary aloha, vary asara, koba, sns.). Any Tadjikistan kosa, ny vary dia ampiasaina saingy tsy manana antsipiriany ara-pambolena toy ny eto Madagasikara. Ny mpandika teny dia tokony hitady teny tadjiky mifanaraka amin'ny tontolon'ny mpamaky tadjiky mba tsy hisian'ny fahabangana ara-tsaina.
- Ireo Fomba fiteny nentim-paharazana: Ny ohabolana malagasy dia matetika mampiasa sarinteny avy amin'ny zavaboary sy ny omby. Ny fandikana izany amin'ny teny tadjiky dia mitaky "transcreation" na fandikana manova endrika nefa mitazona ny hevitra fototra, amin'ny fampiasana ohabolana tadjiky mifanitsy amin'izany.
5. Ny Soratra sy ny Fomba Fisoratana Anarana
Ny teny malagasy dia mampiasa ny abidy latina nanomboka tamin'ny taonjato faha-19. Ny fiteny tadjiky kosa dia nampiasa abidy maromaro teo amin'ny tantarany (arabo-persiana, latina) saingy amin'izao fotoana izao dia ny abidy cyrillique novaina no ofisialy sy ampiasaina betsaka indrindra any Tadjikistan. Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahafehy ny fanoratana amin'ny abidy cyrillique tadjiky ary mahafantatra ny fitsipiky ny transliterasiona, indrindra ho an'ireo anaran-tsy-hao (anaran'olona, anaran-tany) mba hisorohana ny fahadisoana tsipelina.
6. Torohevitra Volamena ho an'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana dikan-teny tsara kalitao sy matihanina, ireto misy dingana sy tetika vitsivitsy azo ampiharina:
- Vakio manontolo ny lahatsoratra loharano: Aza maika handika fehezanteny isaky ny mandeha. Fantaro tsara ny lohahevitra sy ny feon'ny lahatsoratra malagasy alohan'ny hanombohana fandikana amin'ny info tadjiky.
- Ampiasao ny Rakibolana manokana: Satria tsy dia misy firy ny rakibolana mivantana eo amin'ny teny malagasy sy tadjiky, dia matetika mila mampiasa fiteny fahatelo (toy ny fiteny frantsay, rosiana na anglisy) ho tetezana ny mpandika teny. Tokony ho mailo anefa amin'ny fiovan'ny dikany mandritra izany dingana izany.
- Famakiana sy Fanitsiana Farany: Rehefa vita ny fandikana, dia vakio indray ilay lahatsoratra tadjiky mba hahazoana antoka fa mikoriana tsara sy voajanahary ny fiteny, ary mifanaraka amin'ny fitsipika ofisialin'ny teny tadjiky ankehitriny.